Kiện “ông” điện được không?

Theo Nghị định 68/NĐ-CP (thay thế Nghị định 74/2003/NĐ-CP) quy định về xử phạt vi phạm pháp luật trong lĩnh vực điện có hiệu lực từ 1/8/2010, mức xử phạt một số hành vi vi phạm của bên cung cấp điện tăng lên gấp 10 lần so với trước đây. 

Đâu dễ phạt!

Nghị định 68 có một nội dung được doanh nghiệp và người dân hết sức quan tâm là hành vi cắt điện không báo trước bị xử phạt như thế nào. Theo quy định mới, đơn vị phân phối điện sẽ bị phạt từ 3 - 4 triệu đồng đối với mỗi hành vi ngừng hoặc giảm mức cung cấp điện không đúng nội dung đã thông báo hoặc không thông báo cắt, giảm điệntheo đúng quy định về trình tự thủ tục. Mức phạt cũ chỉ từ 100 nghìn đồng đến 300 nghìn đồng. Ngoài ra, mức phạt trên cũng áp dụng cho việc không tiến hành xử lý sự cố để khôi phục việc cấp điện sau 2 giờ kể từ khi phát hiện hoặc nhận được thông báo của bên mua điện về sự cố lưới điện mà không có lý do chính đáng. Nghị định ra đời trong hoàn cảnh “nóng” cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, nhưng theo đại diện Công ty Luật Đại Việt, ngành điện có “lá bùa hộ mệnh” là quy định trong trường hợp cắt điện do bất khả kháng, bên bán điện được miễn trách nhiệm bồi thường. Việc “đổ tội” cho sự cố bất khả kháng hiện nay không có cơ quan nào giám sát, kiểm chứng độc lập, sau đó người dân và doanh nghiệp chỉ được thông báo lại. Có cùng quan điểm này, ông Cao Sỹ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cho rằng, doanh nghiệp và các hộ sử dụng điện không nên quá hy vọng “phạt” được ngành điện, bởi cái lý của họ thiên biến vạn hóa. “Khi còn độc quyền về điện, có quy định cách gì cũng thiệt cho người tiêu dùng”, ông Kiêm nói thẳng. Thực tế chứng minh vị Chủ tịch Hiệp hội có lý.

Khi còn độc quyền về điện, có quy định cách gì cũng thiệt cho người tiêu dùng

Theo đại diện Tổng công ty Kinh doanh nước sạch Hà Nội, trung bình trong khoảng 50 lần Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội cắt điện thì chỉ có khoảng 10 lần đơn vị này được thông báo trước. “Mà sau mỗi lần cắt điện, phải ít nhất là hai tiếng sau áp lực trong đường ống mới trở lại được bình thường và hoạt động của hệ thống mới được khôi phục”, chuyên gia này giải thích. Trong dịp nắng nóng, nhiều khi người dân vừa bị mất điện, vừa bị mất nước, “kêu trời”, nhưng giải thích của Tổng công ty Điện lực Hà Nội là cắt theo kế hoạch để nâng cấp hệ thống, chuẩn bị đối phó mùa mưa bão… “Trong ngành phục vụ như ngành nước lời giải thích đó rất khó chấp nhận, nhưng chúng tôi đâu thể làm được gì, đành chịu nghe phê phán chung”, ông nói.

Sau nhiều lần “đấu tranh” với nhà điện, mới đây Tổng công ty đã có được trong tay bản cam kết của ngành điện về việc ưu tiên cấp điện cho các nhà máy, trạm cấp nước. “Cam kết thì cam kết, nhưng rồi sau đó vẫn xảy ra chuyện thông báo một đằng, cắt một nẻo; thường là thời gian cắt dài hơn thông báo”, đại diện Tổng công ty kinh doanh nước sạch HN nói và đưa ra một bản kê dài dằng dặc các trường hợp bị cắt điện “thình lình” với thời gian rất cụ thể trên toàn hệ thống nhà máy và trạm cấp nước của đơn vị mình. Rõ ràng trong những trường hợp đó, doanh nghiệp có quyền đòi bồi thường, nhưng cái khó là ở chỗ, người mua điện không đủ chuyên môn để biết (và chứng minh được) trường hợp nào là mất điện vì sự cố, trường hợp nào không phải vì sự cố. “Nhất lại là khi người phát ra điện và người phân phối điện trên mạng cùng là tay phải và tay trái của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)”, đại diện doanh nghiệp này phàn nàn.

Đó là chưa kể đến trường hợp nguồn điện không đảm bảo chất lượng ổn định. Chủ một cửa hàng điện lạnh trên phố Hai Bà Trưng (Hà Nội) cho hay, trong mùa hè này mỗi ngày ông đã sửa chữa, bảo dưỡng hàng chục chiếc điều hòa. Ông này nhận xét: “Nhiều khi khách hàng kêu điều hòa trục trặc, thực chất là do không đủ điện áp. Đo vào những giờ cao điểm không bao giờ điện áp đủ 220V, có trường hợp gây hỏng thiết bị điện, nhưng tôi chưa thấy người dân nào đi kiện ngành điện, vì không nắm được quy định cụ thể. Đành là hỏng thì sửa, sửa không được thì mua mới mà dùng thôi”.

Vẫn còn “khổ vì điện”

Tổng công ty Điện lực Hà Nội cho biết từ đầu năm đến nay chưa thống kê được chính xác số vụ cắt điện nằm ngoài kế hoạch, nhưng cho đến nay chưa có cá nhân, doanh nghiệp nào kiện đơn vị này đòi bồi thường.

Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty Vũ Quang Hùng cho biết, trong đợt nắng nóng vừa qua, trung bình một ngày có khoảng 2 ngàn cuộc điện thoại phản ánh (và phản ứng) với tình trạng bị cắt điện, nhưng đa phần các doanh nghiệp chỉ đề nghị cung cấp điện ổn định đảm bảo cho sản xuất, còn chưa có kiện cáo gì.

2.000 là số cuộc điện thoại phàn nàn tới Tcty Điện lực Hà Nội trong ngày nắng nóng bị mất điện

Ông Hùng cho biết thêm, Tổng công ty đã lên kế hoạch triển khai các công trình đầu tư xây dựng mới và sửa chữa lớn các công trình điện. Theo đó, từ đầu năm đến nay, Tổng công ty triển khai thi công 33 công trình xây dựng mới và nâng công suất trạm biến áp 110 kV và 5 công trình thay dây dẫn bằng dây chịu nhiệt để tăng cường khả năng truyền tải đường dây 110 kV. Ở phần lưới điện trung và hạ thế, Tổng công ty cũng đang triển khai 565 công trình cải tạo, nâng cấp. Riêng về sửa chữa lớn, năm 2010, điện lực Hà Nội thực hiện 332 công trình với số vốn trên 87 tỷ đồng. “Dịp thi tuyển sinh và dịp Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long, Tổng công ty cam kết không cắt điện toàn bộ lưới trung, cao, hạ thế; điều này cũng ảnh hưởng, làm chậm tiến độ các công trình cải tạo, nâng cấp lưới điện”, vị Phó Tổng giám đốc khẳng định. Tuy không nói ra, nhưng điều này đồng nghĩa với việc các hộ sử dụng điện phải chuẩn bị tinh thần đối phó với mất điện ngoài những dịp đặc biệt kể trên.

Người dân sẵn sàng chia sẻ với cái khó của ngành điện, nhưng mong muốn sớm có sự minh bạch, khách quan trong phân định những tình huống “bất khả kháng” để ngăn ngừa tình trạng thiếu trách nhiệm, tùy tiện. Có như vậy, quyền “đi kiện” của khách hàng mới được đảm bảo như pháp định.