Liên quan đến vụ kiện chống bán phá giá giày mũ da Việt Nam xuất khẩu vào thị trường châu Âu (EU), ngày 28/7/2006, đại diện Ủy ban châu Âu (EC) tại Việt Nam đã chính thức thông báo một đề xuất mới dự kiến sẽ áp dụng đối với giày mũ da Việt Nam ở mức 10% thay thế cho đề xuất 16,8% như trước đây.
Trong đề xuất mới này, EC cũng đã đưa sản phẩm giày trẻ em của Việt Nam xuất khẩu sang EU vào diện chịu thuế chống bán phá giá. Ngay lập tức, Bộ Thương mại và Hiệp hội Da giày Việt Nam (Lefaso) đã phản ứng cho rằng, mức thuế 10% EC đề xuất áp dụng vẫn chưa công bằng.
Còn quyền Trưởng phái đoàn EC tại Việt Nam, ông Nicolas Provencal thì cho rằng, đề xuất mới của EC là một giải pháp chấp nhận được dựa trên cơ sở cân nhắc lợi ích của các bên, đảm bảo nguyên tắc là sau khi áp thuế thì sản phẩm nhập khẩu vào EU sẽ không đắt hơn sản phẩm tương tự sản xuất tại EU.
Mức thuế chống bán phá giá đối với giày da Việt Nam này đã thấp hơn khá nhiều của Trung Quốc so với đề xuất trước (10% và 16,5%, trước đây là 16,8% và 19,5%). Ông Nicolas Provencal cũng cho biết, đây mới chỉ là đề xuất để các nước thành viên EU xem xét trong tháng 10/2006. Nếu được tất cả các nước thành viên EU đồng thuận thông qua thì mức thuế 10% mới được áp dụng trong vòng 5 năm tới.
Đề xuất áp thuế sơ bộ chống bán phá giá đối với giày mũ da Việt Nam xuất khẩu vào EU thực hiện theo lộ trình từ 4,2% từ ngày 7/4/2006 và cuối cùng là 16,8% từ ngày 25/9-6/10/2006 do EC khởi xướng trước đây đang được thực hiện, mức thuế giày da Việt Nam đang phải chịu hiện là khoảng 8%. Đối tượng gánh chịu bất lợi của việc áp thuế này đầu tiên không ai khác chính là khoảng 500.000 lao động trực tiếp của ngành da giày Việt Nam mà phần lớn trong số họ đang thuộc diện được EU hỗ trợ với các chương trình xóa đói, giảm nghèo.
Do phải chịu thuế chống bán phá giá nên các DN da giày Việt Nam thời gian gần đây đã không nhận được đơn hàng từ các bạn hàng EU, nhiều công ty sản xuất phải cầm chừng, công nhân phải nghỉ chờ việc, thu nhập của người lao động đã giảm khoảng 25-30% so với trước, đời sống của họ gặp nhiều khó khăn. Tình trạng này sẽ bi đát hơn khi mức thuế được nâng lên 16,8% từầngỳ 25/9-6/10/2006 và sau đó dự kiến khoảng 10% trong vòng 5 năm tới.
Phản ứng trước đề xuất của EC, ông Nguyễn Đức Thuấn, Phó Chủ tịch thường trực Lefaso cho rằng, mức thuế này vẫn gây khó khăn rất lớn cho ngành da giày Việt Nam. Nếu đem cộng cả các mức thuế EC đã và đang áp dụng (đã áp dụng 4,2% và 8%) thì giày mũ da Việt Nam xuất sang EU thực tế phải gánh chịu mức thuế tổng cộng trung bình lên đến trên 14%, chứ không phải chỉ có 10%. Mức thuế 10% áp dụng chỉ những công ty lớn mới có thể tồn tại, rất nhiều công ty nhỏ sẽ bị phá sản.
Ông Thuấn cho rằng, EC nên cân nhắc đề xuất theo hướng không chỉ bảo vệ lợi ích của các nhà sản xuất EU mà phải phù hợp với lợi ích của các DN Việt Nam cũng như các nhà nhập khẩu và người tiêu dùng EU. Lefaso phản đối và cho rằng EC đưa giày trẻ em Việt Nam xuất khẩu sang EU vào diện áp thuế chống bán phá giá là không có cơ sở, trong đề xuất trước EC đã loại mặt hàng này khỏi diện chịu thuế. Lefaso sẽ tiếp tục kiến nghị tới EU.
Tiếp xúc với báo giới ngay sau khi EC công bố đề xuất mới, Thứ trưởng Thường trực Bộ Thương mại Phan Thế Ruệ cho rằng: “Việc áp thuế chống bán phá giá đối với giày mũ da Việt Nam của EC là đi ngược tinh thần tự do hóa thương mại mà EU khởi xướng, trái với mục tiêu các chương trình trợ giúp xóa đói giảm nghèo mà EC và các nước thành viên EU đã và đang dành cho Việt Nam…”.
Phần lớn các DN da giày Việt Nam sản xuất và xuất khẩu vào thị trường EU dưới hình thức gia công, lợi nhuận rất thấp, họ không hề bán phá giá sản phẩm. Một phần quan trọng lợi thế cạnh tranh của các DN giày da Việt Nam có được là nhờ Việt Nam có giá nhân công rẻ và họ đã đầu tư công nghệ hiện đại. Chính phủ Việt Nam không can thiệp và trợ giá cho các DN kinh doanh.
Theo Thứ trưởng Phan Thế Ruệ, mức thuế 10% EC đề xuất áp dụng sẽ không chỉ khiến cho các DN Việt Nam khó cạnh tranh trên thị trường EU, sản xuất bị đình trệ, ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm và thu nhập vốn đã rất thấp của người lao động trong ngành da giày Việt Nam, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của cả người tiêu dùng EU.