Bảo đảm sự bình đẳng trong kinh doanh

Có thể nói, cạnh tranh được coi là động lực chủ yếu của phát triển; không có cạnh tranh, nền kinh tế sẽ rơi vào tình trạng trì trệ, không sức sống. Và thực tiễn cũng đã chứng minh: muốn có cạnh tranh lành mạnh, đúng luật pháp, các tổ chức kinh tế cần được bình đẳng trong cạnh tranh, trong đó có kinh tế tư nhân.

Những năm gần đây, kinh tế tư nhân đã có bước phát triển, đóng góp ngày càng nhiều cho công cuộc xây dựng đất nước. Hội nghị sơ kết tình hình thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa IX) về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân do Văn phòng Trung ương Đảng tổ chức tại Hà Nội ngày 6/4/2010 đã khẳng định: những năm gần đây, kinh tế tư nhân phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng, có vai trò và vị trí ngày càng tăng, góp phần quan trọng vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội đất nước; đóng góp gần 50% GDP, giải quyết việc làm cho trên 70% lao động xã hội, trên 11% tổng thu ngân sách nhà nước, tạo ra một khối lượng lớn sản phẩm hàng hóa, dịch vụ... Chỉ tính riêng trong giai đoạn 2000-2008, vốn đăng ký của doanh nghiệp tư nhân đã đạt 2.110 tỷ đồng, lớn hơn cả vốn FDI cùng kỳ; vốn đăng ký bình quân tăng 61,5%. Đó là chưa kể hết số vốn của gần 4 triệu hộ kinh doanh cá thể, trong đó có khá nhiều hộ có quy mô vốn và lao động lớn nhưng do nhiều nguyên nhân đã không đăng ký lập doanh nghiệp.

Thế nhưng, trong các dự thảo văn kiện trình Đại hội lần thứ XI, vấn đề kinh tế tư nhân chỉ được đề cập một cách mờ nhạt, không "mặn mà" như các văn kiện của Đại hội hoặc Hội nghị Trung ương trươc đây. Dự thảo Cương lĩnh viết "Kinh tế tư nhân là một trong những động lực của nền kinh tế"; Dự thảo Báo cáo chính trị viết "Phát triển mạnh các loại hình kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành, lĩnh vực kinh tế theo quy hoạch và quy định của pháp luật"; Dự thảo Chiến lược cũng chỉ viết "Phát triển mạnh kinh tế tư nhân". Như vậy là chưa đánh giá đúng mức vị trí, tầm quan trọng của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế nước ta trong thời kỳ hiện nay cũng như trong những năm tới.

Chính vì vậy, xin đề nghị nhấn mạnh hơn nữa vị trí của kinh tế tư nhân, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hộ sản xuất gia đình, các doanh nghiệp làng nghề. Đó là những tổ chức sản xuất, kinh doanh đang và sẽ thu hút phần rất lớn lao động, nhất là lao động nông thôn, nhiều nơi đang thiếu việc làm do tốc độ đô thị hóa, mà ở những nơi lao động không có việc làm, tệ nạn xã hội đang có điều kiện phát triển. Kinh tế thị trường phát triển, chắc chắn các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục phát triển, trở thành động lực chủ yếu phát triển của nền kinh tế. Vì vậy, xin kiến nghị khẳng định trong văn kiện: "Kinh tế tư nhân là động lực chủ yếu phát triển của nền kinh tế. Phát triển mạnh mẽ kinh tế tư nhân là một nhiệm vụ chiến lược. Cần xóa bỏ mọi kỳ thị, phân biệt đối xử với kinh tế tư nhân; tạo môi trường thuận lợi khuyến khích doanh nghiệp khu vực tư nhân phát triển sản xuất, kinh doanh không hạn chế về quy mô trong những lĩnh vực có lợi cho quốc kế, dân sinh".

Trong các dự thảo văn kiện trình Đại hội lần thứ XI, vấn đề kinh tế tư nhân chỉ được đề cập mờ nhạt, không "mặn mà" như các văn kiện của Đại hội hoặc Hội nghị Trung ương trước đây.

Đồng thời, để tạo môi trường thuận lợi cho kinh tế tư nhân phát triển, điều có ý nghĩa thiết thực hiện nay là đẩy mạnh cải cách hành chính. Chính phủ đang thực hiện cuộc cải cách thủ tục hành chính, tích cực cắt giảm những thủ tục phiền hà, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp; điều này là rất cần thiết. Song, cơ bản hơn, chính là việc rà soát lại chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước, cũng tức là xem xét và xác đinh rõ sự "phân vai" của ba tác nhân trong kinh tế thị trường: Nhà nước - Thị trường - Xã hội dân sự. Từ đó, xác định rõ Nhà nước cần làm những gì và không nên hoặc không cần làm những gì, mà nên chuyển giao cho thị trường hoặc các tổ chức xã hội dân sự thực hiện. Như vậy sẽ đạt hiệu quả kinh tế - xã hội cao hơn, tránh lãng phí, thất thoát.

Cũng không kém phần quan trọng là chấn chỉnh, làm trong sạch đội ngũ công chức, bởi vì trong thực tế, ngoài những quy định thành vân do các văn bản quy phạm pháp luật quy định, có những quy định "bất thành văn" mà không ít công chức thoái hóa, biến chất tự đặt ra để nhũng nhiễu, hạch sách người dân và doanh nghiệp, trước hết là với các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân. Những quy định "bất thành văn" này mới có tác dụng thực sự trong cuộc sống, người dân và doanh nghiệp vẫn phải miễn cưỡng thi hành, nhưng lại rất khó quy kết, quy thành tội danh và xử lý. Chính vì thế, rất cần xác định rõ công chức "chỉ được làm những gì mà pháp luật cho phép", tăng cường trách nhiệm của công chức, tăng cường việc kiểm tra hoạt động cômg vụ của mỗi công chức, kịp thời chấn chỉnh những hành vi bất hợp pháp của những công chức gây khó cho dân và doanh nghiệp để xoay xở, kiếm chác.

Cuối cùng, để công chức yên tâm thực hiện nhiệm vụ, không cần sách nhiễu doanh nghiệp, cần thực hiện một bước đột phá trong cải cách tiền lương công chức. Đây cũng là một biện pháp chủ yếu để góp phần chống tham nhũng. Hiện nay, tiền lương chính thức quá thấp (chỉ đáp ứng khoảng 30 - 40% nhu cầu cho đời sống của công chức) là một nguyên nhân chủ yếu buộc công chức phải tìm cách bổ sung thu nhập, tromg đó có những khoản thu hợp pháp, song có khá nhiều khoản thu bất hợp pháp; những thu nhập bất hợp pháp này nhiều khi gấp nhiều lần thu nhập chính thức. Do vậy, mặc dù lương thấp, một số công chức vẫn có biệt thự, xe hơi cao cấp, có tiền cho con du học nước ngoài, v.v... Đây là tình trạng đang gây bức xúc trong nhân dân và ảnh hưởng xấu đến lòng tin của người dân vào bộ máy công quyền. Vì vậy, việc cải tiến tiền lương một cách cơ bản là một việc cần thực hiện gấp, không thể trì hoãn, nếu muốn xây dựng một Nhà nước thực sự "của dân, do dân và vì dân".

Vũ Quốc Tuấn

Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề VN