Hiện nay, vấn đề lao động có tay nghề được DN Bình Dương rất quan tâm vì nguồn nhân lực có đào tạo sẽ mang tính chất quyết định sự thành công của DN trong hội nhập và phát triển. Nhưng để chất lượng đào tạo nghề xích lại gần hơn với thực tiễn, trước mắt DN vẫn còn bộn bề nỗi lo.
Bình Dương hiện có 28 KCN tập trung với tổng diện tích 8.751ha, hiện đã có 24 KCN đã đi vào hoạt động với trên 1.200 DN đang hoạt động sản xuất kinh doanh. Các KCN này đã thu hút hơn 200.000 lao động đến làm việc. Chỉ tính riêng các DN trong KCN, hàng năm cần đến hàng chục ngàn công nhân qua đào tạo.
Nhu cầu lớn
Ông Lương Hoàng Nguyên - Giám đốc điều hành Cty Memsonics, DN sản xuất con chip cảm ứng công nghệ xe ôtô ở KCN Đồng An (huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương) cho rằng, lao động có tay nghề rất quan trọng đối với DN khi chọn lựa đầu tư. Ông Lương kể:“Trước đây Cty đã từng có nhà máy tại Trung Quốc, Thái Lan nhưng anh em trong Cty nghĩ về quê hương đầu tư vẫn tốt hơn. Thế nhưng khi đã đầu tư, điều trở ngại Cty gặp chính là nguồn nhân lực có đào tạo. Thời gian qua Cty có nhiều đơn hàng nhưng không thể sản xuất kịp vì thiếu lao động. Để giải quyết áp lực này, Cty buộc phải làm 3 ca mới kịp giao hàng cho khách”.
Cũng giống như Cty Memsonics, Cty TNHH Nor-Cal VN tại KCN Đồng An hoạt động trong lĩnh vực sản xuất van chân không, các dụng cụ bán dẫn cũng gặp tình trạng tương tự. Ông Lê Phước Vinh – Tổng giám đốc Cty kể về hành trình đi tìm nguồn nhân lực qua đào tạo đầy vất vả: “Năm 2008, Cty đưa nhà máy sản xuất vào hoạt động. Để tìm nguồn nhân lực còn thiếu phục vụ cho việc vận hành thiết bị hiện đại mà Cty đầu tư, đầu tiên tôi đến Trường Đại học Bách khoa Tp Hồ Chí Minh để tuyển kỹ sư nhưng không có kỹ sư mà hoạt động của Cty cần. Tôi tiếp tục qua Trường cao đẳng kỹ thuật Cao Thắng để tìm khoảng 20 kỹ thuật viên. Liên hệ xong, trường yêu cầu tôi gửi nào là điều kiện tuyển dụng, nào mức lương, nào là chính sách phúc lợi... cho trường. Tất cả những yêu cầu này, tôi đều đáp ứng và hi vọng, song chờ đến cả năm trời mà chẳng có hồi âm. Vì yêu cầu công việc, tôi không nản lòng, tháng 6/2009 một lần nữa tôi liên lạc với Trường cao đẳng kỹ thuật Cao Thắng tìm lao động, những yêu cầu đưa ra của trường lại được Cty đáp ứng đủ và trường lại hứa trong tháng 9, sinh viên tốt nghiệp xong sẽ cung ứng cho Cty. Nhưng sau đó Cty tôi vẫn không nhận được một sinh viên nào từ trường gửi đến”. Thực tế đó khiến ông Vinh hoài nghi : “Chẳng lẽ việc đào tạo nghề tại các trường lại không màng đến “đơn đặt hàng” của DN ?”.
Thúc đẩy xã hội hóa việc đào tạo nghề
Ông Trần Văn Liễu - Trưởng Ban quản lý các KCN Bình Dương cho biết : “Thực trạng của đào tạo nghề hiện nay là cung chưa đủ cầu, số lượng lao động đào tạo chưa thấm vào đâu so với yêu cầu của DN tuyển dụng. Thời gian tới cần phát huy việc xã hội hoá đào tạo nghề để DN tham gia vì vai trò của DN trong đào tạo nghề rất quan trọng”. Nói lên điều này, ông Liễu so sánh thực tế mà Ban quản lý gặp: “Xây một trường trung cấp nghề chưa tới 2.000 m2 với vốn đầu tư 14 tỷ đồng nhưng đến 7 năm vẫn chưa tuyển sinh được. Trong khi đó Trường cao đẳng nghề Đồng An cũng nằm trên địa bàn tỉnh, cấp phép năm trước thì năm sau đã có thể tuyển sinh được. Nếu là vốn ngân sách thì còn lâu!”.
Ông Bùi Mạnh Lân - Chủ tịch HĐQT Trường cao đẳng nghề Đồng An, cũng là chủ đầu tư 2 KCN Đồng An I - II nói lên thực tế mà DN cần: “Dạy nghề cần theo hướng nhu cầu của thị trường lao động, gắn đào tạo với sử dụng lao động, bảo đảm việc làm cho sinh viên tốt nghiệp... Để thực hiện như vậy, phải đầu tư hơn nữa cho các trường nghề. Nhưng ở nhiều trường hiện nay, nhất là trường công có thiết bị cũ kỹ làm ảnh hưởng tới quá trình đào tạo, muốn đầu tư thì thủ tục rườm rà, nặng cơ chế. Trong khi đó, DN mà đầu tư trường, thấy thiết bị nào cần thiết là nhập về liền. Có như vậy người được đào tạo mới tiếp cận được máy móc hiện đại, thậm chí trường có thể tổ chức cả sản xuất theo đơn hàng vừa phục vụ đào tạo vừa giúp các em sinh viên có thu nhập”.
Ý kiến của ông Lân được Tổng giám đốc Cty TNHH Nor-Cal VN Lê Phước Vinh đồng tình và cho biết : “Vấn đề đưa việc đào tạo gắn với thực tế của Trường cao đẳng nghề Đồng An rất thiết thực, Nor-Cal VN hiện có đơn hàng nhiều và sẽ chia sẻ với trường trong thời gian tới”.
Theo Chiến lược dạy nghề giai đoạn 2011 - 2020 mà Tổng cục dạy nghề (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) đưa ra, đến năm 2020 dân số VN đạt 99 triệu người, trong đó có 50 triệu người có việc làm. Khi đó nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Do đó nền kinh tế cần có đội ngũ lao động có kiến thức, kỹ năng nghề với cơ cấu và trình độ phù hợp. Điều này đòi hỏi dạy nghề phải thay đổi mạnh mẽ, phải phát triển nhanh mới đáp ứng nhu cầu bức thiết của DN. Trước thông tin này, Giám đốc điều hành Cty Memsonics Lương Hoàng Nguyên cho rằng, trở ngại của DN VN không phải là thiếu đơn đặt hàng mà là chất lượng lao động không đạt. Lẽ ra, Chiến lược dạy nghề giai đoạn 2011 - 2020 mà Tổng cục dạy nghề đưa ra phải đặt mục tiêu tiếp cận dạy nghề công nghệ cao ngay từ bây giờ, thay vì tới năm 2020 là quá muộn. Theo ông Lương, chính sách là hoàn hảo nhưng ứng dụng chậm là... tai hoạ. Ở góc độ khuyến khích việc đào tạo nghề, ông Lương nêu ý kiến:“Chính sách của nhà nước phải hài hòa cho cả nhà trường lẫn DN, cụ thể như DN hỗ trợ cho sinh viên học nghề thì nhà nước cần có chính sách thuế ưu đãi để khuyến khích họ. có như vậy việc đào tạo nghề phục vụ cho phát triển bền vững có thêm sức sống mới”.
Ngô Minh