Ngày 21/9, tại Hà Nội, Bộ LĐ-TB&XH đã tổ chức hội nghị lấy ý kiến phương án phân vùng và điều chỉnh lương tối thiểu vùng (LTT) trong các loại hình doanh nghiệp năm 2011 của các Bộ, ban, ngành các tỉnh phía Bắc.
Lương tối thiểu vùng cho DN trong nước sẽ điều chỉnh tăng cao hơn mức tăng DN FDI
Dù mức lương tối thiểu vùng áp dụng cho các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) từ ngày 1/1/2010 được đánh giá đã góp phần ổn định đời sống cho người hưởng lương nhưng theo đại diện của nhiều Sở LĐTBXH, Ban Quản lý Khu công nghiệp, khu chế xuất thì hiện các doanh nghiệp trong nước và FDI vẫn cứ dựa vào mức LTT vùng để trả lương và đóng BHXH. Người lao động sẽ nhận mức lương hưu thấp hơn mức LTT.
Mức LTT thấp không ngăn được đình công
Theo số liệu điều tra 1.700 doanh nghiệp năm 2010 do Bộ LĐ-TB&XH thực hiện cho thấy có khoảng 98% số doanh nghiệp đều trả lương cho người lao động bằng hoặc cao hơn mức qui định của Nhà nước; việc phân vùng các địa bàn áp dụng tiền lương tối thiểu theo 4 vùng như hiện nay về cơ bản phù hợp với thực tế của các địa phương. Tuy nhiên mức LTT vẫn điều chỉnh ở mức thấp, đời sống của người lao động ít được cải thiện. Nhất là trong điều kiện giá cả sinh hoạt tiếp tục tăng, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm, nhà ở, giao thông, hàng hóa và dịch vụ khác… nên ở nhiều tỉnh, thành phố, đặc biệt là các khu công nghiệp tập trung, tiền lương trở thành nguyên nhân chính của trên 70% các vụ tranh chấp lao động diễn ra trong các doanh nghiệp 8 tháng đầu năm 2010.
Đại diện của Hiệp hội Dệt may khẳng định, áp dụng mức LTT vùng thế này thì doanh nghiệp dệt may không thể giữ chân được lao động. Như Tập đoàn Dệt may Việt-Ý ở Ninh Bình trả lương quá thấp nên lao động đã chạy hết sang doanh nghiệp bên cạnh. Nhiều doanh nghiệp ở Hải Phòng, Hưng Yên… đã trả lương người lao động lên tới 2,8 đến 3 triệu đồng/tháng nhưng mức đóng BHXH thì vẫn dựa vào mức lương tối thiểu.
Đại diện Liên đoàn lao động tỉnh Ninh Bình thì cho rằng việc áp dụng trả lương như hiện nay đang không phản ánh đúng bản chất của tiền lương là bù đắp lại những chi phí sinh hoạt để tái tạo sức lao động. Đời sống của công nhân lao động đang bị thấp dần, nhất là công nhân dệt may và giầy da… Doanh nghiệp sợ nhất khi tăng LTT là mức đóng BHXH tăng.
Vấn đề điều chỉnh LTT vùng thì người lao động thực chất được hưởng lợi gì? Bà Tống Thị Minh - Vụ trưởng Vụ Lao động-Tiền lương nhận định: việc điều chỉnh mức LTT vùng thực chất không ảnh hưởng mấy đến các doanh nghiệp nhưng điều khiến doanh nghiệp lo nhất là phải điều chỉnh mức đóng BHXH cho người lao động. Khi một nghịch lý tồn tại trong nhiều năm nay là ngành BHXH vẫn chưa thể kiểm soát được thu nhập của người lao động để làm cơ sở thu BHXH. Thế nên, BHXH vẫn cứ dựa vào mức LTT để thu tiền BHXH, gây nhiều thua thiệt cho lao động khi về hưu, hưởng mức lương thấp hơn mức LTT, không đảm bảo được mức sống tối thiểu.
Tăng mức LTT vùng cho DN trong nước cao hơn mức tăng DN FDI
Một trong những nguyên tắc xây dựng phương án điều chỉnh mức LLT vùng được Bộ LĐ-TB&XH đưa ra trong năm 2011, là sẽ đưa mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với doanh nghiệp trong nước được điều chỉnh tăng cao hơn so với doanh nghiệp FDI để đảm bảo thực hiện lộ trình Đề án cải cách chính sách tiền lương giai đoạn 2008-2012 đã đặt ra. Doanh nghiệp trong nước tăng bình quân khoảng 21,5% và DN FDI tăng bình quân khoảng 10,8%, theo tính toán của Bộ LĐ-TB&XH thì không ảnh hưởng lớn đến chi phí đầu vào của các DN (tăng 0,5%), phù hợp với khả năng chi trả của doanh nghiệp và phù hợp với lộ trình thống nhất mức LTT trong các loại hình DN vào năm 2012-2013.
Ông Phạm Minh Huân - Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH cho biết, việc thương lượng, thỏa thuận với chủ DN còn quá yếu, nên DN cứ bám vào mức LTT để trả lương cho người lao động cùng với việc thiếu sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Năm 2011, Bộ LĐ-TB&XH sẽ công bố thông tin một số mức lương, tập trung vào những lĩnh vực thâm dụng lao động, người lao động trình độ thấp, không tự mình mặc cả được tiền lương với chủ sử dụng. Về tương lai không xa chúng ta sẽ có một lớp công nhân về hưu, mức lương hưu sẽ thấp hơn mức LTT.
Tiếp sau hội nghị này, hôm nay (22/9), Bộ LĐ-TB&XH lại tiếp tục tổ chức lấy ý kiến trực tiếp của các DN trong nước và DN FDI để tổng hợp, cân đối chung trên phạm vi cả nước và dự kiến phương án phân vùng địa bàn áp dụng mức LTT vùng năm 2011.
Theo Cand