Chính phủ Mỹ đã đưa ra vấn đề tỷ giá đồng nhân tệ nhằm giảm áp lực đến từ chính phủ, tuy nhiên tổng thống Obama lại tự tìm cách hóa giải, phối hợp và sự giúp đỡ của Trung Quốc trải qua những khó khăn trong cuộc bầu cử trung kỳ.
Việc làm bất đắc dĩ
Tờ tuần báo Tài chính quốc gia vừa cho biết, tại cuộc họp điều trần liên quan đến chính sách tỷ giá đồng nhân dân tệ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Tim Geithner bày tỏ, tỷ giá đồng RMB tăng quá chậm, tốc độ tăng có giới hạn nên chính phủ Mỹ đang xem xét áp dụng “tổ hợp các biện pháp” thúc đẩy đồng RMB tăng giá.
Được biết, trong tuần tới, Quốc hội Mỹ sẽ tiếp tục mở ra một loạt các cuộc họp điều trần nhằm đánh giá có cần đưa ra hành động hay hành động như thế nào để đối phó với chính sách tỷ giá của Trung Quốc. Quốc hội Mỹ cũng đã đưa ra hơn chục dự thảo liên quan đến vấn đề đồng nhân dân tệ, nhưng hầu hết chưa được đưa vào trình tự pháp luật.
Chuyên gia Spencer Griffith - đối tác của công ty luật Akin Gump cho rằng: “Biện pháp tổ hợp” là cách dùng từ mạnh mẽ nhất từ trước đến nay. Điều này cho thấy Oashington đang phải chịu áp lực và cần phải áp dụng các biện pháp nhất định. Đây là một tín hiệu rất quan trọng. Tuy nhiên, Bộ trưởng Tim Geithner tỏ ra rất thận trọng trong cuộc họp điều trần và không cho đưa ra những biện pháp cụ thể để đối phó nào đối với vấn đề tỷ giá ngoại tệ của Trung Quốc.
Spencer Griffith bày tỏ, trong "biện pháp tổ hợp này", trước tiên Mỹ có thể cho rằng tính mất cân đối của tỷ giá là hành động trợ giá xuất khẩu bất hợp pháp, khiến Mỹ thực hiện chưng thu thuế khẩn cấp đối với việc Trung Quốc vận chuyển hàng hóa vào Mỹ. Tuy nhiên, Bộ Thương mại Mỹ dường như phủ quyết biện pháp này; Thứ 2, khiếu nại Trung Quốc với WTO căn cứ theo điều XV của WTO; Thứ 3, Mỹ có thể sẽ duy trì và đẩy mạnh hơn nữa hợp tác đa phương với EU, Nhật Bản, Canada, Billy..và IMF nhằm áp chế với Trung Quốc.
Tuy nhiên, liên quan tới tỷ giá đồng nhân dân tệ, trong và ngoài Quốc hội đưa ra những ý kiến khác nhau. Spencer Griffith cho rằng: “trong trường hợp thông thường dự thảo có tính tranh luận như vậy rất khó trở thành pháp luật, Mỹ chịu nhiều áp lực lớn cần phải tiến hành một số việc”. Ông giải thích, một số đoàn thể phản đối thiết lập pháp luật về vấn đề này. Họ cho rằng, việc này đi ngược lại với pháp luật liên quan của WTO; thứ 2, mặc dù nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng đồng nhân dân tệ được định giá thấp, nhưng rốt cuộc định giá thấp là bao nhiêu? Nhiều người cho rằng tiêu chuẩn này khó xác định; thứ 3, thông qua con đường ngoại giao song phương, đa phương chứ không thông qua phương thức Mỹ đơn phương thiết lập pháp luật đã trở thành nhận thức chung của một số người. Cuối cùng, một dự luật của Mỹ từ lúc đưa ra đến lúc trở thành luật pháp ít nhất phải trải qua 12 bước, như vậy mới hoàn thành.
Một số chuyên gia khác cho rằng, “Tổ hợp biện pháp” bao gồm tổng hợp các biện pháp trên lĩnh vực chính trị, quân sự và kinh tế. Chủ nhiệm phòng nghiên cứu thị trường tài chính thuộc Viện nghiên cứu Khoa học-Xã hội Trung Quốc, ông Tào Hồng Huy cho rằng, “tổ hợp biện pháp” có thể là các hành động quân sự mà Mỹ đã tiến hành tại các vùng biển xung quanh Trung Quốc, các hoạt động với Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, và một số các biện pháp kinh tế quán triệt về mua sắm, đổi mới, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với Trung Quốc.Tuy nhiên để làm được cần phải nghiên cứu và quan sát.
Người phụ trách khu vực Đông Á của Trung tâm nghiên cứu thuộc Đại học Colombia Xiao Geng trả lời phỏng vấn báo Tài chính quốc gia cho rằng, “tổ hợp biện pháp” cho thấy, quan hệ chiến lược Trung-Mỹ đang cùng tồn tại hai mặt sau: Một là Trung Quốc và Mỹ hoàn toàn bất đồng ; Hai là Bộ Tài chính , Bộ Thương mại, các doanh nghiệp lớn của Mỹ không muốn quan hệ kinh tế thương mại song phương xấu đi, cần đàm phán hợp tác với Trung Quốc.
Già néo đứt dây
Trước đó, ngày 15/9, Quốc hội Mỹ đã tổ chức cuộc họp điều trần về vấn đề tỷ giá đồng nhân dân tệ. Tỷ giá đồng RMB so với đô la Mỹ ngày thứ 5 liên tiếp ở mức cao. Cùng ngày, đoàn đại biểu gồm 50 quan chức và lãnh đạo các doanh nghiệp Trung Quốc đã đáp chuyến bay tới Mỹ, bắt đầu điều đặt mua hàng hóa Mỹ với số lượng lớn. Ngày 16/ 9, tại cuộc họp báo thường xuyên của Bộ Ngoại giao, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã bác bỏ những lý luận cứng rắn của chính phủ Mỹ liên quan đến đồng nhân dân tệ và bày tỏ việc tăng tỷ giá đồng RMB “không thể giải quyết nổi tình hình nhập siêu thương mại Trung-Mỹ”. Ngày 17/9, Báo cáo ổn định tài chính năm 2010 của Mỹ cho thấy cần tiếp tục phải thực hiện chính sách tài chính tích cực và chính sách nới lỏng tiền tệ phù hợp.
Các chuyên gia phân tích cho rằng, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới không mấy lạc quan, Mỹ hiểu hơn ai hết việc phát triển ổn định của nền kinh tế Trung Quốc có vai trò tích cực không chỉ với Mỹ mà còn cả Thế giới. Tuy nhiên, cuộc bầu cử trung kỳ sắp tới, vấn đề kinh tế lại càng trở nên nhạy cảm hơn, sức ép lên chính phủ Obama càng lớn. Trong tình hình này, Tổng thống Obama có thể sẽ áp dụng nhiều biện pháp để gây sức ép tăng tỷ giá đồng RMB.
Tiến sỹ phòng nghiên cứu Mỹ thuộc viện Khoa học-Xã hội Trung Quốc Viên Chính chỉ ra, Trung Mỹ có thể sẽ đạt được “một số hiểu biết ngầm”. Chính phủ Mỹ đã đưa ra vấn đề tỷ giá đồng RMB nhằm hóa giải áp lực đến từ Quốc hội, tuy nhiên Tổng thống Obama tự tìm sự hòa giải, phối hợp và giúp đỡ của Trung Quốc để trải qua cơn bão trong cuộc bầu cử trung kỳ.
Tại cuộc họp điều trần diễn ra ngày 15 và ngày 16, hơn 30 nhà nhập khẩu của Mỹ không đồng tình với việc tạo sức ép đối với Trung Quốc. Giáo sư Kim Thảm Vinh Học viện quan hệ quốc tế Trường Đại học nhân dân Trung Quốc cho biết, xã hội Mỹ không thống nhất. Còn đại diện phát ngôn chính phủ Mỹ, ông Tim Geithner bên cạnh việc phê bình đồng nhân dân tệ được định giá thấp nhưng cũng nhắc nhở Quốc hội Mỹ không nên đi quá xa.
Phùng Thủy (Theo Xinhua)