Tầm vóc vĩ đại của Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã để lại cho Đảng và dân tộc ta nhiều bài học quý báu, trong đó có bài học về dự đoán chính xác và nắm đúng thời cơ trong bước ngoặt lịch sử của cách mạng. Bài học đó vẫn giữ nguyên giá trị trong công cuộc đổi mới đất nước do Đảng, Bác Hồ khởi xướng và lãnh đạo. Vậy DN cần nắm bắt thời cơ như thế nào để có thể tạo nên bước ngoạt lịch sử ? Nhận định của các chuyên gia sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của giới Công Thương trong công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế đất nước. Ngay sau khi đọc bản Tuyên ngôn độc lập, trong bức thư gửi giới Công Thương, người đã nói rõ việc xây dựng một nền kinh tế và tài chính vững mạnh là nhiệm vụ của giới Công Thương. Người khẳng định: “Chính phủ nhân dân và tôi sẽ tận tâm giúp giới Công Thương trong công cuộc kiến thiết này”.
Vai trò doanh nghiệp
- Vị trí của đội ngũ DN, doanh nhân đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhìn nhận và đánh giá như thế nào ?
|
Ông Phạm Văn Nhạ - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban tuyên giáo Đảng ủy Khối DN TƯ : “Đây là thời kỳ tăng tốc phát triển, DN cần đổi mới, cấu trúc lại, tăng cường năng lực quản trị” |
Ông Phạm Văn Nhạ :
Thực tiễn của quá trình đổi mới càng làm sáng tỏ tư tưởng của Bác Hồ và khẳng định rằng: sự nghiệp dân giàu, nước mạnh đòi hỏi phải xây dựng lực lượng xung kích hùng hậu là đội ngũ doanh nghiệp và doanh nhân có ý chí khao khát làm giàu cho mình và cho đất nước, có tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong đầu tư phát triển kinh doanh, có ý thức tôn trọng pháp luật, có tầm nhìn chiến lược và tư duy năng động, sáng tạo.
Ông Dương Trung Quốc :
Hồ Chủ tịch đã có cách nhìn nhận và đánh giá rất tiến bộ đối với doanh nhân VN. Bác đã đặt doanh nhân VN vào đúng vị trí của công cuộc cách mạng giải phóng dân tộc. Nhiều văn bản của Cụ Hồ nói về doanh nhân VN đều thể hiện một tư tưởng lý luận rất Mác xit, không giáo điều. Cụ Hồ coi chủ nghĩa Mác – Lê Nin như một phương pháp tư duy để kết hợp với tính dân tộc VN: “Chủ nghĩa Mác được xây dựng ở Châu Âu, mà Châu Âu không phải là cả thế giới”. Những văn bản như Bản báo cáo về Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ gửi Quốc tế Cộng sản năm 1924, Chánh cương sách lược vắn tắt năm 1930, Thư gửi giới Công Thương ngày 13/10/1945... đều thể hiện cái nhìn rất biện chứng về vai trò các tầng lớp trong xã hội VN.
Nói đến tư tưởng Hồ Chí Minh thì phải nói tới hai tư tưởng cơ bản là yêu nước và giải phóng dân tộc. Với hai tư tưởng cơ bản này, Cụ Hồ đã rất giỏi trong phương pháp huy động các nguồn lực. Chỉ riêng cách gọi “Giới Công Thương” của Cụ Hồ đã thể hiện phần nào một cách nhìn biện chứng. Với cách gọi này, Cụ Hồ đã loại bỏ ngôn ngữ chính trị (tầng lớp tư sản) ra khỏi những tư duy cũ kỹ và lỗi thời. Cụ Hồ đã đặt doanh nhân VN vào một vị trí rất tự nhiên, coi hoạt động công nghiệp, thương nghiệp là một nghề. Mối quan hệ cực kỳ quan trọng giữa quyền lợi cá nhân và quyền lợi Nhà nước đã được đặt ra rất biện chứng. Dân giàu – nước mạnh, nước mạnh – dân giàu là những mối quan hệ hữu cơ và không hề khuôn mẫu.
Ông Vũ Quốc Tuấn :
Ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công và thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Bác Hồ đã nghĩ ngay đến việc kiến thiết đất nước. Đó là một tầm nhìn sáng suốt và rất mới.
Bên cạnh đó, phải kể đến lá thư của Bác gửi cho giới Công Thương. Thư của Bác được gửi ngày 13/10, sau hơn một tháng Bác đọc bản Tuyên ngôn độc lập. Chỉ với một dung lượng ngắn, nội dung bức thư gửi giới Công Thương năm 1945 đã thể hiện đầy đủ một tầm nhìn đi trước thời đại tới nửa thế kỷ. Trong thư, Cụ Hồ đã thể hiện sự quan tâm, tạo mọi điều kiện để giới Công Thương phát triển. Quyền lợi của cá nhân và quyền lợi của Nhà nước không đối lập nhau.“Việc nước và việc nhà bao giờ cũng đi đôi với nhau”. Chính vì vậy, giới Công Thương đã đồng lòng đi theo Cụ Hồ, đi theo cách mạng. Thể hiện rõ nhất lúc bấy giờ như Quỹ cứu quốc, Tuần lễ vàng... Giới Công Thương đã được tập hợp thành một lực lượng cứu quốc như các lực lượng khác như: công nhân cứu quốc, nông dân cứu quốc... trong Mặt trận Việt Minh. Tư tưởng Hồ Chí Minh về công cuộc phát triển, kiến thiết đất nước nói chung, phát triển giới Công Thương nói riêng thể hiện rất biện chứng không chỉ qua bức thư gửi giới Công Thương mà còn là một quan điểm xuyên xuốt.
Vận hội lớn
- Vậy DN, doanh nhân vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, và ý nghĩa của thắng lợi Cách mạng tháng tám vào công cuộc đổi mới, phát triển kinh tế hiện nay như thế nào ?
Ông Phạm Văn Nhạ :
Giai đoạn này được coi là thời cơ bởi hai yếu tố chính. Thứ nhất, thực tế 20 năm đổi mới chúng ta có rất nhiều thành tựu, nhưng rõ ràng cũng bộc lộ những thiếu sót. Nền kinh tế của chúng ta thời gian qua chủ yếu phát triển theo chiều rộng chứ chưa theo chiều sâu. Thứ hai, Đại hội Đảng lần thứ XI chuẩn bị thông qua cương lĩnh mới. Chính điều đó tạo khí thế mới dân tộc, trong đó có đội ngũ doanh nghiệp, doanh nhân. Cương lĩnh đó thể hiện đường lối kinh tế của Đảng, điều hành của Nhà nước, và đặc biệt đối với các thành phần kinh tế mở ra triển vọng mới.
Đối với DN, đây là thời kỳ tăng tốc phát triển. DN cần đổi mới, cấu trúc lại, nâng cao tính cạnh tranh, áp dụng quản trị điều hành mới, đặc biệt là công tác quản lý tài chính để hoà nhập với kinh tế thị trường.
Ông Dương Trung Quốc - Đại biểu Quốc hội khóa XI, XII, Tổng Thư ký Hội khoa học lịch sử VN: “Ngay từ khi giành độc lập, Bác Hồ đã có tư tưởng sẵn sàng mở cửa cho các quốc gia đến đầu tư” |
Ông Dương Trung Quốc :
Giai đoạn đổi mới của chúng ta hiện nay thực tế cũng là thực hiện đúng những gì mà Bác Hồ đã đưa ra từ trước đó nửa thế kỷ. Ngay từ lúc đó, Bác Hồ đã có tư tưởng VN là nước dân chủ, sẵn sàng mở cửa cho các quốc gia đến đầu tư khai thác từ tài nguyên, bến cảng, đất đai, miễn là hai bên cùng có lợi. Cách nhìn của Bác đã rất hiện đại. Một số nội dung đến cả bây giờ vẫn còn là mới.
Vận dụng tư tưởng của Bác, đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp VN cần xác định rõ sứ mệnh cũng như thời cơ sống còn đối với quá trình hoạt động của mình. Cần phải có tầm nhìn, hành động và đặc biệt sự quyết đoán, dám nghĩ dám làm thì mới có thể giành thắng lợi trên mặt trận thương trường vô cùng khốc liệt.
Ông Vũ Quốc Tuấn :
Chúng ta đứng trước thời cơ và vận hội rất lớn. Thứ nhất là chúng ta có quan hệ buôn bán với khoảng 150 nước, quốc gia và vùng lãnh thổ. Thứ hai chúng ta nằm trong khối Asean đang ngày càng gắn kết và phát triển vì mục tiêu chung. Và điều quan trọng là chúng ta có nền tảng cơ bản của bản thân nội lực hơn 20 năm đổi mới. Đặc biệt là Đại hội Đảng lần thứ XI sắp tới. Đó là bệ phóng, nền móng rất lớn của nền kinh tế.
Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh quan trọng nhất là chúng ta cần nhận thức rõ thời cơ và thách thức. Nhận rõ vị trí nền kinh tế của chúng ta đang ở đâu để từ đó biến thách thức thành thời cơ. Tận dụng mọi thuận lợi và nguồn lực để phát triển.
- Thách thức lớn nhất đối với DN, doanh nhân hiện nay là gì ?
Ông Phạm Văn Nhạ :
Ai đã dấn thân vào kinh doanh phải lấy mục tiêu lợi nhuận là trên hết, bỏ vốn ra để kinh doanh, thu được vốn và hiệu quả. Nhưng thực tế các DN ngày nay đều nhận thức rằng, ngoài tăng trưởng về quy mô, lợi ích thì họ cần quan tâm đến an sinh xã hội và nâng cao trách nhiệm xã hội. Thực tế, những chương trình như hỗ trợ 65 huyện nghèo trong cả nước của các DN, đặc biệt là khối DNNN đã thể hiện trách nhiệm này.
Tuy nhiên, về vai trò phát triển kinh tế trong giai đoạn hội nhập hiện nay thì cũng có DN hội nhập sớm, nhiều kinh nghiệm như các DN ngành Bưu chinh Viễn thông, Công nghệ thông tin, các dich vụ như Bảo hiểm, Ngân hàng... Còn một số DN vẫn chưa thực sự hội nhập như Điện lực, Công nghệ chế tạo, cơ khí... Những DN này rất cần những chiến lược mang tính đột phá, tạo bước ngoặt, nếu không rất dễ bị tụt hậu.
Ông Vũ Quốc Tuấn - Chuyên gia kinh tế cao cấp, nguyên thành viên ban nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ : “Cần tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường để nền kinh tế vận hành bền vững”. |
Ông Dương Trung Quốc :
Trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay, doanh nhân VN đã trở thành lực lượng xung kích trên mặt trận kinh tế, xây dựng đất nước. Vị thế của doanh nhân ngày nay còn gắn với vị thế của dân tộc, của đất nước. Chính vì vậy, Nhà nước cũng đang tạo mọi điều kiện để phát triển lực lượng này. Doanh nhân không chỉ là những người đơn thuần tạo ra của cải vật chất cho xã hội mà còn là đối tác quan trọng xây dựng các chính sách kinh tế, chính sách pháp luật của Nhà nước.
Tuy nhiên, vấn đề cần lưu ý ở đây là sự điều hòa mối quan hệ giữa Nhà nước và doanh nhân. Về việc này, chúng ta có thể học rất nhiều ở Cụ Hồ. Đối với sự mềm dẻo để hài hòa lợi ích các bên vì mục đích chung thì Cụ Hồ là một thiên tài. Từ kêu gọi tinh thần tự tôn dân tộc, đến đoàn kết trong một mặt trận... đều là những tài sản luôn luôn phải lưu giữ và phát huy.
Ông Vũ Quốc Tuấn :
Đó là sức cạnh tranh của nền kinh tế còn yếu kém. Nó có yếu tố quan trọng là chủ trương chính sách chúng ta chưa chú trọng về phát triển bền vững mà vẫn thiên về phát triển nhanh trong nhiều năm qua. Chúng ta còn lệ thuộc quá nhiều vào hàng hóa nhập khẩu từ các nước, nhiều ngành chủ yếu gia công, bán gia công và sức lao động rẻ tiền... Doanh nghiệp, doanh nhân cần phải nâng cao tính cạnh tranh thì mới có thể khẳng định thương hiệu của mình trong nước và trên trường quốc tế.
Biến thách thức thành thời cơ
- Các giải pháp nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng và phát triển tầng lớp doanh nhân ?
Ông Phạm Văn Nhạ :
Thực tế sự phát triển của nền kinh tế là nhờ đội ngũ doanh nhân, đóng góp xã hội, phát triển kinh tế... Thời gian gần đây, nhất là khi Thủ tướng Chính phủ lấy Ngày 13/10 là Ngày Doanh nhân, Doanh nhân đã được tôn vinh. Đội ngũ doanh nhân cũng được khuyến khích, động viên. Tuy nhiên đánh giá doanh nhân là đánh giá quá trình, bởi quá trình đầu tư phát triển của doanh nhân, nhiều khi cũng rất nhiều thăng trầm. Ví dụ thời gian vừa qua, kinh doanh bất động sản có nhiều thuận lợi, còn kinh doanh các dự án điện, cơ khí... nhiều rủi ro. Đứng về mặt Nhà nước cần điều hoà, lĩnh vực nào khó thì cần ưu đãi hơn để khuyến khích doanh nghiệp, doanh nhân.
Ông Dương Trung Quốc :
Thực tế, quy trình soạn thảo các văn bản pháp luật đều có sự tham gia đóng góp ý kiến của doanh nhân. Tuy nhiên, việc soạn thảo các luật giao cho các cơ quan quản lý, sau đó trình Quốc hội. Vì vậy, không tránh khỏi việc các luật vẫn bảo vệ lợi ích của các bộ. Để khẳng định được sức nặng của doanh nhân trong vấn dề này, ngoài việc các cơ quan quản lý lắng nghe ý kiến của doanh nhân, đặt lợi ích của quốc gia lên trên, thì chính doanh nhân cũng cần phải có ý thức tuân thủ pháp luật cũng như đóng góp ý kiến và tiếng nói của mình trong việc xây dựng các văn bản pháp luật.
Ông Vũ Quốc Tuấn :
Cho đến cuối 2010 chúng ta có thể đạt 520 – 540 nghìn DN, vượt qua con số mục tiêu 500 nghìn DN đã đề ra. Nhưng phải nhìn nhận rằng đó chỉ là con số DN đăng ký, còn trên thực tế số DN hoạt động chưa nhiều, chất lượng của DN còn yếu, đặc biệt DNNVV. Vì vậy học tập tư tưởng của Bác Hồ là phát huy tốt hơn nữa sức mạnh nội lực của các DN, làm thế nào để các DN mạnh hơn nữa, lớn hơn nữa, và dồi dào sức cạnh tranh hơn nữa. Điều này đòi hỏi đổi mới hàng loạt cơ chế chính sách quản lý kinh tế của chúng ta. Thực hiện cải cách thủ tục hành chính mà chúng ta đang làm là một trong những sự đổi mới đó.
Nhưng theo tôi, chúng ta cần phải quan tâm đến vấn đề rộng lớn hơn.. Đó là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường, đồng bộ các loai hình thị trường để cho nền kinh tế vận hành bền vững. Nhiều người lo ngại, gần đây có một số hiện tượng quay trở lại quan liêu bao cấp mà không theo thị trường.
Bên cạnh đó, chúng ta cần học tập tư tưởng Hồ Chí Minh là chú trọng hơn nữa phát triển các hội, hiệp hội DN – các tổ chức tổ chức xã hội dân sự đó đang thể hiện vị trí quan trọng trong nền kinh tế nước nhà. Trong đó, có tổ chức rất quan trọng là VCCI - tổ chức tự nguyện tập hợp các DN lại để tự đào tạo, tự rèn luyện, tự giải quyết các vấn đề của DN đồng thời có thể tham gia nhiều hoạt động mà Nhà nước không cần tham gia hoặc chỉ mang tính chất hỗ trợ như các vấn đề về thông tin, tư vấn, đào tạo... Vấn đề quan trọng là tạo môi trường thuận lợi cho các tổ chức này hoạt động hiệu quả. Đương nhiên về phía mình các tổ chức cũng phải phát triển lớn lên. Chú trọng đến sự phát triển các tổ chức để DN tự tổ chức lại, tự vận động phát triển không ngừng lớn mạnh.
- Xin cảm ơn các ông
Phương Thảo, Bá Tú thực hiện