Theo đề xuất của ngành công an, Vụ Pháp chế - Bộ GTVT vừa có văn bản gửi các cơ quan chức năng xin ý kiến về việc quản lý lái xe ôtô bằng hình thức ban hành phiếu kiểm soát lái xe (KSLX). Hiệp hội ôtô vận tải VN cũng đã có công văn gửi Bộ GTVT với quan điểm không nên phát hành phiếu KSLX.

Chế tài về xử lý hành chính trong lĩnh vực giao thông hiện nay tương đối đầy đủ và nghiêm khắc
Nhiều DN cho rằng, đề xuất trên vừa lãng phí, lại không giúp ích gì cho việc ngăn ngừa tai nạn giao thông (TNGT). Thậm chí, có DN còn cho rằng đó là một kiểu giấy phép con.
Trái thông lệ quốc tế
Khoản 5, Điều 59, Luật Giao thông đường bộ quy định “Giấy phép lái xe có giá trị sử dụng trong phạm vi lãnh thổ VN và lãnh thổ của các nước hoặc vùng lãnh thổ mà VN ký cam kết công nhận giấy phép lái xe của nhau”. Thực hiện quy định trên, trong các hiệp định vận tải ký song phương với Trung Quốc, Lào, Campuchia và Hiệp định vận tải đa phương ký giữa các nước tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (gồm VN, Lào, Thái Lan, Campuchia, Miamar, Trung Quốc) đã công nhận giấy phép lái xe của nhau.
Thực tế, VN đã ký hiệp định công nhận giấy phép lái xe của các nước ASEAN, với các nước khác trên thế giới. Giấy phép lái xe của VN đã được các nước đổi sang giấy phép lái xe của các nước sở tại và VN cũng đã đổi giấy phép lái xe của các nước sang giấy phép lái xe tương ứng của VN. Theo các chuyên gia, nếu VN ban hành phiếu KSLX kèm theo giấy lái xe là không phù hợp với giấy phép lái xe VN ký kết với các nước.
Khơi lại quy định cũ
Thực tế, việc cấp phiếu KSLX là quy định đã được thực hiện từ năm 1990 trở về trước. Khi đó, các lái xe ngoài việc phải có bằng lái còn phải có thêm phiếu KSLX (thời hạn ba năm) do công an cấp. Với quy định này, trong quá trình tham gia giao thông, cảnh sát giao thông (CSGT) phát hiện người lái xe vi phạm thì ghi vào phiếu KSLX, đồng thời thu giữ tờ phiếu đó để quản lý người lái xe vi phạm nhằm theo dõi, giáo dục. Khi đã bị thu giữ hết ba tờ phiếu ghi vi phạm luật lệ giao thông trong phiếu KSLX, người lái xe phải đến phòng CSGT để xin lại. Ngược lại, CSGT cũng sẽ căn cứ vào mức độ vi phạm để cấp lại, hay tạm dừng cấp có thời hạn hoặc không có thời hạn tùy theo tính chất, mức độ vi phạm của người lái xe.
Tuy nhiên, đến ngày 22/11/1990 Tổng cục Cảnh sát nhân dân đã có văn bản đề nghị bỏ phiếu KSLX và đổi tên bằng lái xe thành giấy phép lái xe. Lý do của đề xuất này là “Để phù hợp với tình hình mới, không gây phiền hà cho nhân dân, khắc phục những biểu hiện tiêu cực trong nội bộ theo đề nghị của các địa phương”. Căn cứ vào đề xuất được cho là hợp lý này, phiếu KSLX đã được bãi bỏ từ ngày 01/1/1991.
Đến năm 2000, ngành Công an lại đề xuất với Bộ GTVT về việc nghiên cứu ban hành phiếu KSLX. Bộ đã giao cho Cục đường bộ VN (Nay là Tổng cục Đường bộ VN) nghiên cứu. Nhưng sau đó phiếu kiểm soát lái xe đã không được ban hành trở lại. Tuy nhiên, hình thức ghi lỗi được áp dụng bằng việc bấm lỗ giấy phép lái xe. Việc làm này được thực hiện từ năm 2003 đến năm 2007 nhưng một lần nữa lại không được người dân đồng tình. Cuối cùng, đến ngày 14/9/2007, hình thức bấm lỗ giấy phép lái xe này đã bị bãi bỏ bởi Nghị định 146/NĐ-CP.
Đi ngược xu thế
Theo thống kê của Tổng Cục đường bộ VN, số vụ tai nạn giao thông do xe máy gây ra chiếm trên dưới 72% tổng số vụ tai nạn. Do đó, nếu muốn cấp phiếu KSLX thì cần phải cấp cho cả môtô và ôtô, cũng như lực lượng vũ trang. Tuy nhiên, tính đến tháng 8/2011, cả nước có khoảng 30 triệu giấy phép lái xe các loại. Và muốn cấp phiếu KSLX cho 30 triệu giấy phép lái xe trên là một công việc tốn không ít kinh phí, bộ máy và thậm chí... bất khả thi.
Mặt khác, để hạn chế tình trạng TNGT, Chính phủ đã có Nghị định 34/2010/NĐ-CP và mới đây là Nghị định 33/2011/NĐ-CP sửa đổi bổ sung Nghị định 34/2010/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Theo đó, mức phạt tiền đã tăng lên khá cao so với các Nghị định trước đây. Cùng với việc phạt tiền, một số hành vi vi phạm còn bị xử phạt, bổ sung: tước quyền sử dụng giấy phép lái xe không thời hạn hoặc có thời hạn. Người bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe có thời hạn 60 ngày phải được cơ quan công an tổ chức học và kiểm tra lại Luật giao thông đường bộ trước khi nhận lại giấy phép lái xe. Người bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe không thời hạn thì sau 12 tháng mới được làm thủ tục học và sát hạch lấy giấy phép lái xe mới.
Theo Hiệp hội ôtô vận tải VN, chế tài về xử lý hành chính trong lĩnh vực giao thông hiện nay tương đối đầy đủ và nghiêm khắc. Nếu được xử lý nghiêm túc các chế tài trên chắc chắn đủ sức răn đe, đảm bảo chấn chỉnh việc chấp hành các quy định về an toàn giao thông. Việc ban hành phiếu KSLX sẽ gây tốn kém về thời gian, chi phí của Nhà nước, người dân và DN. Điều này trái với chủ trương cải cách thủ tục hành chính (Đề án 30) của Chính phủ.
Bá Tú - Khánh Toàn