Với
nguồn vốn đầu tư chủ yếu hình thành từ vốn vay nước ngoài, nhà sản xuất
xi măng số 1 Việt Nam với 32,5% thị phần, đang ngập trong nợ nần. Trong
khi tình hình tiêu thụ ngày một khó khăn và dư nguồn cung ở mức cao,
liệu một tổng công ty chủ đạo trong ngành sản xuất vật liệu xây dựng giữ
vai trò bình ổn thị trường như VICEM có kham nổi gánh nặng trên vai của
mình?
Năm
2011, lợi nhuận chưa trừ chi phí tài chính của VICEM là 3.859 tỷ đồng,
nhưng chi phí tài chính đã ngốn mất 3.319 tỷ đồng, do vậy, lợi nhuận
thực tế của Tổng công ty này chỉ còn 540 tỷ đồng. Điều đáng nói là doanh
thu của các công ty thành viên VICEM trong năm qua đều tăng. Có tốc độ
tăng doanh thu cao nhất phải kể đến là CTCP Xi măng Bút Sơn, đạt 232,3%
kế hoạch năm; hoặc thấp nhất cũng đạt 104% kế hoạch như Công ty Xi măng
Hải Phòng. Thế nhưng, dù doanh thu tăng trưởng tốt, các DN thành viên
cũng không bù đắp nổi khoản nợ phải trả. Hơn nữa, kế hoạch lợi nhuận của
các đơn vị cũng không như dự kiến, CTCP Xi măng Vicem Hà Tiên chỉ đạt
mức lợi nhuận 8 tỷ đồng, bằng 5,2% so với kế hoạch năm; Công ty Xi măng
Tam Điệp lỗ 417 tỷ đồng. Chỉ ở 2 đơn vị thành viên này, con số lợi nhuận
thực tế đã tụt tới 800 tỷ đồng so với kế hoạch đề ra.
Năm
qua, Xi măng Tam Điệp tiêu thụ đạt 1.560 triệu tấn sản phẩm, bằng 110%
kế hoạch; đạt doanh thu 1.238 tỷ, bằng 122% kế hoạch đề ra. Mặc dù tiêu
thụ và doanh thu đều vượt mức kế hoạch nhưng Tam Điệp phải dùng đến 60%
doanh thu để trả nợ, và trong năm 2011, Bộ Tài chính đã phải trả nợ hộ
Xi măng Tam Điệp cũng như giãn nợ cho Xi măng Hoàng Mai. Liệu “kịch bản
này” có lặp lại với Xi măng Hà Tiên hay không, khi với 3 dự án mới đi
vào hoạt động (Xi măng Bình Phước, Trạm nghiền Q.9 – TP. HCM, Trạm
nghiền Long An) cùng với Xi măng Hà Tiên 2 - 2 sắp đi vào hoạt động, Xi
măng Hà Tiên chắc chắn oằn mình bởi nợ? Với tình hình sản xuất kinh
doanh như hiện tại, Xi măng Hà Tiên kỳ vọng gì ở ngày mai?
Trong
8 đơn vị sản xuất xi măng của VICEM, chỉ có Hải Vân “nhàng nhàng”, còn
các đơn vị khác (Hải Phòng, Hoàng Thạch, Bỉm Sơn, Bút Sơn, Tam Điệp, Hà
Tiên, Hoàng Mai) đều là những tên tuổi lớn, lớn về thương hiệu, lớn về
công suất và lớn cả về nợ. Trong 7 “ông lớn” thuộc họ VICEM, ông nào
cũng nợ. Kết quả SXKD năm 2011 cho thấy, Hoàng Thạch có lợi nhuận khả
quan nhất, đạt 408 tỷ đồng, tiếp đó là Hoàng Mai với lợi nhuận 150 tỷ
đồng. Xét tương quan kết quả sản xuất kinh doanh và khoản nợ phải trả
thì Hoàng Thạch, Hoàng Mai, Bút Sơn và Hải Phòng dù có khó khăn nhưng
vẫn trong giới hạn an toàn; Hà Tiên, Tam Điệp và Bỉm Sơn đang ở trong
“vòng nguy hiểm”. Nếu Tam Điệp được tái cấu trúc tài chính thì mới hy
vọng thoát hiểm, còn Bỉm Sơn và Hà Tiên là 2 công ty cổ phần nên kỳ vọng
có sự can thiệp từ Chính phủ là rất mong manh. Cứ đà kinh doanh như
hiện nay, lợi nhuận của VICEM cũng chỉ đủ để trả nợ lòng vòng mà thôi.
Là
một trong các tổng công ty nhà nước, giữ vai trò chủ đạo trong lĩnh vực
sản xuất kinh doanh vật liệu , nhưng lợi nhuận trên vốn đầu tư của
VICEM chỉ đạt 1,97% và lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu chỉ đạt 4,35%. Con
số này cũng đủ chứng minh VICEM đang kinh doanh thế nào trên nguồn vốn
được Nhà nước giao phó.