Thứ Tư, 25/01/2012 - 10:19

“Hương xưa”...

(DĐDN) Cùng với Trà Cung Đình – thứ trà đặc biệt chỉ dành cho các bậc Nhất dạ Đế Vương của những thế kỷ 18 còn lưu truyền cho đến ngày nay, Phấn Nụ Hoàng Cung – mỹ phẩm vốn chỉ được dùng trong nội cung của triền đình Huế xưa đã vượt ra khỏi giới hạn cung đình, đến với nhân gian và tồn tại cho đến ngày hôm nay.

Và giữa cả rừng mỹ phẩm hiện đại được sản xuất theo dây chuyền công nghệ tiên tiến đang tràn ngập ở nước ta hiện nay, thì sức sống của loại mỹ phẩm mang một thời vàng son quá khứ này vẫn âm thầm, lặng lẽ nhưng bền bỉ với thời gian.

Bà Trần Thị Phương và con gái Nguyễn Phương Khanh là hai người giữ nghề làm Phấn nụ hiện nay

1. Sử sách ghi rằng, Phấn nụ đã có lịch sử ra đời hàng trăm năm, bắt đầu từ chốn hậu cung của triều Nguyễn. Theo lời các cụ cao niên kể lại, từ khi ra đời, nó đã là một loại mỹ phẩm đặc biệt chỉ được dùng cho các bậc Mẫu nghi – Hoàng thân quốc thích và các các cung phi mĩ nữ của triều đình. Tên gọi Phấn nụ được hình thành bởi viên phấn mang hình thù và hương thơm giống như một nụ hoa. Tương truyền, bà Từ Cung, mẹ của vua Bảo Đại cả đời dùng phấn nụ, thọ đến 104 tuổi nhưng làn da của bà không một vết nâu hay có đốm đồi mồi nào xuất hiện. Mỗi thời chỉ có duy nhất một người thị nữ được giao bí kíp làm loại mỹ phẩm này. Và, trải qua hàng trăm năm tồn tại, công nghệ làm phấn nụ vẫn được cất giấu kỹ. Con đường để Phấn nụ “xé rào” cung cấm đến với nhân gian được bắt nguồn từ một biến cố của lịch sử. Đó là năm 1945, khi triều Nguyễn cáo chung, kết thúc sứ mệnh lịch sử của mình, người cung nữ nắm giữ bí quyết làm phấn nụ đã xuất cung. Vì không muốn bí quyết làm đẹp của hoàng cung bị vùi mất theo những biến cố của lịch sử của đất nước, người cung nữ ấy đã mang phương pháp bí truyền này truyền lại cho con gái cả là bà Trần Thị Thiếu. Và sau này, bà Thiếu đã truyền lại cho 2 người con gái là bà Trần Thị Tùng và Trần Thị Phương. Hiện cả hai bà này vẫn thực hiện đúng ý nguyện của mẹ mình là giữ gìn bí quyết gia truyền. Bà Tùng đang kinh doanh phấn nụ ở Mỹ, còn bà Phương kinh doanh ở TP HCM, nhưng mỗi năm một vài lần cả hai người đều về Huế để tự tay làm phấn nụ.

Là mỹ phẩm dùng trong nội cung, song, Phấn nụ Hoàng Cung không quá hào nhoáng, vàng son mà lại thật gần gũi và dân dã. Bà Phương – truyền nhân thứ tư của Phấn nụ Hoàng Cung cho biết, nguyên liệu chính của phấn nụ là cao lanh hảo hạng, trắng, mịn và không chứa tạp chất, cộng với hơn 10 vị thuốc bắc chủ yếu là rễ cây các loại có tác dụng dưỡng da và một số loài hoa tạo hương thơm dễ chịu. Đặc biệt, nước dùng để bào chế phấn nụ phải là loại nước trời, nhưng không phải lấy của những trận mưa đầu tiên. Sau khi nước được hứng, người làm phấn phải chưng thật trong và sạch rồi cho vào một cái bể lớn tránh nắng mưa và cất giữ để dùng cho cả năm.

2. Nhìn thỏi Phấn nụ có bề ngoài đơn giản như một nụ hoa, nhưng ít ai biết được, để kết tinh thành nụ hoa mang hồn dân tộc đó, nghệ nhân làm phấn phải trải qua những công đoạn hết sức công phu và phức tạp. Bà Phương kể, bà phải trải qua 38 ngày thực hiện nhiều công đoạn mới có thể cho ra được những nụ phấn mang hồn dân tộc như vậy. Bắt đầu từ khâu chọn lọc nguyên liệu, gạn đục, khơi trong, phơi sương, ủ nắng nguyên liệu. Nguyên liệu được chuẩn bị song sẽ được đưa vào phòng kín, lúc này ngoài những người đích thân nắm giữ bí mật pha chế thì không ai được vào. Sau nhiều giờ sơ chế, sản phẩm được đưa ra ngoài để nhào trộn cho đều nhuyễn, tiếp đó là quá trình phơi sương, phơi nắng, ướp hương hoa, sau đó mới nhào nặn thành thỏi phấn nụ.

Tất cả các công đoạn trên phải được thực hiện một cách công phu, tỉ mỉ và tuân thủ các nguyên tắc từ đầu đến cuối bởi chỉ cần một sơ suất nhỏ trong bất kỳ công đoạn nào, cả mẻ phấn đó có thể sẽ phải bỏ đi. Cũng bởi thế mà một trong những nguyên tắc của người nắm giữ bí quyết pha chế phấn nụ là chỉ truyền nghề trong dòng tộc và cho con gái. Và, đó nhất định phải là một người có tâm hồn trong sáng, tính nết dịu hiền, kiên trì, tịnh tâm.

3. Cũng như quy trình bào chế và sản xuất phấn nụ, người sử dụng sản phẩm này cũng phải là những người thật kiên trì bởi sản phẩm này không dành cho những ai nôn nóng, muốn thấy được hiệu quả ngay lập tức. Vì được bào chế hoàn toàn bằng nguyên liệu thiên nhiên nên cần phải có thời gian để các thành phần thảo dược trong phấn ngấm và da và phát huy tác dụng. Tùy thuộc vào tính chất da mà phấn sẽ có hiệu quả sau từ 4 đến 6 tháng sử dụng. Tuy nhiên, bù lại, phấn nụ hầu như không có tác dụng phụ mà giá thành lại rất rẻ, chỉ từ 30.000 – 70.000 đồng/sản phẩm, và đặc biệt, càng dùng lâu, các dược chất từ phấn sẽ càng ngấm vào da và làm đẹp da chứ không hề gây hại cho da.

Cùng với nhịp sống hiện đại, Phấn nụ Hoàng Cung xưa cũng được phát triển đa dạng hơn về thể loại để đáp ứng nhu cầu sử dụng cua phái đẹp. Phấn trang điểm gồm có màu trắng, màu da, má hồng và phấn phủ; phấn dưỡng da có các loại dành cho da khô, da nhờn, phấn chống nhăn lão hóa, phấn trị mụn… Bên cạnh đó, phấn nụ còn có thêm dạng nước giúp da thanh lọc các độc tố, trị mụn, nám, tàn nhang… Cách dùng phấn nụ cũng có quy trình cách trang điểm thông thường. Với da khô, nên dùng một loại kem lót thích hợp đánh đều khắp mặt trước khi xoa phấn nụ màu trắng hoặc màu da, cuối cùng là một lớp phấn má hồng. Còn với da nhờn, có thể đánh thẳng phấn nụ, xem như một phương pháp chống nhờ hiệu quả vừa đẹp, vừa bảo vệ được da.

Có thể nói, Phấn nụ Hoàng Cung là một loại mỹ phẩm độc nhất vô nhị của xứ Huế nói riêng và Việt Nam nói chung có sức sống bền bỉ đến vậy. Gần 70 năm đến với nhân gian, song bất cứ ai đã dùng thử loại sản phẩm này đều muốn gắn bó lâu dài với nó – đó cũng là minh chứng cho những tác dụng ưu việt của phấn nụ trong việc giữ gìn làn da hiệu quả.

4. Mặc dù đã trở thành một thương hiệu được các tỉnh ở Huế tín nhiệm, được giới thiệu rộng rãi ở TP HCM, và đã được xuất hàng sang Mỹ, song, cho đến thời điểm này, quy trình làm Phấn nụ vẫn được giữ nguyên theo cách thức thủ công truyền thống và việc PR quảng cáo sản phẩm vẫn còn nhiều hạn chế. Sớm nhận ra điều này, Nguyễn Phương Khanh – người con gái duy nhất của bà Phương được truyền nghề bí truyền đã không ngừng tìm hiểu, tích lũy thêm nhiều kiến thức kinh doanh hiện đại để tiếp tục phát triển nghề. Và, mới đây, Khanh đã cho ra mắt trang web bán hàng trực tuyến www.phannuhoangcung.vn. Đây là bước khởi đầu trong nỗ lực đưa Phấn nụ Hoàng cung đến với đông đảo người dùng trên khắp mọi miền đất nước.

Hi vọng, với tâm huyết của bà Phương, cùng những nhiệt huyết và nỗ lực của cô con gái duy nhất được truyền nghề, trong thời gian tới, sản phẩm thuần Việt có nguồn gốc từ Huế này sẽ trở thành một loại mỹ phẩm dân gian không thể thiếu trong việc chăm sóc, giữ gìn làn da của phụ nữ Việt.

Báo Diễn đàn Doanh nghiệp Online xin giới thiệu tới độc giả chùm ảnh quy trình bào chế Phấn nụ Hoàng cung:

Quy trình bào chế Phấn nụ trải qua nhiều công đoạn rất công phu, tỉ mỉ, tuân thủ các nguyên tắc bất di bất dịch từ đầu đến cuối. Chỉ cần sơ sẩychút xíu trong một công đoạn nào đó, cả mẻ Phấn nụ có thể phải bỏ đi. Để có mẻ Phấn nụ đạt yêu cầu về chất lượng, người làm phải kiên trì, cẩn thận, và cần luôn giữ cho tâm thanh tịnh. Những hình ảnh dưới đây sẽ giúp Quý khách hàng phần nào hình dung ra quy trình nhọc nhằn để làm ra thỏi Phấn nụ.