Trong thời gian qua, kinh tế TP. HCM phát triển rất nhanh, trong khi các dự án hạ tầng thì phát triển rất chậm. Điều này được giải thích một phần là do thiếu hụt nguồn vốn đầu tư.
Khu “đất vàng” góc Trần Hưng Đạo - Nguyễn Thái Học - Phạm Ngũ Lão, Q.1, TP.HCM
Theo số liệu của Sở Tài chính, tổng nguồn vốn ngân sách của thành phố dành cho đầu tư cơ sở hạ tầng hàng năm dao động khoảng 5 ngàn tỷ đồng theo thực tế giải ngân từ các dự án. Như vậy, so với nhu cầu trước mắt, nguồn vốn này chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu vốn đầu tư cho hạ tầng.
Bài toán khó
Theo nhận định của các nhà quy hoạch đô thị, các dự án phát triển hạ tầng là những dự án có vốn đầu tư rất lớn, và nhu cầu vốn đầu tư vượt quá ngân sách đầu tư của chính quyền thành phố. Mặt khác, với tính chất đặc thù chủ yếu là phục vụ các mục tiêu công ích, các dự án phát triển hạ tầng đòi hỏi các nguồn vốn tài trợ cần phải là các nguồn vốn dài hạn và kèm với các điều kiện ưu đãi như lãi suất thấp, thời gian ân hạn dài.
Nhìn từ thực tế, vốn đầu tư từ ngân sách thường gặp những khó khăn vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện đặc biệt là liên quan tới những Cty tư vấn khi thực hiện lập dự án, khảo sát thiết kế không chính xác, dẫn đến phải điều chỉnh hồ sơ và tăng vốn đầu tư, ảnh hưởng đến việc cân đối chung. Như vậy, bên cạnh hạn chế về số lượng đáp ứng cho nhu cầu đầu tư hạ tầng, phương thức tổ chức triển khai các dự án cũng cần được quan tâm cải tiến trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, TS Vương Đức Hoàng Quân - Phó Tổng giám đốc Cty đầu tư tài chính Nhà nước TP HCM còn cho rằng có nhiều vấn đề gây trở ngại cho việc thu hút các nguồn vốn từ khu vực tư nhân cho mục tiêu phát triển các dự án hạ tầng.
Đo năng lực nhà đầu tư
Hiện nay, UBND thành phố đã và đang áp dụng một số chính sách để thu hút nguồn vốn đầu tư từ khu vực tư nhân thông qua các phương thức như BOT, BOO, BT... để triển khai các dự án hạ tầng. Bên cạnh đó, việc tìm các giải pháp khác để có thể triển khai nhanh các dự án hạ tầng vẫn là cần thiết để tạo sự phong phú trong các chính sách của thành phố trong phát triển dự án hạ tầng.
Theo Ths Đoàn Kim Thành, chuyên viên Viện Nghiên cứu Phát triển TP HCM, một trong những nguyên do chính làm chậm tiến độ và vốn đầu tư khi thực hiện các dự án đầu tư là công tác giải phóng mặt bằng.
|
UBND TP HCM đã và đang áp dụng một số chính sách để thu hút nguồn vốn đầu tư từ khu vực tư nhân thông qua các phương thức như BOT, BOO, BT... |
Một hướng tạo nguồn vốn cho hạ tầng khác mà TP HCM đang được đẩy mạnh là phát triển dự án thông qua hình thức đấu thầu. Vì, theo đánh giá của UBND TP HCM, đấu thầu nhà đầu tư là hình thức mà các tổ chức trong và ngoài nước tham gia quá trình lựa chọn nhà đầu tư thực hiện các dự án có sử dụng đất trên địa bàn thành phố, tiết kiệm được một số lớn ngân sách nhà nước mà hiệu quả dự án cao. Cụ thể, thành phố đang thực hiện thí điểm phương thức đấu thầu nhà đầu tư với hai khu đất, khu tam giác vàng trên địa bàn quận 1 (góc đường Nguyễn Thái Học, đường Trần Hưng Đạo và Phạm Ngũ Lão) và khu Văn Thánh quận Bình Thạnh. Điều kiện áp dụng phương thức này là khu đất đưa ra tổ chức đấu thầu là khu đất mà hiện hữu đang do một hay nhiều thành phần sử dụng, bao gồm cả nhà dân, doanh nghiệp và các cơ quan chức năng nhà nước; khu đất phải có quy hoạch chi tiết 1/2000 và phải có văn bản về chủ trương thu hồi đất của UBND thành phố.
Bên cạnh đó về yếu tố kinh tế khu đất phải có tiềm năng phát triển tốt trong tương lai và sẽ tạo ra địa tô chênh lệch lớn là động lực để thu hút các nhà đầu tư. So với hình thức đấu giá quyền sử dụng đất, hình thức đấu thầu nhà đầu tư là một bước phát triển cao hơn. Đấu giá đất là bán quyền sử dụng những khu đất trống cho nhà đầu tư ở mức giá cao nhất có thể do đó nhà đầu tư sau khi đã sở hữu quyền sử dụng đất có thể đầu tư theo ý thích riêng làm phá vỡ quy hoạch chung hoặc không đầu tư làm lãng phí nguồn lực xã hội. trong khi hình thức đấu thầu bắt buộc nhà đầu tư phải thực hiện dự án theo tiến độ và quy hoạch do Nhà nước ban hành, hơn nữa kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng do nhà đầu tư bỏ ra sẽ giảm áp lực đối với ngân sách thành phố.
Theo đánh giá của Sở Tài chính TP HCM nếu được áp dụng tỷ lệ điều tiết là 31% kể từ năm 2011, dự kiến hàng năm thành phố sẽ có thêm nguồn vốn khoảng 3.800 tỷ đồng đến 6.200 tỷ đồng để bổ sung toàn bộ nguồn vốn này cho chi đầu tư phát triển.
Hải Ngọc