(DĐDN) Văn hóa không chỉ là mục tiêu hướng tới của sự phát triển mà còn là động lực cho sự phát triển. Ngay trong các văn kiện cơ bản nhất của Đảng và Nhà nước cũng đề cập tới nguyên lý ấy. Và, để xây dựng, phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân VN trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế theo tinh thần Nghị quyết số 09-NQ/TƯ ngày 9/12/2011 của Bộ Chính trị không thể thiếu yếu tố “văn hóa doanh nhân”.
Vậy văn hóa doanh nhân là gì? Thực tế, khó có một định nghĩa mạch lạc cho khái niệm này, bởi lẽ về ngữ nghĩa thì ngay như khái niệm “Văn hóa” cũng đã có đến cả vài trăm cách diễn đạt khác nhau. Tuy nhiên, theo cách nói cổ điển của các cụ thì đơn giản, văn hóa là một cái “đạo”, một con đường, một phương cách… Như vậy, có thể hiểu “Văn hóa doanh nhân” chính là “đạo làm giàu”. Bởi lẽ, đã dấn thân vào doanh trường, khoác vào mình cái nghiệp làm doanh nhân thì mục đích cuối cùng là công việc làm ăn phải sinh lãi.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói đến đạo đức, triết lý doanh thương của doanh nhân VN: “Đem vốn vào làm những công cuộc ích nước lợi dân”. Đây chính là triết lý kinh doanh của mọi doanh nhân chân chính. Đối với doanh nhân VN, triết lý ấy còn mang ý nghĩa nhân văn, nhân bản sâu sắc của truyền thống dân tộc. Bởi nước ta là một nước nghèo, chậm phát triển, mức sống của nhân dân còn rất thấp cho nên khát vọng vươn tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh” là khát vọng thiêng liêng. Giới doanh nhân đem tài năng, của cải ra để làm giàu cho mình đồng thời làm giàu cho đất nước một các tự nguyện, tự giác thì đó là một hành động đạo đức rất cao cả phải được xã hội ghi nhận. Và đây cũng là đạo lý bắt nguồn từ truyền thống cộng đồng đã được xây dựng từ hàng ngàn năm của dân tộc. Trong quá trình dựng nước và giữ nước, dân tộc ta đã một lòng đoàn kết, đổ nhiều xương máu, mồ hôi và nước mắt. Quá trình hi sinh đó đã kết tinh nên tình yêu Tổ quốc, nghĩa đồng bào, mang một giá trị rất thiêng liêng, chi phối mọi suy nghĩ, mọi hành động của mỗi người VN chúng ta trong cuộc sống. Đó cũng là nền tảng dựng xây nên truyền thống kinh doanh của tầng lớp doanh nhân VN.
Không phải đến thời điểm hiện tại, vai trò quan trọng của đội ngũ doanh nhân mới được nhắc tới, nhưng Nghị quyết số 09-NQ/TƯ ngày 9/12/2011 của Bộ Chính trị là văn bản có giá trị pháp lý cao nhất từ trước tới nay về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân VN trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Trong đó nhấn mạnh: “Xây dựng hình ảnh doanh nhân có bản sắc VN; khuyến khích doanh nhân không ngừng hoàn thiện mình để trở thành những người có trách nhiệm, có đóng góp cho xã hội và đất nước”. Muốn thực hiện điều này, có thể nói văn hóa doanh nhân là một trong những yếu tố quan trọng. Bởi nó tác động rất lớn và góp phần quyết định tạo nên sự thành công hay thất bại của văn hóa DN nói riêng và văn hóa kinh doanh nói chung.
Tôi cho rằng, mỗi doanh nhân có văn hóa cần hội tụ đủ bốn yếu tố: Tâm - Tài - Trí - Dũng. "Có tâm thì có đức; có tài thì có tầm; có trí thì có lực; có dũng thì có khí tiết". Mỗi doanh nhân hội tụ bốn yếu tố trên sẽ tạo thành một cộng đồng chuyên nghiệp, rèn luyện đạo đức đối với các quan hệ: gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, nhân viên và hơn hết là ý thức trách nhiệm của một công dân trước đất nước, có tầm nhìn vượt qua sự nhỏ mọn manh mún, vượt qua sự kiếm tìm lợi nhuận đơn thuần, mạnh mẽ và dũng cảm trên thương trường trong nước và quốc tế.
Không thể xây dựng văn hóa DN khi chưa có một văn hóa doanh nhân lành mạnh, phù hợp với các giá trị của xã hội, đất nước, dân tộc. Trước khi xây dựng văn hóa DN, doanh nhân - người chủ DN nên bắt tay xây dựng văn hóa cho chính mình; xây dựng những giá trị cốt lõi, những triết lý sống, nguyên tắc sống lành mạnh, phù hợp; cụ thể hóa những giá trị, triết lý, nguyên tắc sống thành những chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực hành vi và kiên trì thực hiện chúng.
Và rồi, hãy truyền lửa cho nhân viên, làm sao cho nhân viên cảm nhận và đặt trọn niềm tin vào những giá trị ấy thông qua việc cảm nhận và trực tiếp chứng kiến những hành vi của người lãnh đạo DN.
Với vị trí hiện tại là Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc, tôi luôn khởi xướng và xây dựng văn hóa DN, văn hóa kinh doanh. Tôi cố gắng điều hành theo nguyên lý truyền cảm hứng làm việc cho các nhân viên, giúp họ chủ động sáng tạo, say mê trong công việc, đồng thời xem trọng “tâm lệnh” hơn “khẩu lệnh”.
Tất nhiên, văn hoá không gò ép được, không nhồi nhét được mà nó là nhu cầu đời sống tinh thần, nó là sự hội tụ tự nguyện để bù đắp và nâng cao giá trị tinh thần mà một cá nhân riêng lẻ không thể tự xây dựng trong cuộc sống kinh doanh.
Công cuộc đổi mới mới bắt đầu, xây dựng văn hóa trong đời sống kinh doanh mà lấy doanh nhân làm trung tâm cũng mới bắt đầu. Nó không chỉ là việc riêng của doanh nhân mà của toàn xã hội khi mà ý chí làm giàu trở thành ý chí chung của toàn dân và là cơ hội cho mọi người… Hướng tới một văn hóa doanh nhân hiểu như một đạo làm giàu phải là một cuộc đấu tranh thực sự không chỉ là một thiện chí phấn đấu của những người dấn thân vào thương trường, lại ở vào thời điểm đầy thử thách và cũng nhiều cơ hội này…
Phùng Danh Thắm