(DĐDN) Ngay cả khi cơ quan quản lý đã công bố thông tin khá đầy đủ, dù chưa chi tiết, cụ thể, về một chương trình triển khai các giải pháp đối với TTCK, được ban hành theo văn bản ngày 16/11/2011 thì thị trường vẫn phản hồi bằng sự... lặng thinh.
Có vẻ như chương trình triển khai các giải pháp khá toàn diện và đồng bộ này đã bị hưởng ứng khá “nhạt”, so với thông tin kế hoạch tái cấu trúc người anh em của thị trường vốn tín dụng.
Tái cấu trúc CTCK - Không dễ làm ngay
Dù không bình luận nào về chương trình triển khai các giải pháp của SSC, nhưng trao đổi bên lề với đại diện một số CTCK, hầu hết CTCK cũng có một nhận xét khá giống nhau: Việc phân loại CTCK và cảnh báo sớm thì dễ nhưng để NĐT từ đó chọn lại các CTCK tốt, để các CTCK kém “tự triệt tiêu” lại không hề dễ. Hay nói ngắn gọn là cấp phép thì dễ nhưng dẹp phép thì khó (!). Bởi theo các CTCK, nếu họ thực hiện đúng các quy định về hoạt động của Cty mình như đảm bảo tỷ lệ an toàn tài chính, không để mất thanh khoản như trường hợp của SMES, SSC sẽ chẳng có “cơn cớ” gì để dẹp họ.
Từ phía NĐT, trên thị trường hiện có hàng chục loại NĐT. Có NĐT chỉ ngẫu nhiên chọn CTCK để “chơi là chính”. Có NĐT sinh ra trước CTCK và lập CTCK để phục vụ đầu cơ DN... Vì vậy mà cho dù có phân loại CTCK thì mỗi Cty vẫn sẽ có thị trường của riêng mình, chưa kể là có nhiều NĐT hiện nay đang “kẹt chùm” cùng CTCK ở những tài khoản được ngầm ủy thác đầu tư, chỉ có môi giới trực tiếp phụ trách tài khoản đó mới biết NĐT đã mua gì, bán gì, hay môi giới (đằng sau là CTCK) đã mượn/ cho mượn những cổ phiếu nào...
Về việc đảm bảo tỷ lệ an toàn tài chính của các CTCK, một đại diện không ngần ngại cho biết vẫn có thể... “phù phép” được. Hiện nay, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 226/2010/TT-BTC quy định chỉ tiêu an toàn tài chính và biện pháp xử lý đối với các tổ chức kinh doanh chứng khoán không đáp ứng chỉ tiêu an toàn tài chính, theo đó SSC sẽ ra cảnh báo và đặt CTCK vào diện kiểm soát để đảm bảo quyền lợi cho khách hàng trong trường hợp tỷ lệ vốn khả dụng của các CTCK dao động ở mức 120% -150% trong tất cả các kỳ báo cáo 3 tháng liên tục; và sẽ đưa CTCK vào diện kiểm soát đặc biệt khi tỷ lệ vốn khả dụng xuống dưới 120%, không khắc phục được tình trạng ở diện kiểm soát trong thời hạn 12 tháng; đặc biệt, sẽ bị đình chỉ hoạt động khi sau 6 tháng kiểm soát đặc biệt mà CTCK có lỗ gộp vượt mức 50%. “Với quy định này, rõ ràng là mọi việc vẫn căn cứ trên chế độ báo cáo của các CTCK. Dựa vào đội ngũ thanh tra, giám sát hiện nay, SSC không dễ để thanh tra, kiểm toán chính xác các báo cáo, trong khi lâu nay thị trường đã biết thừa... trình độ làm báo cáo của các CTCK. Chỉ khi nào không khả năng thanh toán cho các lệnh mua chứng khoán đã đến hạn phải trả như trường hợp SMES, mọi việc mới có nguy cơ lộ ra...”, vị này nói.
“Muối” nào cho đỡ nhạt?
Trong chương trình triển khai các giải pháp đối với TTCK từ nay đến năm 2012, có nhiều hạng mục đáng bàn. Tóm tắt, các giải pháp bao gồm 3 hạng mục chính dành cho (i) chính sách và đề án, (ii) khung pháp lý, (iii) hàng hóa và sản phẩm mới. Về mặt nội hàm, ba hạng mục chính này đã gần như khái quát toàn diện và đồng bộ cho một đợt “nâng cấp” thị trường, điều mà bất kỳ ai có chút quan tâm đối với TTCK đều mong đợi từ bấy lâu nay. Nhưng đợt nâng cấp này dường như lại quá toàn diện và đồng bộ, tới mức... thành ra TTCK chưa thể hưởng ứng, khi chưa nhận được thứ thị trường đang cần.
|
Lúc này, vốn tín dụng cho chứng khoán là điều mà gần như 100% NĐT nào cũng biết chỉ “mơ về nơi xa lắm”. |
Thay vì đón nhận thông tin về các gói giải pháp nhằm ổn định thị trường từ nay đến hết 2012, tâm lý các tổ chức, cá nhân vào thời điểm hiện nay vẫn tập trung vào chuyện “quyết liệt thoát hàng”. Ở khối đầu tư ngoại, dù vẫn nhẩn nha mua nhưng chung cuộc tỷ lệ bán ròng của họ vẫn là áp đảo. Tháng 9 và 10, khối đầu tư ngoại đã bán ròng trên 1.000 tỷ đồng giá trị các chứng khoán. Trong 2 tuần đầu tháng 11, tỷ lệ bán ròng của họ tuy khiêm tốn về giá trị xấp xỉ 130 tỷ đồng nhưng lại khá “khủng” về khối lượng, với khoảng 67 triệu đơn vị được bán ra. Ở khối nhà đầu tư tổ chức và cá nhân trong nước, lệnh bán giá sàn liên tục trong nhiều phiên vừa qua cũng thể hiện mục tiêu ồ ạt thoát hàng, bán thu gom trả nợ trước sự thúc giục ráo riết từ các ngân hàng vào thời điểm cuối năm. Vì vậy, bất kỳ một dòng tiền, lực mua nào lúc này cũng sẽ là lực đỡ ngắn hạn, quan trọng và rất cần thiết đối với TTCK. Một lực đỡ như vậy chắc chắn không dễ có có khi các công ty niêm yết – những đối tượng đã nỗ lực mua vào cổ phiếu quỹ để vớt giá cổ phiếu dưới đáy vào thời điểm tháng 5, 6/2011 - nay cũng đã suy yếu nguồn lực và số DN kinh doanh thua lỗ cũng đã tăng dần đều trong 3 quý vừa qua, từ 60 lên 80 và hiện đang gần chạm mốc 100. Trong số những DNNY có lãi, theo Chủ tịch SSC Vũ Bằng, nay có tới 60% Cty có lợi nhuận sụt giảm so với cùng kỳ năm ngoái, riêng khối CTCK thì có 71/105 bị lỗ luỹ kế, với số lỗ lên đến 2.000 tỷ đồng, cao hơn gấp đôi so với số lỗ của một thời điểm "đen tối" khác là năm 2008.
“Lúc này, vốn tín dụng cho chứng khoán là điều mà gần như 100% NĐT nào cũng biết chỉ “mơ về nơi xa lắm”. NĐT, CTCK, tổ chức lẫn cá nhân và chính các ngân hàng đều đang bị áp lực giải chấp hoặc thu gom trả nợ bằng bất kỳ giá nào. Thị trường đang xuất hiện các giao dịch thỏa thuận lô lớn và không loại trừ CTCK là những lực bán chính. Nếu có một cách nào đó để tỷ trọng dư nợ phi sản xuất của khối NH không bị áp đặt một cách nghiêm nhặt, hay tín dụng cho chứng khoán có thể “theo gót” bất động sản” được nới ra dù chỉ một vài phạm trù, một vài nhóm... thì áp lực đó mới giảm bớt và hai chỉ số mới có sức bật lại, hưởng ứng những chính sách của thì tương lai”, một nhà môi giới chứng khoán cho biết.
* Ngay đầu năm 2011, TTCK cũng như hoạt động của các CTCK xáo động bởi sự tuyên bố “dứt áo” của CTCK Kim Long (KLS). Theo báo cáo tài chính của DN này thì trong năm 2010, KLS bị lỗ tới hơn 173 tỉ đồng - một con số khiến cho các cổ đông của Cty này tá hỏa. Sau đó không lâu Cty chứng khoán Kim Long đã có tờ trình dừng hoạt động kinh doanh chứng khoán, chuyển sang đầu tư tài chính và bất động sản, để các cổ đông quyết định trong đại hội đồng cổ đông.
Việc Kim Long chuẩn bị rút khỏi ngành chứng khoán được tổng giám đốc Cty chứng khoán Kim Eng Việt Nam Lê Minh Tâm, xem là dấu hiệu của giai đoạn tái cơ cấu, loại bỏ các Cty yếu kém, không có năng lực cạnh tranh phát triển là điều tất yếu.
Tuy nhiên, sự việc chỉ dừng lại ở đó và theo thông tin mới nhất từ Cty này tính đến ngày 7/11, Cty đã giải ngân toàn bộ trên 1.026 tỉ đồng thu được từ đợt phát hành cổ phiếu ra công chúng để tăng vốn lên 2.025 tỷ đồng.
Cũng theo KLS, số tiền thu được nêu trên đã được Cty giải ngân đẩy mạnh hoạt động tự doanh, trong đó chủ yếu là triển khai tham gia góp vốn, mua cổ phiếu của các Cty tiềm năng.
* Đầu tháng 11, thông tin từ một số nhà đầu tư và Cty chứng khoán khác cho biết lệnh mua cổ phiếu của họ tại Cy Chứng khoán SME (SMES) vào vài phiên trước đó đã bị hủy. Nguyên nhân là do SMES không có khả năng thanh toán số cổ phiếu đã mua khi đã đến hạn tại Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (VSD).
Thông tin này cũng đã được xác nhận từ bà Phương Hoàng Lan Hương, Giám đốc VSD. Quy mô giao dịch bị hủy của SMES khoảng hơn 1,4 tỉ đồng. Hiện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang chờ phía lãnh đạo SMES giải trình. Cách đây không lâu, lãnh đạo SMES đã lên tiếng phản bác thông tin cho rằng SMES mất thanh khoản bởi có nhà đầu tư rút tiền tại SMES nhưng không được. Báo cáo tài chính quý 3 vừa được công bố của SMES cho thấy tài khoản tiền và tương đương tiền còn trên 7,7 tỉ đồng, trong đó có 6,2 tỉ đồng là tiền của nhà đầu tư. Tuy nhiên, quyết định mới nhất của Trung tâm Lưu ký Chứng khoán VN là đình chỉ tạm thời hoạt động lưu ký của Cty này từ ngày 3/11/2011 - 3/12/2011.
Trên thị trường cũng chưa thấy xuất hiện thông tin dừng hoạt động hay mua bán hay sáp nhập của Cty này.
|
“Cầm đèn chạy trước ôtô”
Trong chương trình triển khai các gói giải pháp, duy nhất 1 lần SSC đề cập cụm từ “tái cấu trúc”, với đối tượng là “các Cty CK trực thuộc ngân hàng” (mục 11, hạng mục 1 – Về cơ chế chính sách, đề án); còn với các Cty CK nói chung, giải pháp chung của SSC đưa ra là “Xây dựng bộ tiêu chuẩn CAMELS để phân loại Cty CK và có giải pháp cảnh báo sớm. Ban hành trong năm 2012” (mục 8-hạng mục 3- Hoàn thiện khung pháp lý). Như vậy, dường như chuyện tái cấu trúc các Cty CK, dẹp bớt số lượng Cty CK so với con số 105 hiện nay, bằng các phương thức tương tự như phương thức NHNN đang xúc tiến tái cấu trúc hệ thống NH là khuyến khích hợp nhất, sáp nhập, mua lại tài sản..., trên thực tế vẫn chưa hề được hiển thị bằng văn bản, quy định, nguyên tắc nào.
Bên cạnh đó, việc mua lại, sáp nhập, hợp nhất hay giải thể Cty CK có thể thông qua chỉ định anh A mua lại anh B, yêu cầu anh A lớn hỗ trợ thanh khoản bằng phương thức cam kết hợp tác tín dụng với anh B nhỏ như trong trường hợp hệ thống NH hay không, trong khi trên TTCK số lượng Cty CK thuộc các NH quốc doanh và có cổ phần sở hữu nhà nước không nhiều? Và tương tự như NH, hầu hết các “ông lớn” Cty CK dạng này cũng đang gặp rất nhiều vấn đề nợ xấu chứng khoán cần được giải quyết, nếu muốn bảo toàn cho chính mình và cho cả NH mẹ.
“Có ở trong chăn mới biết chăn có rận” là câu thành ngữ khá đúng với tình cảnh của các Cty CK trên thị trường lúc này. Hơn ai hết, họ đã thấu hiểu và trải nghiệm nhiều chính sách đề ra, nhưng lại thiếu thốn điều kiện để thực thi. Đơn cử như trường hợp yêu cầu tách bạch tài khoản NĐT với tài khoản Cty CK, để NH trực tiếp quản lý tiền trong tài khoản của NĐT... mấy năm liền vẫn chưa thể hoàn tất, đó không chỉ là lỗi của Cty CK muốn nhập nhằng “đánh lận con đen” mà còn là vấn đề của hạ tầng, của kết nối; hay đơn cử như chuyện rất nhiều Cty CK thua lỗ đến mức ăn vào vốn trong nhiều quý, và đã rất muốn được... phá sản, nhưng Luật phá sản các Cty CK, hay tâm lý xã hội thuận lợi cho phá sản các Cty CK, lại cũng chưa hề được chuẩn bị...
Do đó, không lạ khi CTCK chẳng vội gì phải... “cầm đèn chạy trước ôtô”, vẫn tập trung vào việc bán vớt vát chứng khoán hơn là hưởng ứng những gì chưa thể “sờ” thấy được. |
Lê Mỹ