Cách đây không lâu, theo kết quả khảo sát của WHO với 7 nhóm tân dược thông dụng tại Việt Nam, dựa trên các tiêu chí cùng loại, tên biệt dược, nhà sản xuất và nhà cung ứng cho thấy, giá thuốc tại Việt Nam cao gấp từ 5-40 lần so với bình diện chung của thế giới. Con số thống kê này có thể gây bất ngờ đối với nhiều người nhưng trên thực tế nó đã tồn tại từ khá lâu và vẫn đang có xu hướng “leo thang”.
Nhiều khi người dân biết việc tăng giá thuốc là vô lý nhưng vẫn phải mua vì nó liên quan tới sức khỏe
Theo báo cáo của Uỷ ban các vấn đề xã hội Quốc hội, thị trường dược Việt Nam có trên 22.000 mặt hàng thuốc được cấp lưu hành, trong đó trên 50 % thuốc thành phẩm và 90% nguyên liệu sản xuất thuốc phải nhập khẩu, do đó thị trường thuốc phụ thuộc nhiều vào giá thuốc và nguyên liệu quốc tế.
Bên cạnh đó, tình trạng kê khai giá đón đầu; mua bán thuốc lòng vòng, qua nhiều tầng nấc trung gian, không hóa đơn chứng từ cơ chế chi “hoa hồng” cho bác sĩ, trình dược viên... là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc giá thuốc tăng bất hợp lý.
Một mặt hàng “thiết yếu” với sức khoẻ con người đã vậy, một mặt hàng “thiết thực” với sức khoẻ, đặc biệt là đối với trẻ em là sữa cũng có bức tranh tương tự khi “biểu đồ” giá của mặt hàng này trong nhiều năm qua chỉ có mũi tên một chiều “đi lên”.
Sau đợt đồng loạt tăng giá vào đầu năm 2010, từ trung tuần tháng 7, nhiều hãng sữa đã tiếp tục tăng giá bán của mặt hàng này. Lý do được một số công ty này đưa ra là do áp lực từ việc tăng giá của rất nhiều yếu tố đầu vào trong thời gian qua, kể cả biến động tỷ giá. Tuy nhiên, ông Nguyễn Anh Tuấn - Cục phó Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính cho rằng, trong thời gian gần đây, sự thay đổi của tỷ giá chỉ có tác động nhỏ và giá nguyên liệu đầu vào của ngành sữa không thay đổi nhiều.
Trong khi giá sữa liên tiếp tăng thì quy định về quản lý giá sữa được Bộ Tài chính soạn thảo cả năm nay vẫn chưa thể ra đời. Thậm chí, qua các đợt thanh tra giá sữa, Bộ Tài chính đã xác định được tất cả các cơ cấu giá thành, phân tích được các điểm bất hợp lý trong giá sữa nhưng vẫn chưa có cách nào để quản lý, hạn chế tăng giá. Cách duy nhất là khuyến cáo các DN giảm bớt chi phí để hạn chế tăng giá đã không có hiệu quả.
Như vậy, một nghịch lý tồn tại khá lâu là trong khi thu nhập bình quân đầu người của VN còn khá thấp thì người dân lại phải bỏ tiền cho y tế và mua sữa là rất cao so với các nước có điều kiện tương đồng. Tuy nhiên, giá thuốc, hay giá sữa, dù có tăng nhưng người dân khi cần cũng phải chấp nhận, bởi nó đều liên quan đến sức khoẻ và phát triển thể chất. Chỉ có điều, dù nguyên nhân giá các mặt hàng này đã được kể ra trong các diễn đàn, hội thảo rất nhiều, nghe có vẻ rất đầy đủ và tưởng chừng như căn bệnh đã được “bắt trúng”, chỉ còn “kê đơn” điều trị, ấy vậy mà các cơ quan quản lý đã để cho tăng giá thuốc cũng như sữa trở thành căn bệnh mãn tính mà không ai biết đến khi nào mới có thuốc “đặc trị”?
Thảo Nam