Trao đổi với Báo Diễn đàn Doanh nghiệp bên hành lang kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XII, ông Nguyễn Đăng Vang - Phó Chủ nhiệm UB Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, để triển khai Luật an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) trong thời gian tới ít nhất phải cần tới trên 3.000 người hưởng lương chuyên trách, tức là tăng gấp 30 lần số người hiện có.
- Sau khi tiếp thu ý kiến đóng góp của các bộ, ngành, địa phương cũng như của các tổ chức cá nhân, đâu là điểm mới của Dự thảo Luật an toàn thực phẩm lần này, thưa ông ?
Dự thảo Luật ATVSTP lần này đã có rất nhiều thay đổi. Thứ nhất: Trước đây các đại biểu phân vân có nên quản lý đối với hơn 9,4 triệu cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ hiện nay, nhất là trong đó có trên 9,1 triệu hộ nông dân với quy mô sản xuất manh mún và khó kiểm soát ? Dự thảo luật lần này đã nhất trí là sẽ đưa vào quản lý và phải quản lý tốt các đối tượng này. Đơn vị xã - phường, quận - huyện, tỉnh - thành phố sẽ có trách nhiệm quản lý theo phân cấp. Và UBND tỉnh sẽ quyết định phân cấp quản lý.
Thứ hai là các hình thức xử phạt trước đây được cho là không đủ sức răn đe thì trong luật lần này mức xử phạt cũng được tăng cao. Mức phạt cao nhất có thể lên tới 500 triệu đồng.
Thứ ba là đối với vấn đề nhãn mác cũng có những quy định cụ thể hơn và đưa ra các khái niệm rõ ràng hơn. Chẳng hạn đối với nhãn mác nước uống đóng chai nếu ghi thời hạn sử dụng tốt nhất trước ngày trên bao bì thì đến hết ngày sử dụng ghi trên nhãn mác, sản phẩm sẽ không được bày bán trên thị trường nhưng lực lượng thanh tra không nhất thiết phải hủy sản phẩm. Chỉ có những sản phẩm ghi hạn sử dụng đến hết ngày thì đến hạn nhất thiết không được sử dụng nữa.
Thứ tư: dự thảo Luật tập trung đầu tư cho công tác nghiên cứu, trong đó có việc xây dựng các phòng thí nghiệm. Bên cạnh đó hình thức xã hội hóa thì Nhà nước cũng sẽ đầu tư để xây dựng các phòng thí nghiệm quy mô lớn, hiện đại.
Đối với sản phẩm biến đổi gene, sản phẩm chức năng thì chúng ta sẽ kiểm soát chặt đối với sản phẩm này nhưng những gì là thông lệ quốc tế, điều ước quốc tế mà chúng ta đã tham gia ký kết thì phải thực hiện. Sẽ có một hạn mức và Chính phủ đưa ra những quy định cụ thể
- Đối với các quy chuẩn kỹ thuật, một trong những công cụ hiệu quả để quán lý an toàn vệ sinh thực phẩm, theo dự thảo Luật thì đơn vị nào sẽ đứng ra công bố ?
Thời gian vừa qua chúng ta chưa đưa ra được quy chuẩn kỹ thuật nào mang tính pháp lý làm hàng rào kỹ thuật. Một số quy định về chất lượng sản phẩm hàng hoá thì nằm rải rác ở nhiều bộ khác nhau như Bộ Nông nghiệp, Bộ Công Thương, Bộ Y tế... Chính vì vậy trong dự thảo Luật ATVSTP lần này các quy chuẩn kỹ thuật về hóa chất vượt ngưỡng cho phép, tồn dư kháng sinh, chất bảo vệ thực vật.... sẽ do Bộ Y tế đứng ra công bố dựa trên cơ sở ý kiến, đề nghị của các bộ có liên quan. Như vậy Bộ Y tế sẽ là cơ quan đứng ra công bố quy chuẩn kỹ thuật trong lĩnh vực ATVSTP. Các quy chuẩn kỹ thuật này bình đẳng với quy định trong nước và nước ngoài.
Trước đây những quy định về chức năng quản lý giám sát đối với an toàn thực phẩm không được phân định rõ dẫn tới tình trạng nhiều vụ việc xảy ra và kéo dài do bộ ngành nào cũng nghĩ không phải việc của mình. Trong dự thảo Luật lần này, cơ quan nào sẽ đứng ra quản lý, giám sát.
Theo dự thảo Luật thì Bộ Y tế là đơn vị chủ trì bên cạnh là Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn, cùng với đó sẽ có lực lượng quản lý thị trường. Như vậy trách nhiệm đã rõ ràng hơn và việc giám sát sẽ hiệu quả hơn.
- Bên cạnh việc thiếu các chế tài, quy chuẩn thì theo báo cáo giám sát về vấn đề ATVSTP tại kỳ họp trước thì một trong những nguyên nhân quan trọng khiến cho tình trạng vi phạm ATVSTP diễn ra phổ biến và khó kiểm soát là do chúng ta không có đủ nguồn nhân lực để thực hiện. Dự thảo Luật lần này có hướng gì để khắc phục thực trạng trên, thưa ông ?
Trong dự thảo Luật ATVSTP lần này ngoài việc tăng cường mạnh mẽ nguồn tài chính thì việc tăng cường nguồn nhân lực cũng được chú trọng. Tính đến năm 2009 trên toàn quốc mới có khoảng dưới 100 người làm việc chuyên trách về an toàn vệ sinh thực phẩm trong đó Bộ Y tế có khoảng gần chục người, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trên chục người và mỗi tỉnh có khoảng 1 người. Con số này là quá mỏng so với nhu cầu thực tế. Chính vì vậy theo dự thảo Luật ATVSTP lực lượng hưởng lương để làm chuyên trách về an toàn thực phẩm sẽ ít nhất là 3.000 người trong thời gian tới.
- Trong dự thảo Luật lần này theo cá nhân ông còn vấn đề gì cần phải bổ sung thêm ?
Tôi nghĩ rằng qua rất nhiều lần chỉnh sửa, tiếp thu ý kiến, những nội dung cần thiết đều đã được đưa vào dự thảo Luật. Tuy nhiên tôi thấy vẫn còn một vấn đề băn khoăn đó là quy định về hợp chuẩn, hợp quy. Đây là khái niệm mới và trong quá trình giao thương có thể sẽ phát sinh những vấn đề khó khăn trong việc xác định hàng hóa. Do chưa có điều kiện nghiên cứu nhiều nên quá trình thực hiện sẽ phải đưa vào thông qua các nghị định thể hiện một cách rõ ràng, chi tiết hơn.
- Xin cảm ơn ông !
Phan Nam thực hiện