Câu chuyện về việc chuyển đổi mô hình hoạt động của các DNNN hiện nay vẫn đang là một đề tài được dư luận quan tâm. Dù hoạt động dưới mô hình nào thì về bản chất, các DN này vẫn do Nhà nước nắm giữ phần vốn chủ đạo, chi phối.
Có một thực trạng, nhiều DN trong nhiều lĩnh vực dù vẫn do Nhà nước nắm giữ phần vốn chi phối nhưng xét trên thực tế thì yếu kém hơn nhiều so với các DN khác
Hầu hết các chuyên gia, các nhà nghiên cứu và bản thân các doanh nghiệp khi được hỏi đều cho rằng việc Nhà nước tiếp tục, nắm giữ và chi phối một số tập đoàn, lĩnh vực, ngành nghề là cần thiết, trong bất cứ bối cảnh nào. Tuy nhiên điều mà họ băn khoăn là việc xác định đúng lĩnh vực ngành nghề nào Nhà nước cần nắm giữ, chủ đạo, chi phối mới là quan trọng. Nói vậy bởi hiện nay, nhiều DN trong nhiều lĩnh vực dù vẫn do Nhà nước nắm giữ phần vốn chi phối nhưng xét trên thực tế thì yếu kém hơn nhiều so với các DN khác. Lĩnh vực xây dựng là một ví dụ. Trong các báo cáo về hoạt động sản xuất, kinh doanh vừa qua, nhiều - nếu không muốn nói là hầu hết các Tcty xây dựng sau khi kể lể quá trình hình thành, xuất phát điểm thấp đều “tự phong” cho mình là doanh nghiệp hàng đầu, DN số 1 trong các lĩnh vực như xây dựng kinh doanh bất động sản, xây lắp… Nói là tự phong vì thực tế, có những lĩnh vực như bất động sản, nhiều DN còn kém xa rất nhiều so với các DN tư nhân… khác. Hiện tại, nhiều DN tư nhân hay các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực này phát triển rất nhanh, mạnh, có mặt ở cả trong Nam, ngoài Bắc. Nói chung cái danh tự phong của các Tcty xây dựng và thực tế có độ chênh khá lớn. Có cần thiết phải như vậy không ? Giám đốc một DN lớn thuộc một Tcty xây dựng than thở: “Số 1 hay hàng đầu người ta đều biết cả, cần gì phải tự phong như vậy. Không tự phong mà biết tập trung làm thì tự khách hàng họ sẽ phong cho mình.” Hầu hết các Tcty xây dựng đều có quy mô sàn sàn nhau, đều kinh doanh, khai thác, xây dựng những lĩnh vực cũng na ná nhau như xây lắp, kinh doanh khu đô thị, khu công nghiệp, đầu tư bất động sản… và lĩnh vực nào các Tcty này cũng đều cho mình là một trong những DN hàng đầu. Không những vậy, phương hướng hoạt động của nhiều Tcty cũng na ná nhau, lĩnh vực nào cũng là chủ lực, cũng cần phát triển mà không xác định rõ lĩnh vực nào là chủ lực, là thế mạnh thực sự của đơn vị mình (dù điều đó có thể xác định được dễ dàng) và cuối cùng cái gì cũng ôm, cũng làm. Trong khi đó, các DN tư nhân hay DN có vốn FDI thường xác định rất rõ mục tiêu chủ lực của họ là xây dựng và kinh doanh bất động sản. Phần còn lại họ đi thuê.
Từ cái danh đến cái thực và phương hướng hoạt động của nhiều Tcty xây dựng đang là như vậy. Và nếu cứ tiếp tục thì việc vượt lên hàng đầu hay là số 1 đều gần như không thể.
Linh Anh