Mới đây, liên Bộ Nội vụ, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã đề xuất dự thảo tăng lương "kép" bao gồm tăng cả lương tối thiểu và hệ số lương cho khối hành chính sự nghiệp.
Cơ chế lương hiện hành không đủ nuôi sống một công chức bình thường
Theo đề xuất vừa trình Chính phủ trong tháng 10/2011 của Liên bộ, trong Dự thảo định hướng cải cách tiền lương giai đoạn 2011-2020, Liên bộ đã đề nghị tăng theo 2 phương án là 1: 3,2 - 15 và 1- 3,5 - 15. Với phương án 1, quan hệ tiền lương tính theo mức lương tối thiểu 830.000 đồng /tháng thì người tốt nghiệp đại học mới ra trường sẽ nhận được mức lương thấp nhất khoảng 2.656.000 đồng /tháng (3,2 x 830.000) và tối đa dành cho chuyên viên cao cấp bậc 3 là 12.450.000 đồng /tháng.
Phương án 2, mức lương tối đa tương ứng của sinh viên tốt nghiệp đại học mới ra trường là 2.905.000 đồng /tháng và tối đa cho chuyên viên cao cấp bậc 3 là 12.450.000 đồng /tháng. Được biết, Dự thảo định hướng cải cách tiền lương giai đoạn 2011-2020 sẽ được trình lên Chính phủ trong tháng 10.
Các chuyên gia đánh giá, mức tăng này có thể sẽ gây gánh nặng cho ngân sách, tuy nhiên động thái trên sẽ là cần thiết, tránh hiện tượng "chảy máu chất xám", tình trạng cán bộ nhũng nhiễu đang tồn tại trong những đơn vị hành chính sự nghiệp.
Giữ được cán bộ giỏi, hạn chế nạn tham nhũng
TS Đặng Quang Điều - Viện trưởng Viện Công nhân - Công đoàn (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) cho rằng, mức lương thấp không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống mà còn tác động xấu đến chất lượng làm việc, nghiên cứu, cống hiến của họ. Đồng thời, đó cũng là nguyên nhân cơ bản dẫn đến hiện tượng "chảy máu chất xám" đang phổ biến tại nước ta.
Những sinh viên mới ra trường, có bằng cấp và kiến thức, lựa chọn số một của họ là những doanh nghiệp ngoài Nhà nước, thậm chí là những doanh nghiệp nước ngoài. Bởi đơn giản, mức lương những đơn vị này trả đáp ứng được yêu cầu cuộc sống của họ. Rất ít người có năng lực chịu chấp nhận vào làm việc trong cơ quan Nhà nước với mức lương ba cọc ba đồng.
Theo TS Điều, không chỉ "chảy máu chất xám", lương thấp cũng dẫn đến việc cán bộ, công chức không toàn tâm toàn ý phục vụ công tác. Họ buộc phải xoay xở để có thêm thu nhập; trong đó có những thu nhập bất hợp pháp, chân trong chân ngoài. Có khá nhiều loại thu nhập không chính đáng, dựa vào quyền lực của công chức mà thực chất là tệ nạn tham nhũng.
Vì vậy, bên cạnh những người toàn tâm toàn ý phục vụ cho cơ quan Nhà nước, cũng có không ít người tìm đủ mọi cách để có được một suất biên chế, thậm chí phải "mua" một vị trí xứng đáng trong bộ máy. Đơn giản, họ muốn có chỗ để kiếm chác, mưu cầu lợi ích không chính đáng cho cá nhân...
Chính điều này đã dẫn đến hiện tượng một số công chức thoái hóa, biến chất, lợi dụng chức quyền để tham nhũng, làm giàu bất chính. Rõ ràng, lòng tin của các tầng lớp nhân dân với bộ máy công chức, viên chức Nhà nước cũng giảm đi đáng kể khi họ liên tục bị sách nhiễu mỗi khi tiếp xúc với các cơ quan công quyền.
PGS. TS Lê Thanh Hà - Phó Hiệu trưởng trường ĐH Lao động Xã hội cũng nhận định, lương của sinh viên mới ra trường, kể cả những người gắn bó lâu với cơ quan Nhà nước hiện nay ở mức rất thấp. Không chỉ hệ số 2,34 mà ngay cả 4 hay 6 phẩy vẫn thấp. Điều này dẫn đến hậu quả, cán bộ, viên chức ít động lực làm việc, phấn đấu. Có cơ hội tìm được mức lương cao hơn, họ sẵn sàng chuyển ra ngoài.
Cá biệt một số người, lợi dụng chức quyền tham nhũng, làm trái pháp luật. Vì vậy, cần tính toán để mức lương của cán bộ công chức tương ứng với mức lương trên thị trường để họ có thể yên tâm công tác.
Đồng quan điểm, ông Mai Đức Chính - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam bày tỏ: "Từ trước đến nay, hệ số lương trung bình áp dụng là 1 - 2,34 - 10. Như vậy, khoảng cách giữa lao động phổ thông với người có trình độ ĐH rất ngắn. Học 12 năm phổ thông, cộng với 4 năm ĐH, ra trường mức lương 2, 34 x 830 nghìn đồng, tương đương chưa đầy 2 triệu đồng/tháng. Rõ ràng, mức lương này không đủ sức thu hút nguồn chất xám từ những người tốt nghiệp ĐH, dẫn đến hiện tượng nhiều sinh viên tốt nghiệp tìm mọi cách để được làm việc trong các doanh nghiệp tư nhân hoặc ngoài Nhà nước”.
Hướng giải quyết, tăng thu và giảm biên chế
Làm rõ hơn cho vấn đề này, ông Mai Đức Chính bày tỏ, việc nâng lương cũng phải kết hợp song song với tinh giảm biên chế, tăng nguồn thu cho ngân sách. Vừa qua, chúng ta mới chỉ tách được tiền lương của các doanh nghiệp Nhà nước. Nhiệm vụ cần làm tiếp theo là tách tiền lương của các đơn vị sự nghiệp ra khỏi tiền lương của bộ máy công chức. Đối với những đơn vị nào tự chủ được, sẽ giao quyền tự chủ cho họ, giảm bớt gánh nặng cho Nhà nước.
Ông Mai Đức Chính lấy ví dụ, một số trường ĐH, bệnh viện ở Trung ương, lương của đội ngũ giáo viên lên đến 40-50 triệu /tháng. Lương cứng của họ chỉ khoảng 4-5 triệu, tuy nhiên họ có thêm nhiều nguồn thu nhập khác. Tại sao Nhà nước lại phải tiếp tục bao cấp cho những đơn vị này? "Theo tôi, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và các bộ, ban ngành cần đẩy mạnh quyền tự chủ cho các đơn vị trong ngành để giảm bớt gánh nặng cho ngân sách", ông Chính nói.
TS Đặng Quang Điều cũng cho rằng, hệ số phẩy 2,34 hiện đang được áp dụng với sinh viên ĐH mới ra trường thực sự còn quá thấp. Trong 4- 5 năm học đại học gia đình họ đã phải tốn kém khá nhiều tiền. Với mức lương thấp như vậy rất lâu họ mới có thể làm việc tốt được.
Theo TS Điều, hệ số lương cho những đối tượng này cần phải nâng lên mức cao nhất là 3,5. Hệ số lương cho những chuyên viên cao cấp nâng từ mức 10 lên 15 cũng rất hợp lý. Đây là lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao, nếu trả lương xứng đáng họ sẽ có những cống hiến giá trị cho đất nước.
Theo TS Điều, mức tăng hệ số lương còn phải phụ thuộc vào ngân sách Nhà nước. Nguồn thu của ngân sách trong thời gian qua gặp nhiều khó khăn, trong khi bộ máy công chức lớn và càng ngày càng phình ra. Tuy nhiên, nếu cứ giữ mức hệ số lương như thế thì không ổn, do đó chắc chắn phải có chính sách cải cách tiền lương.
Vẫn biết, tăng hệ số lương chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến ngân sách nhưng nhất thiết phải tăng. Trả lương thoả đáng cho người lao động chính là đầu tư cho phát triển. Việc tăng hệ số lương cần phải tính toán hợp lý, bố trí ngân sách thế nào cho phù hợp để đảm bảo không gây gánh nặng cho Nhà nước.
PGS. TS Lê Thanh Hà - Phó Hiệu trưởng trường ĐH Lao động & Xã hội cũng đánh giá đề xuất cải cách tiền lương là hoàn toàn hợp lý. Trong những năm qua, tổng ngân sách chi cho tiền lương của Việt Nam đã tăng lên do sự phát triển tương đối cao của nền kinh tế.
Thêm vào đó, số lượng người hưởng lương từ ngân sách gần như ổn định nên việc cải cách tiền lương sẽ không gây gánh nặng nhiều. Thực tế, mỗi lần tăng lương mức chênh lệch thấp, khiến người dân gần như không mấy chờ đợi. Chính vì thế, Nhà nước cần tiếp tục tính toán làm thế nào cải thiện khoảng cách giữa các lần tăng. Mức lương cũng đánh giá đúng hơn mức độ phức tạp của công việc.
Theo Người đưa tin