Kỳ vọng giảm lãi suất

Những hiện tượng lạ này thường được lý giải bằng nhiều yếu tố quen thuộc như “làm giá”, “đầu cơ” hay “phục hồi kỹ thuật”. Ngoài những tác động trên, một lý do không thể thiếu hiện nay là kỳ vọng của nhà đầu tư vào các biện pháp giảm mặt bằng lãi suất của NHNN trong thời gian tới.

5 cơ sở cho kỳ vọng

Thứ nhất, dấu hiệu ổn định lãi suất VND trên thị trường liên NH 3 tháng trở lại đây, mức dao động từ 12 - 15%/năm tùy từng kỳ hạn, với lãi suất qua đêm thời gian gần đây xuống quanh mức 10%/năm.

Thứ hai, NHNN bỏ ra một lượng tương đối VND khi thực hiện mua vào USD, mặc dù đã hút về một lượng tương ứng thông qua thị trường mở, nhưng phần bơm ra vẫn lớn hơn, giúp cải thiện thanh khoản trong hệ thống NH. Trong thời gian gần đây, nhu cầu vốn trên thị trường này giảm xuống đáng kể.

Thứ ba, có hiện tượng thừa vốn tại một số NHTM do họ đã sử dụng hết “room” cho vay hoặc ngại cho vay do rủi ro quá cao. Vậy nên, cần có biện pháp điều hòa giữa chỗ thừa và nơi thiếu vốn này.

Thứ tư, tăng trưởng tín dụng trong 7 tháng đầu năm chỉ đạt hơn 7,5% so với cuối năm ngoái. Nếu so với hạn mức tăng trưởng tín dụng là 20% cho năm nay, thì dư địa cho hoạt động tín dụng còn rất lớn.

Thứ năm, quyết tâm hạ lãi suất của Chính phủ cùng với sự đồng thuận cao của các chuyên gia kinh tế.

3 rào cản

Mặc dù đánh giá cao sự cần thiết phải giảm lãi suất nhằm giúp các DN vượt qua giai đoạn khó khăn, tránh tình trạng lạm phát đình đốn dẫn đến hiện tượng phá sản hàng loạt không như mong muốn, nhưng việc thực hiện mục tiêu này không đơn giản và hiện đang gặp nhiều hạn chế gây tranh cãi:

Một là, lạm phát kỳ vọng vẫn đang ở mức khá cao và tỷ lệ lạm phát năm nay có thể lên tới trên 20%. Theo Cục Quản lý giá – Bộ Tài chính dự báo trong nửa cuối tháng 8, hầu hết các nhóm hàng thiết yếu đều có xu hướng tăng, chỉ có vài mặt hàng giữ được giá hoặc là giảm nhẹ. Tuy nhiên, hiện tượng giá vàng đang tăng mạnh và tỷ giá USD/VND đang có xu hướng tăng trở lại đã và đang ảnh hưởng mạnh mẽ tới 9 nhóm hàng thiết yếu trong nước, đặc biệt là những mặt hàng là nguyên liệu đầu vào cho nền kinh tế.

Hai là, nếu giảm lãi suất sẽ không đảm bảo được nguyên tắc “lãi suất thực dương”. Lãi suất thực dương là một nguyên tắc của kinh tế thị trường và gửi tiết kiệm cũng được coi như là một hình thức đầu tư. Do vậy, lãi suất thực âm (lạm phát cao hơn lãi suất danh nghĩa), thì người dân sẽ có khuynh hướng rút tiền gửi tiết kiệm và đầu tư vào tài sản an toàn như bất động sản hoặc vàng để bảo vệ sức mua. Điều này sẽ tạo nên bong bóng trên các thị trường đó và ngay lập tức sẽ làm cho CPI có xu hướng gia tăng theo. Vì thế, NHTW các nước thường kiểm soát kỳ vọng lạm phát thông qua xu hướng của lãi suất thực.

Ba là, về phía các NHTM đã phải huy động vốn từ người dân với mức giá vốn khá cao, có thời điểm lên tới gần 20%, thì khó lòng họ tự nguyện cho vay với mức giá thấp hơn như vậy, ngoại trừ trường hợp được bù lỗ hoặc hỗ trợ lãi suất như đã làm năm 2009. Ngay cả biện pháp điều hòa vốn giữa chỗ thừa và chỗ thiếu vốn cũng khó có thể đạt được sự đồng thuận cao từ phía các NHTM thừa vốn. Bởi lẽ, những NH được coi là “thừa vốn” này đã có hoạt động kinh doanh tốt hơn các NH khác trong cả 2 mảng huy động và cho vay, họ đáng được hưởng thành quả đó chứ không muốn chia sẻ cho đối thủ của mình.

Tóm lại, lạm phát tăng cao vẫn đang là một thách thức lớn đối với mục tiêu hạ lãi suất của NHNN. Lãi suất đầu ra chỉ có thể giảm nếu lãi suất đầu vào giảm xuống. Những việc hạ giảm lãi suất huy động sẽ khiến người gửi tiết kiệm càng phải chịu lãi suất thực âm. Điều này dẫn đến khuynh hướng rút tiền gửi tiết kiệm trong khi thanh khoản của hệ thống NH mới chỉ tạm thời ổn định và chưa vững chắc. Chính vì vậy, các NHTM cũng rất thận trọng trong việc hạ lãi suất nhằm phòng tránh mất khách hàng cũ. Kỳ vọng giảm lãi suất có chăng cũng ở mức độ rất thấp và nên tập trung ưu tiên vào lĩnh vực sản xuất.

Trên góc độ này, sự phản ứng tích cực của TTCK trong những phiên vừa qua là có cơ sở, tuy nhiên, nhà đầu tư cần hết sức thận trọng bởi yếu tố đầu cơ đẩy giá vẫn mang tính chi phối đợt tăng điểm này.

Hợp tác với Cty CK Phố Wall