Phát biểu tại hội thảo thị trường phát điện cạnh tranh của Việt Nam diễn ra ngày 18/8, Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Hữu Hào cho biết, việc chuẩn bị cho thị trường phát điện cạnh tranh đã cơ bản hoàn thành, dự kiến đến cuối năm 2011 thị trường phát điện cạnh tranh sẽ phải vận hành chính thức.
Để khống chế và điều hành giá điện, Bộ Công thương cho biết sẽ đưa ra khung giá với giá trần và giá sàn dựa trên các tính toán chi phí phát điện chi tiết đến từng loại hình nhà máy.
Theo báo cáo của Cục Điều tiết điện lực, thị trường điện lộ trình sẽ phải có thị trường phát điện cạnh tranh trước khi tiến đến thị trường bán buôn, bán lẻ điện cạnh tranh. Xây dựng thị trường này là đưa cạnh tranh vào hoạt động điện lực, trước mắt là khâu phát điện để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Mục tiêu phát triển điện cạnh tranh nhằm đảm bảo cung cấp điện ổn định, thu hút đầu tư vào để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh điện, ổn định giá điện nói chung đặc biệt là giá của phát điện, giảm áp lực tăng giá điện, đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động vận hành hệ thống điện lực, trong việc quy định giá của từng khâu phát điện.
Tham gia thị trường bao gồm các nhà máy điện có công suất từ 30MW trở lên đấu nối vào lưới điện quốc gia (trừ các nhà máy điện gió, điện địa nhiệt). Các nhà máy này sẽ trực tiếp chào giá phát điện hoặc gián tiếp giao dịch qua các đơn vị khác chào thay lên hệ thống. Trên cơ sở dự báo nhu cầu phụ tải và khả năng sẵn sàng của lưới điện truyền tải, nhà máy nào có tổng chi phí bán điện thấp nhất sẽ được đơn vị vận hành hệ thống điện ưu tiên huy động trước. Với các nhà máy thuỷ điện chiến lược đa mục tiêu, sẽ không phải chào giá trên thị trường phát điện mà do Trung tâm điều độ chủ động lập lịch huy động để đảm bảo tối ưu hệ thống và các ràng buộc về tưới tiêu, chống lũ.
Để khống chế và điều hành giá điện, Bộ Công thương cho biết sẽ đưa ra khung giá với giá trần và giá sàn dựa trên các tính toán chi phí phát điện chi tiết đến từng loại hình nhà máy. Nếu có điều chỉnh giá điện, Bộ Công thương sẽ điều chỉnh mức giá trần, giá sàn dựa trên sự biến động của giá cơ sở. Vì vậy, trong đề án thị trường phát điện cạnh tranh, cơ chế giá điện được Cục Điều tiết điện lực kiến nghị tách giá điện thành 4 khâu: phát, truyền tải, phân phối và điều hành phụ trợ. Theo đó, hằng năm, các cơ quan hữu quan sẽ xây dựng phương án giá điện cơ sở, đảm bảo tính toán thu hồi vốn cho từng khâu. Cơ chế thay đổi giá điện không theo năm như hiện nay mà theo từng quý, theo biến động giá thành đầu vào. Do EVN đang nắm các khâu mua bán điện nên phương án của Cục Điều tiết điện lực đề nghị hằng quý EVN sẽ tính toán biến động giá đầu vào trên cơ sở giá than, dầu, khí… để xem xét có cần điều chỉnh giá quý tới hay không.
Theo ông Phạm Mạnh Thắng, dù được giao nhưng Cục Điều tiết điện lực thấy vẫn rất khó làm và khó có thể tạo một thị trường điện cạnh tranh hoạt động hiệu quả nếu không tách công ty mua bán điện và Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia ra khỏi EVN. Ông Thắng cho biết, nếu một người vừa sản xuất lại vừa mua, vừa có quyền điều độ thì sẽ khó cho sự cạnh tranh trên thị trường. Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Hữu Hào cũng khẳng định: "để vận hành thị trường phát điện cạnh tranh vẫn còn một số khó khăn nhưng khó mấy vẫn phải kiên quyết làm. Nếu không làm, chúng ta sẽ chẳng bao giờ có thị trường điện cạnh tranh".
N.Phương