Thật chẳng hợp chút nào, nếu dùng từ mơ mộng để nói về một sự kiện kinh tế. Nhưng thực ra, thì cũng khó có từ ngữ nào hơn để nói về niềm hi vọng của người tiêu dùng, khi nhà máy lọc dầu Dung Quất chính thức đi vào hoạt động.
Nhà máy lọc dầu Dung Quất chính thức hoạt động là sự kiện quan trọng, tạo ra công cụ cho ngành dầu khí Việt Nam trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia
Sự chính thức này có ý nghĩa rất lớn vì trước đó, nhà máy lọc dầu Dung Quất đã hoạt động… không chính thức trong thời gian khá dài. Đã kịp sản xuất nhiều trăm nghìn tấn sản phẩm hóa dầu các loại. Nhưng hẳn vì “chưa chính thức”, mà sự đóng góp của nhà máy vào bình ổn thị trường xăng dầu trong nước vẫn chưa rõ ràng.
Thế nên, dù có tới hơn chục đầu mối nhập khẩu kinh doanh xăng dầu – nghĩa là nhiều không kém nước Mỹ giàu có - thì thị trường xăng dầu trong nước không vì thế mà hoạt động yên ổn. Giá xăng dầu vẫn “múa” đều theo hướng tăng nhiều hơn giảm. Và dù các DN đã phải công bố chi phí, cơ cấu giá thành, dù đã có nguồn quỹ bình ổn, dù Nhà nước đã phải áp đặt lại biện pháp quản lý hành chính thị trường xăng dầu (sau khi công bố cho điều hành nó theo nguyên tắc thị trường)…, thì người tiêu dùng cũng khó phân biệt đâu là giá thực, đâu là giá ảo của mỗi sản phẩm xăng dầu họ mua vào để sử dụng.
Thị trường xăng dầu trong nước vẫn tồn tại như bản copy bị lỗi của thị trường dầu thế giới. Theo đánh giá, việc nhà máy lọc dầu Dung Quất chính thức hoạt động là sự kiện quan trọng, tạo ra công cụ cho ngành dầu khí Việt Nam trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Do thế, không ngạc nhiên khi nhà máy được đầu tư tới hơn 3 tỷ USD, và được khởi công xây dựng ngay từ năm 1997.
Theo thiết kế, nhà máy có công suất sản xuất 6,5 triệu tấn sản phẩm hóa dầu mỗi năm, đáp ứng hơn 30% nhu cầu sử dụng xăng, dầu quốc gia. Với khả năng ấy, nhà máy hoàn toàn có thể đóng vai trò quyết định trong bình ổn cả về sản lượng, cả về nhu cầu của thị trường xăng dầu nội địa. Và đó chính là điều mà người tiêu dùng đang mong chờ nhất ở sự kiện nhà máy chính thức đi vào hoạt động. Nhưng vẫn còn đó nỗi lo, vì nhà máy lọc dầu Dung Quất được vận hành thế nào, để tận dụng được khả năng đáp ứng 30% nhu cầu xăng dầu quốc gia và tác động tới thị trường thì vẫn là một câu hỏi lớn. Đặt vấn đề này là không thừa. Vì ngay thời điểm hiện tại, Tập đoàn dầu khí quốc gia vẫn đang nắm tới 60% thị trường xăng dầu cả nước, nhưng không vì thế mà thị trường ấy được ổn định. Trong khi đó thì nhà máy lọc dầu Dung Quất lại do tập đoàn này quản lý.
Có nghĩa, để thị trường xăng dầu trong nước ổn định, từ đó hỗ trợ cho sản xuất và tiêu dùng, thì điều cần không kém, là có giải pháp khai thác lợi thế về sản lượng so với nhu cầu để ổn định thị trường mà nhà máy lọc dầu Dung Quất đem lại. Cần nhớ rằng với sự hoạt động của quỹ bình ổn giá xăng dầu, và nhà máy lọc dầu Dung Quất, chúng ta đã có tới hai công cụ mạnh để ổn định giá và sản lượng xăng dầu trong nước. Và vì thế, nếu thị trường xăng dầu vẫn bất ổn định, thì tức là là chúng ta lại một lần nữa lãng phí vốn đầu tư, và không đáp ứng yêu cầu, hi vọng mà người tiêu dùng - cũng chính là nhân dân cả nước - đã gửi gắm.
Thôi thì cứ mơ mộng đi đã, rằng thị trường xăng dầu trong nước sẽ được ổn định, với việc nhà máy lọc dầu Dung Quất chính thức hoạt động. Nhưng để giấc mơ ấy trở thành hiện thực, thì lại còn phải chờ nhà quản lý.
Vấn đề là từ trước đến nay, trong sự bất ổn định của thị trường xăng dầu nội địa, có lần nào không liên quan tới nhà quản lý đâu cơ chứ ?
Quốc Dũng