(DĐDN) Trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế, thành bại của một DN càng phụ thuộc vào tư duy người đứng đầu. Doanh nhân có dám làm, dám đương đầu với thử thách, thì DN mới sớm đi vào quỹ đạo hồi sinh được.
Hơn 12 năm trải nghiệm trong nghề tư vấn, tôi rút ra một điều: “DN VN còn non trẻ, mô hình, hệ thống quản lý, kiểm soát chưa đồng bộ, năng lực đội ngũ nhân sự còn yếu, chưa đồng đều. Vì vậy, so với các Cty ở các nước phát triển, người đứng đầu của DN VN giữ vai trò quan trọng hơn nhiều cho sự thành bại của DN”. Từ đó, bắt đầu từ năm 2009, thay vì tập trung vào tư vấn cho các Cty lớn như chiến lược ban đầu, tôi tập trung nhiều hơn vào năng lực của Ban lãnh đạo, người đứng đầu của DN. Điều quan trọng nhất đối với tôi là “lãnh đạo DN đó là ai, họ như thế nào, họ hành xử như thế nào trong những tình huống khó khăn…”. Sau 3 năm triển khai, cách làm này đã đóng góp lớn vào sự thành công của Win-Win về cả hai phương diện: mức độ hài lòng của khách hàng và hiệu quả kinh doanh của Cty.
Khi có dịp trao đổi với những doanh nhân đã có nhiều trải nghiệm (thành công lẫn thất bại), tôi cố gắng thu thập ý kiến của họ về mức độ quan trọng của người lãnh đạo đối với sự thành bại của DN. Tất cả đều có nhận định chung: Người đứng đầu giữ vai trò quan trọng bậc nhất, quyết định sự thành bại của DN. Khi hỏi về định lượng chính xác, mọi người đều cho là khó, nhưng đều thống nhất là không dưới 85%.
Chính sự quan trọng này, chúng ta thường ví người đứng đầu DN như thuyền trưởng. Tuy nhiên, trong thời kỳ khủng hoảng, môi trường thay đổi quá nhanh như hiện nay, hành xử như một thuyền trưởng, thì đôi khi không kịp, DN lại tiếp tục gặp khó khăn. Vì vậy, người đứng đầu phải nâng cao khả năng phản ứng, xử lý các vấn đề một cách thật nhanh và chính xác thì mới hi vọng giúp DN hồi sinh và phát triển.
Tôi đã từng được nghe một vị “đại gia” của một DN vừa thoát khỏi bờ vực phá sản “kể” câu chuyện của họ với tôi và nhân viên Cty bằng một ngụ ngôn. Đại ý: “Trên sa mạc, chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm rất cao. Một đàn động vật hoang dã đi qua sa mạc này. Buổi trưa, chúng bị ánh nắng mặt trời thiêu đốt. Khi đêm đến, những cơn gió kéo đến, nhiệt độ lại nhanh chóng giảm, đàn động vật hoang rét cóng. Nếu cứ như thế này thì đến khi trời sáng cả đàn sẽ bị cóng lại thành đá. Dưới sự chỉ huy của con đầu đàn, các con còn lại xếp thành một hàng, con nọ nối con kia, con nào cũng phải úp mặt xuống hai chân trước và nằm sát xuống mặt đất, dùng cơ thể của mình che chắn cho con ở phía sau. Con đứng đầu hàng sẽ không có sự che chắn nào cả và phải chịu những cơn gió mạnh nhất. Nửa giờ trôi qua, tất cả đều đã bị lạnh cóng, nhất là con đầu đàn. Đúng lúc này, một con khỏe mạnh ở cuối hàng đã chạy lên phía đầu hàng, nằm cụp đầu xuống hai chân và che gió cho con nằm ở đầu hàng và các bạn phía sau nó. Và như thế, cả đàn thay nhau nhận trách nhiệm đứng đầu. Chính nhờ vào cách đó cả đàn đã sống sót qua đêm”.
Câu chuyện vừa được kể xong, cả khán phòng cùng vỗ tay. Bởi vì đó không còn là câu chuyện ngụ ngôn mà là câu chuyện có thực của Cty đó.
Tôi cũng có dịp đến dự lễ nhận Huân chương Lao động hạng III của một Cty hoạt động trong ngành xây dựng ở khu vực ĐBSCL. Đây là Cty con của một tập đoàn, nên các dự án của tập đoàn ở khu vực này, Cty được giao cho triển khai, và Cty chỉ cần gửi hồ sợ dự thầu là đủ. Tuy nhiên, người đứng đầu Cty quyết định thay đổi mạnh mẽ từ chiến lược đến mô hình quản lý, và chuẩn bị để tham gia đấu thầu các dự án bên ngoài tập đoàn bằng năng lực thực sự của mình. Ông đã bắt đầu bằng việc mời Cty tư vấn đến khảo sát sâu để tìm ra những thành tựu đã đạt được và những vấn đề tồn đọng và đề xuất chọn điểm đột phá, các giải pháp theo sơ đồ pareto (giải quyết 20% công việc để đạt được 80% kết quả). Với cách làm này, Cty đã kiểm soát tốt sự thay đổi. Rồi chi phí giảm, chất lượng xây dựng tăng, công trình hoàn thành đúng tiến độ, khách hàng hài lòng… Rồi vị lãnh đạo này dùng một phần kết quả đạt được từ việc thay đổi để thưởng cho CBNV có công. Chưa hết, ông đã cho nhân viên ghi chép lại quá trình thay đổi, biến những kinh nghiệm này thành tài sản của Cty, đưa sự thay đổi thành yếu tố cấu thành văn hóa DN.
Nói điều đó để thấy, con số 85% thành công nhờ vào tư duy của người đứng đầu không phải là con số cảm tính !
Đỗ Thanh Năm
Giám đốc Cty tư vấn và hỗ trợ chiến lược Win-Win