Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 43 (AMM-43) và các hội nghị liên quan diễn ra tại Hà Nội từ 19-23/7 được đánh giá thành công. Thể hiện qua việc tập trung bàn về các biện pháp và hành động cụ thể triển khai kết quả của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 16 nhằm đẩy mạnh thực hiện Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, thiết thực đưa Hiến chương ASEAN đi vào cuộc sống.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chụp ảnh cùng các Bộ trưởng ngoại giao ASEAN
Hội nghĩ cũng đồng thời mở rộng và làm sâu sắc hơn quan hệ giữa ASEAN với các bên đối tác; củng cố và duy trì vai trò trung tâm của ASEAN ở khu vực cũng như tăng cường hợp tác ứng phó với các thách thức đang nổi lên như thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu...
5 vấn đề ASEAN cần quan tâm
VN tự hào đã góp sức cùng các nước thành viên ASEAN khác trong việc xây dựng những nền tảng quan trọng và vững chắc cho mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2015. Tham dự hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đưa ra 5 vấn đề trao đổi mà ông cho rằng các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN cần quan tâm thúc đẩy: Thứ nhất, hiện thực hóa mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN là nhiệm vụ hàng đầu và xuyên suốt của ASEAN hiện nay và trong những năm tiếp theo.
Thứ hai, ASEAN cần phát huy hơn nữa vai trò là nhân tố quan trọng hàng đầu thúc đẩy đối thoại và hợp tác về các vấn đề chính trị an ninh, vì hòa bình, ổn định và thịnh vượng ở khu vực. Hiệp hội cần nỗ lực thực hiện có hiệu quả kế hoạch tổng thể về xây dựng Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN, nhất là trong 14 lĩnh vực ưu tiên. Theo đó, ASEAN cần tiếp tục phát huy tác dụng và thúc đẩy thực thi có hiệu quả các công cụ và cơ chế hiện có để đảm bảo hòa bình và an ninh khu vực như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), Hiệp ước về Khu vực Đông Nam Á không có Vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Tuyên bố về cách ứng xử của các bên liên quan ở Biển Đông (DOC) và Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF)...
Thứ ba, đẩy mạnh quan hệ đối ngoại của ASEAN theo hướng thúc đẩy để nâng cao chất lượng và hiệu quả hợp tác với các đối tác trong khuôn khổ ASEAN + 1, chủ động đề xuất và tiến hành các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các khuôn khổ hợp tác khu vực rộng lớn hơn do ASEAN giữ vai trò chủ đạo như ASEAN + 3, Cấp cao Đông Á (EAS), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF).
Thứ tư, ASEAN cần thể hiện vai trò là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế trong việc ứng phó với những thách thức toàn cầu hiện nay như khủng hoảng tài chính- kinh tế, biến đổi khí hậu, nước biển dâng, thiên tai dịch bệnh tài nguyên cạn kiệt...
Thứ năm, ASEAN tăng cường đoàn kết thống nhất phát huy những giá trị truyền thống, tôn trọng các nguyên tắc cơ bản của Hiệp hội và “phương thức ASEAN”.
ASEAN từ tầm nhìn tới hành động !
Các Bộ trưởng đã nhất trí đẩy nhanh các nỗ lực triển khai toàn diện và hiệu quả Hiến chương ASEAN thông qua việc tiếp tục hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động và phối hợp của các cơ quan trong bộ máy tổ chức mới, hoàn tất các văn kiện nhằm tạo khuôn khổ pháp lý đầy đủ cho hoạt động của ASEAN hiện nay cũng như của Cộng đồng ASEAN trong tương lai. Bên cạnh đó, các Bộ trưởng khẳng định quyết tâm và nỗ lực của ASEAN tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt về thúc đẩy hợp tác vì hoà bình, an ninh và ổn định ở khu vực đẩy mạnh đối thoại và nhấn mạnh ASEAN sẽ tiếp tục thúc đẩy thực thi hiệu quả các cơ chế và công cụ hiện có vì hòa bình và an ninh khu vực như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC), Hiệp ước về Khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Tuyên bố về cách Ứng xử của các bên liên quan ở Biển Đông (DOC), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF)...
Về quan hệ đối ngoại của ASEAN các Bộ trưởng cho rằng, ASEAN tiếp tục nỗ lực mở rộng và làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hợp tác thực chất và hiệu quả với các bên Đối tác, nhất là trong các lĩnh vực kinh tế-thương mại, đầu tư, tài chính, năng lượng, lương thực, biến đổi khí hậu, thiên tai và dịch bệnh. ASEAN sẽ tích cực trao đổi với các bên Đối tác về các nội dung và công tác chuẩn bị cho việc tổ chức các Hội nghị Cấp cao với các Đối tác trong nửa cuối năm 2010, bao gồm các Cấp cao thường niên với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Cấp cao ASEAN+3 và Cấp cao Đông Á lần 5 cùng với một loạt các Cấp cao đặc biệt như Cấp cao lần 2 ASEAN-Nga, Cấp cao lần 2 ASEAN-Mỹ, Cấp cao lần 3 ASEAN-Liên Hợp Quốc, Cấp cao ASEAN - Australia và Cấp cao kỷ niệm ASEAN - New Zealand.
Trong khi đó, liên quan tới tiến trình hình thành cấu trúc khu vực, các Bộ trưởng nhấn mạnh các nguyên tắc được khẳng định tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 16, nhất là bảo đảm vai trò trung tâm của ASEAN. ASEAN khuyến khích và thúc đẩy sự tham gia và gắn kết sấu rộng hơn của các Đối tác vào quá trình hình thành cấu trúc hợp tác ở khu vực. Các Bộ trưởng khẳng định tầm quan trọng của cơ chế hợp tác ASEAN+3 và EAS đối với tiến trình Hợp tác Đông Á; nhất trí tiếp tục thúc đẩy 2 tiến trình này với ASEAN+3 là công cụ chính và EAS đóng vai trò bổ trợ, hướng tới mục tiêu lâu dài là xây dựng cộng đồng Đông Á.
Một lần nữa các thành viên ASEAN đánh giá cao vai trò của Việt Nam, với tư cách Chủ tịch ASEAN, đã điều phối lập trường chung của ASEAN và đóng góp tích cực tại Hội nghị Cấp cao G-20 tại Toronto vừa qua; đồng thời, các Bộ trưởng cũng nhấn mạnh tăng cường hợp tác ASEAN trong các nỗ lực toàn cầu nhằm ứng phó hữu hiệu hơn với các thách thức đang nổi lên như thiên tai, dịch bệnh, an ninh năng lượng, môi trường, biến đổi khí hậu...
Quốc Anh