Vấn đề đẩy mạnh hợp tác giáo dục giữa 2 quốc gia Việt Nam và Australia đang được ngành giáo dục Australia đặc biệt quan tâm. Diễn đàn Doanh nghiệp đã có buổi trò chuyện cùng ông Colin Walters - Tổng cục trưởng, cục hợp tác quốc tế, Bộ giáo dục, Nhân dụng và quan hệ nghề nghiệp Australia trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam.
Ông Colin Walters - Tổng cục trưởng, cục hợp tác quốc tế, Bộ giáo dục, Nhân dụng và quan hệ nghề nghiệp Australia
- Theo ông đào tạo nghề có vai trò thế nào trong phát triển kinh tế, đặc biệt là đối với một nước đang phát triển như Việt Nam?
Một điều mà các nước đang phát triển thường làm là tập trung phát triển bậc đại học, điều này thực sự quan trọng để xây dựng đội ngũ lãnh đạo và các chuyên viên của đất nước. Nhưng việc xây dựng đội ngũ lao động nghề cũng rất quan trọng, bởi vì nếu không có đội ngũ này, lực lượng lao động của quốc gia sẽ bị mất cân bằng, và ngành công nghiệp sẽ không thể phát triển có chất lượng cao và đa dạng được, điều này sẽ gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế.
Theo tôi, để phát triển kinh tế, cần đẩy mạnh phát triển yếu tố con người đi kèm với hạ tầng công nghiệp. Chỉ có đội ngũ lao động có tay nghề cao và các yếu tố kỹ thuật công nghệ hiện đại mới tạo ra năng suất lao động tối ưu. Ngoài ra, thị trường việc làm dành cho lao động có tay nghề cao thực sự đang có nhu cầu lớn. Tôi có đọc một bài báo của Việt Nam gần đây, trong đó nói rằng các bạn hiện đang sản xuất và xuất khẩu các vật liệu thô, rồi bán cho các nước khác để chế biến sau đó lại nhập khẩu chính mặt hàng đó sau khi đã qua chế biến. Vì thế, việc có lao động tay nghề cao thực sự cần thiết với nền kinh tế, để thúc đẩy xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu.
- Việt Nam đang có hiện trạng là giới trẻ chỉ muốn học đại học, không muốn học nghề, ở Australia có tình trạng này không và cách giải quyết của Australia như thế nào?
Australia cũng có thực trạng trên. Vì thế các cơ sở đào tạo nghề của chúng tôi luôn nỗ lực để cung cấp các khóa đào tạo nghề theo nhu cầu ngành/ doanh nghiệp. Chúng tôi cũng làm việc với các hội đồng tư vấn định hướng nghề nghiệp cho học sinh phổ thông. Chúng tôi cũng mời học sinh phổ thông và nhà trường tới thăm cơ sở đào tạo của mình, để được trải nghiệm và hiểu hơn về chương trình đào tạo nghề, hiệu quả đào tạo nghề, và cả tương lai phát triển nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp nữa. Chúng tôi cũng thấy có những sinh viên theo học đại học 1 năm, sau đó lại quay lại học nghề để trang bị cho mình những kiến thức và kỹ năng ứng dụng trước khi quay lại học tiếp đại học. Rất nhiều bạn trẻ thậm chí còn học xong đại học rồi lại học một bằng nghề, hoặc có bạn học nghề rồi mới học đại học.
- Trên thực tế, doanh nghiệp hiện phải đào tạo lại các học viên nghề sau tốt nghiệp vì họ vẫn rất thiếu kiến thức và kỹ năng thực tế. Vậy theo ông cần giải quyết vấn đề này thế nào? Doanh nghiệp nên tham gia quá trình đào tạo từ đâu để trang bị kiến thức thực tiễn cho học viên sau khi tốt nghiệp?
Tại Australia, có một số giải pháp đã được thực hiện để đảm bảo học viên tốt nghiệp có các kỹ năng cần ngay cho công việc. Thứ nhất, chúng tôi cho học viên thực tập nhiều tại các doanh nghiệp, để họ hình dung ra công việc sau khi tốt nghiệp, môi trường làm viêc, và các kỹ năng làm việc cần thiết sẽ như thế nào. Thứ 2, chúng tôi để các ngành/ doanh nghiệp tham gia xây dựng các chương trình đào tạo nghề, xác định các kỹ năng đào tạo cần thiết để đảm bảo chưong trình đào tạo là thiết thực đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp.
- Việt Nam đang nỗ lực thay đổi phương thức dạy nghề từ dạy những gì có sang dạy những gì mà thị trường cần. Tuy nhiên, mỗi doanh nghiệp lại có những đòi hỏi riêng, vậy theo ông làm thế nào để các trường dạy nghề có thể đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường?
Tôi cho rằng điều quan trọng là ngành, hay chính các doanh nghiệp của ngành phải duy trì mối gắn kết chặt chẽ với các cơ sở đào tạo nghề. Chúng tôi đã và đang làm việc chặt chẽ với các doanh nghiệp của các ngành, và chính các doanh nghiệp của ngành giúp chúng tôi phát hiện ra các kỹ năng nghề cần bổ sung, và đảm bảo rằng quá trình đào tạo giúp học viên trang bị các kiến thức, kỹ năng nghề để họ có thể làm việc tại các doanh nghiệp của ngành. Thị trường lao động luôn có nhiều thay đổi, vì thế quá trình đào tạo phải thay đổi với việc trang bị những kỹ năng nghề đáp ứng nhu cầu thị trường. Một lần nữa, nghành/ các doanh nghiệp của ngành phải tham gia dẫn dắt quá trình đào tạo nghề.
Chất lượng đào tạo nghề luôn phải được phát triển song song với các tiêu chuẩn đánh giá, bởi vì chúng ta không thể đào tạo mà lại không đưa ra các tiêu chuẩn đánh giá các quá trình đào tạo. Vì thế, việc xây dựng và áp dụng hệ thống bằng cấp tiêu chuẩn là cần thiết cho hệ thống đào tạo. Điểm thứ 2 là các học viên học nghề cần phải có những kỹ năng cơ bản về ngữ văn và toán học, bởi đây là những kiến thức cơ bản cần cho việc đào tạo tiếp theo. Tiếp theo, quá trình đánh giá tiêu chuẩn, chất lượng đào tạo cần phải luôn được giám sát và điều chính.
- Các chương trình đào tạo nghề của Australia thực hiện tại Việt Nam như thế nào? Và các chuyên gia đào tạo nghề của Australia có thể giúp Việt Nam như thế nào để đào tạo đội ngũ lao động tay nghề cao?
Tại Việt Nam, có khá nhiều trường nghề của Australia tiến hành hợp tác với tư cách là đối tác đào tạo. Ví dụ như trường Cao đẳng nghề Box Hill, trường Công nghệ Queensland. Đoàn chúng tôi cũng sẽ đi thăm các chương trình hợp tác đào tạo nghề để xem quá trình và hiệu quả hợp tác. Chúng tôi hy vọng trong 5 hoặc 10 năm tới, sẽ ngày càng nhiều sự hợp tác đào tạo nghề như vậy được thực hiện.
Việt Nam đã và đang làm rất tốt với giáo dục đại học. Và Australia hoàn toàn có thể giúp phát triển đào tạo dạy nghề. Chúng tôi có các chuyên gia đào tạo nghề, có hệ thống trường nghề giảng dạy các chương trình đào tạo và trang bị các kỹ năng của hầu hết các ngành, từ nông nghiệp đến ngư nghiệp, và chúng tôi đã có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phát triển đào tạo dạy nghề. Chúng tôi luôn sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm đó với Việt Nam để xây dựng đội ngũ lao động tay nghề cao, hội nhập tốt với thị trường lao động của khu vực. Đó cũng là lý do chúng tôi tới đây, tìm hiểu các cơ hội hợp tác, để có những dự án hợp tác trong tương lai.
- Australia có thể giúp Việt Nam như thế nào để tham gia vào thị trường lao động chung toàn khu vực ASEAN?
Australia là thành viên của Diễn đàn Bộ trưởng của ASEAN, chúng tôi sẽ tham gia cuộc họp chính thức của Diễn đàn tại Phukhẹt vào tháng 9 tới, để cùng thảo luận các dự án hợp tác mới, đặc biệt sẽ có cả hợp tác trong lĩnh vực đào tạo nghề; ví dụ như thiết lập mạng lưới các trường dạy nghề, hoặc xây dựng khung bằng cấp nghề thống nhất. Ví dụ như tại Châu âu, họ có một thị trường lao động chung, và vì thế bằng nghề được cấp tại nước này phải được công nhận tại nước khác trong khu vực. Để ASEAN có được thị trường lao động chung, thì toàn ASEAN phải có một khung bằng cấp chung, đây là một quá trình dài vì các bạn phải làm từng bước một, và phải có sự đóng góp công sức của tất cả các quốc gia trong khối để xây dựng cho một thị trường lao động chung.
Doãn Hiền thực hiện