(DĐDN) Sau 3 năm thực hiện thí điểm thủ tục hải quan điện tử (TTHQĐT) theo Quyết định 103/QĐ - TTg của Thủ tướng Chính phủ (2009 - 2011), kết quả cho thấy việc triển khai thí điểm đã thu được kết quả đáng khích lệ nhưng vẫn còn nhiều việc phải làm để triển khai trong giai đoạn tiếp theo.
Ngành hải quan đã triển khai được TTHQĐT tại 33 cục hải quan tỉnh, thành phố
Thực tế hiện nay, VN vẫn còn chưa xây dựng xong quy trình cho một vài loại hình DN theo mô hình quản lý TTHQĐT, trong đó có DN chế xuất. Công việc này đang được gấp rút để thực hiện trong năm 2012 để đến năm 2013 sẽ đưa vào vận hành nhằm tạo điều kiện tối đa cho các loại hình xuất nhập khẩu hàng hóa.
Được nhiều...
Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Vũ Ngọc Anh cho biết, sau 3 năm triển khai thí điểm TTHQĐT, ngành hải quan thu được một số kết quả không thể phủ nhận: Thứ nhất, hình thành hệ thống quy phạm pháp luật để hướng dẫn thực hiện thủ tục hải quan điện tử từ Quyết định của Thủ tướng tới Thông tư của bộ cũng như các quy trình thực hiện thủ tục hải quan; Thứ hai, hình thành tổ chức bộ máy thực hiện thống nhất từ TCHQ tới các cục và các chi cục hải quan. Thứ ba, là hình thành phương thức quản lý rủi ro, cho phép phân loại đối tượng kiểm tra, đối tượng không cần kiểm tra ngay hoặc không cần kiểm tra để tránh tốn kém thời gian cho các DN chấp hành tốt pháp luật, khuyến khích các DN hướng tới làm ăn lành mạnh.
Tính đến nay, ngành hải quan đã triển khai được TTHQĐT tại 33 cục hải quan tỉnh, thành phố trong đó có những cục hải quan rất lớn như Hải phòng, Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng và các cục hải quan Đồng Nai, Bình Dương. Tổng kim ngạch thực hiện qua TTHQĐT rất lớn. Các loại hình triển khai thông qua loại hình này chiếm tới 90% trên toàn quốc. Việc triển khai được cộng đồng DN đánh giá rất cao, đặc biệt là đối với các đầu tư lớn như Intel, Sam sung, Toyota, Honda... Các DN này đa phần hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, đã quen với môi trường làm TTHQĐT với tần suất làm thủ tục lên tới 800-1500 tờ khai/ngày. Nếu không làm qua TTHQĐT mà thực hiện thủ công thì sẽ không thực hiện được.
Vẫn cần chỉnh sửa
Tuy vậy, ông Ngọc Anh cũng phải thừa nhận còn nhiều tồn tại mà nếu không làm triệt để sẽ không thể triển khai thành công chủ trương đúng đắn của Chính phủ. Đó là hệ thống hạ tầng kỹ thuật còn khiếm khuyết, hay bị trục trặc, tắc nghẽn do đường truyền, hạ tầng, thời gian thực hiện thủ tục còn dài, hệ thống văn bản pháp luật cũng chưa được hoàn chỉnh, các chương trình công nghệ thông tin chưa đáp ứng được mong muốn của cộng đồng DN...
Để khắc phục các nhược điểm trên, ông Ngọc Anh cho biết, trước hết là cần phải chuẩn hóa lại quy định của nhà nước về họat động xuất nhập khẩu, về các thủ tục hành chính, phải quy chuẩn theo công ước Kyoto. Trên cơ sở chuẩn hóa đó thì mới xây dựng được quy trình quản lý phù hợp.
Ngoài ra, ông Ngọc Anh cũng cho rằng, các dữ liệu đầu vào phải được điện tử hóa vì thủ tục hải quan điện tử là xử lý dữ liệu trên hệ thống máy tính trên cơ sở dữ liệu đầu vào. Do vậy, nếu không được chuẩn hóa thì mọi nỗ lực sẽ trở nên vô nghĩa. Ví dụ, muốn hệ thống thông quan điện tử tự động tính được thuế thì biểu thuế phải được điện tử hóa. Các chính sách ưu đãi của nhà nước phải được xây dựng thành dữ liệu điện tử và cũng phải được chuẩn hóa. Và đặc biệt nếu muốn thủ tục hải quan điện tử được tiếp tục phát triển và thực hiện hoàn thiện hơn nữa thì sự phối hợp giữa các bộ ngành, đẩy mạnh ứng dụng CNTT là cực kỳ quan trọng. Chưa kể các đối tác ứng dụng khác như Cty kinh doanh cảng hàng không, cảng quốc tế hay các cửa khẩu đường bộ hạ tầng phải đồng bộ thông suốt với hải quan để hải quan có thể quản lý được hàng hóa lưu giữ ra vào khu vực cảng.
Ngoài ra, ngành hải quan cũng phải xây dựng bộ máy cho phù hợp với môi trường điện tử, sẵn sàng ứng phó khi sự cố xảy ra, làm sao để đảm bảo cho TTHQĐT luôn được thông suốt, góp phần vào việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nước nhà.
Mai Linh