Chào bán cổ phần riêng lẻ được sử dụng như một phương thức huy động vốn cho doanh nghiệp (DN). Hoạt động này của công ty cổ phần được quy định tại Điều 87 Luật Doanh nghiệp năm 2005, Luật Chứng khoán năm 2006 và cụ thể hóa trong Nghị định 01/2010/NĐ-CP ngày 4/1/2010 của Chính phủ về chào bán cổ phần riêng lẻ (Nghị định 01).
Theo đó, đối với việc chào bán cổ phần riêng lẻ, điều kiện để chào bán được áp dụng với cả công ty cổ phần đại chúng và chưa đại chúng. Các điều kiện này với mục đích bảo vệ lợi ích của cổ đông thiểu số và bảo đảm tính minh bạch về thông tin nhưng lại bất hợp lý với các DN chưa đại chúng. Trước khi làm thủ tục đăng ký tăng vốn điều lệ, các công ty cổ phần chưa đại chúng giống như công ty cổ phần đại chúng, phải thực hiện chào báo cổ phần theo trình tự, thủ tục, hồ sơ và điều kiện chào bán theo quy định của pháp luật về chứng khoán. Cụ thể là phải có hồ sơ xin phép phát hành cổ phần riêng lẻ, gửi hồ sơ cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền và cung cấp thông tin về đợt chào bán cho các nhà đầu tư. Kết thúc đợt chào bán, công ty phải đăng ký lại vốn điều lệ theo quy định của Luật Doanh nghiệp. Có thể nói, những quy định trên đang tạo ra gánh nặng về chi phí tuân thủ cho các công ty cổ phần chưa đại chúng.
Trước khi có Nghị định 01, theo quy định về đăng ký thay đổi vốn điều lệ tại Nghị định 88/2006 (áp dụng trước tháng 6/2010) và sau này là Nghị định 43/2010 (áp dụng từ tháng 6/2010), việc đăng ký tăng vốn điều lệ của DN cổ phần chưa đại chúng được thực hiện theo hình thức thông báo. Bên cạnh đó, Khoản 1 Điều 10a Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Chứng khoán quy định: “Chào bán chứng khoán riêng lẻ của tổ chức phát hành không phải là công ty đại chúng được thực hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp và các quy định khác của pháp luật có liên quan”.
Do vậy, nhóm Công tác Đầu tư của Hội đồng tư vấn đề xuất, việc chào bán cổ phần riêng lẻ của công ty cổ phần chưa đại chúng cần thực hiện đúng quy định tại khoản 1 Điều 10a Luật Chứng khoán (sửa đổi) nêu trên. Đồng thời, không đưa nội dung chào bán cổ phần riêng lẻ của các công ty cổ phần chưa đại chúng vào nghị định thay thế Nghị định 01 hoặc các nghị định hướng dẫn Luật Chứng khoán (sửa đổi) sau này.
Nếu đề xuất trên được thực hiện sẽ mang lại lợi ích to lớn cho khoảng hơn một trăm ngàn DN cổ phần chưa đại chúng hiện nay. Theo tính toán của nhóm, việc đơn giản hóa nêu trên sẽ giảm chi phí thực hiện từ 61 tỷ đồng xuống còn 7,2 tỷ đồng, tương đương với tiết kiệm được 88% chi phí tuân thủ thủ tục này cho DN. Đơn giản hóa thủ tục này sẽ giúp DN tiếp cận được nguồn vốn quan trọng thông qua hình thức tăng vốn điều lệ, đang bị gây ách tắc bởi các quy định tại Nghị định 01. Đây là một điều hết sức có ý nghĩa trong bối cảnh khó khăn về tiếp cận nguồn vốn hiện nay của các DN.
Nhóm Công tác Đầu tư của Hội đồng
(Chuyên
mục hợp tác giữa Cục kiểm soát TTHC và Báo DĐDN)