Làng nghề Tiền Hải - Thái Bình: Nguy cơ chết yểu?

Hoạt động thoi thóp (!) 

Sau 10 năm thực hiện chủ trương của tỉnh Thái Bình về phát triển làng nghề, 20/35 xã của Tiền Hải đã có làng nghề. Trong đó, có 27 làng nghề đủ tiêu chuẩn được tỉnh cấp bằng công nhận, thu hút gần 30 nghìn lao động. Các cơ sở sản xuất mỗi năm đóng góp cho nhà nước cả chục tỷ đồng. Một số nghề như móc sợi, móc hộp, đan mũ xuất khẩu có doanh thu từ 35- 55 tỷ VNĐ/năm. Nhiều làng nghề như Thanh Giám- xã Đông Lâm, giá trị sản xuất của nghề chiếm 64% trong tổng giá trị sản xuất chung của làng. Hai làng nghề dệt chiếu, mây tre đan của xã Nam Hải cũng có giá trị sản xuất chiếm hơn 50%. Vì vậy, mỗi năm các làng nghề làm ra hàng trăm tỷ VNĐ, góp phần cùng công nghiệp tập trung đưa giá trị sản xuất CN- TTCN chiếm hơn 40% trong tổng giá trị sản xuất các ngành kinh tế của huyện.

Tuy nhiên, từ đầu năm 2010 đến nay, làng nghề của Tiền Hải gặp rất nhiều khó khăn. Hiện nay, Tiền Hải có 5 làng nghề ngừng hoạt động, gồm: Làng thảm cói Văn Hải-xã Đông Phong, làng chiếu trúc Hưng Đạo- xã Vũ Lăng, làng thêu ren Trung Đức- xã Đông Trung, làng thêu Lạc Thành- xã Tây Ninh, làng dệt chiếu Rưỡng Trực xã Nam Thắng, 10 làng nghề khác đi vào khủng hoảng với sức sản xuất giảm sút nghiêm trọng, giá trị sản xuất chỉ còn lại chưa tới 1/3 so với trước đây. Và hiện, toàn huyện chỉ còn 12 làng nghề đủ tiêu chuẩn tái nhận bằng công nhận làng nghề truyền thống. Đồng hành với sự đi xuống của làng nghề là hoạt động sản xuất của DN và cơ sở cũng vấp phải vô vàn khó khăn, nhiều đơn vị phải thu hẹp quy mô sản xuất hoặc hoạt động cầm chừng. 

Nguyên nhân?

Ông Trần Lâm Thao - Trưởng phòng Công thương huyện cho biết:  “Làng nghề Tiền Hải đang tiến đến  bờ vực “phá sản” do chưa sẵn sàng cho hội nhập, không trụ nổi trước lạm phát, suy thoái kinh tế và có phần phát triển ồ ạt. Các mặt hàng do làng nghề của huyện làm ra chất lượng thấp, chưa xây dựng được thương hiệu sản phẩm đồng thời đầu ra khó khăn, chi phí đầu đầu vào tăng vọt. Bên cạnh đó, ngày công của người lao động làng nghề rất thấp, trung bình từ 450.000VNĐ - 900.000VNĐ/người/tháng. Trong khi đó, công lao động xã hội lại ở mức cao, lên tới hàng trăm ngàn VNĐ/người/ngày.”

Sự đình trệ của làng nghề còn xuất phát từ nguyên nhân chậm đổi mới mẫu mã hàng hoá, thiếu thông tin thị trường...  Từ khi thành lập làng nghề đến nay, nhiều sản phẩm không có sự đổi mới, cách tân mẫu mã như nghề làm chiếu, làm hàng thuỷ tinh. Chính sự chậm đổi mới này đã không theo kịp thị hiếu của người tiêu dùng và làm giảm sức cạnh tranh với các sản phẩm cùng loại của các làng nghề khác.

Bên cạnh đó, nhiều làng nghề  được công nhận có phần “chín ép”. Có những làng nghề mới chỉ manh mún đi vào hoạt động, chưa tìm ra được đầu ra, đầu vào của sản phẩm đã được công nhận là làng nghề như: thêu ren ở Trung Đức- xã Đông Trung, dệt chiếu ở Rưỡng Trực- xã Nam Thắng… yếu tố này dẫn đến phát triển ồ ạt, thiếu quy hoạch không có sự sàng lọc làm cho làng nghề phát triển thiếu bền vững.

Theo bà Phạm Thị Ngắn giám đốc DN SX-XNK hàng thủ công mỹ nghệ Tây An: “vấn đề cấp bách của làng nghề Tiền Hải lúc này là đổi mới công nghệ, chọn lựa công nghệ để bảo đảm sản xuất bền vững. Đặc biệt là phải chọn ra những sản phẩm đặc trưng để xây dựng thương hiệu và quảng bá trên thị trường.”

Xây dựng một thương hiệu khó hơn xây dựng một làng nghề vì vậy vấn đề xây dựng thương hiệu là cấp bách của Tiền Hải hiện nay. Được biết, huyện đã có chủ trương phát triển Trung tâm dạy nghề của huyện thành trường đào tạo nhưng vẫn chưa huy động được nguồn kinh phí vì vậy dự án vẫn còn “treo” đó.

Theo số liệu từ phòng Công thương huyện Tiền Hải, những cơ sở sản xuất lớn như: DN Phương Anh, DN SX-XNK hàng thủ công mỹ nghệ Tây An….thu hút trên 20 nghìn lao động, tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động khác bằng hình thức khoán sản phẩm đến tận hộ gia đình đang là nhân tố chính để các làng nghề trụ lại trong giai đoạn khó khăn này. Các DN, cơ sở sản xuất này đã chủ động tiêu thụ và mang sản phẩm làng nghề đến với thị trường trong và ngoài nước.

Ông Thao cho biết : “Để làng nghề Tiền Hải không chết mòn, cần tạo mọi điều kiện phát triển DN, cơ sở sản xuất làng nghề.Xây dựng trường đào tạo bài bản, tạo kỹ năng cơ bản và lòng yêu nghề cho người lao động.Hiện nay, UBND triển khai  Nghị quyết 07/NQ- TU và chương trình mục tiêu quốc gia, chủ trương khởi động trở lại phong trào khôi phục, phát triển làng nghề - 1 trong 19 tiêu chí về nông thôn mới.”