Ông Nguyễn Vũ Quang Trung - Phó Giám đốc HaSTC cho biết: Hiện nay, hệ thống giám sát của sàn Hà Nội hiện có thể phát hiện được các biểu hiện bất thường trong giao dịch, nhưng để thống kê và có đủ bằng chứng chứng minh đó là vi phạm cố ý thì chưa đủ khả năng công nghệ.
Sẽ giảm vi phạm trên sàn Hà Nội
- Dự án Nghiên cứu phát triển hạ tầng công nghệ thông tin của HaSTC, tính đến thời điểm này đã triển khai đến đâu, thưa ông?
Đây là dự án nằm trong chương trình hợp tác giữa UBCKNN và USTDA, lấy kinh phí từ khoản vay ADB- khoảng 11 triệu EUR, được USTDA trợ giúp kỹ thuật trong việc thuê công ty tư vấn nước ngoài xây dựng mô hình dự án. Đến thời điểm này, dự án đã kết thúc tương đối về mặt kỹ thuật, đưa ra được giải pháp chung cho cả hệ thống CNTT sàn Hà Nội trên cơ sở đánh giá nhu cầu phát triển hiện tại, tương lai, cũng như nhu cầu quản lý, chức năng... Từ đó, có thể hình dung ra chiến lược phát triển lâu dài về CNTT đối với sàn HN, làm cơ sở tham khảo cho thị trường nói chung.
Dự án một khi được thực hiện sẽ rất thuận lợi cho việc giao dịch, có thể đảm bảo được nền tảng kỹ thuật trong 5- 10 năm tới. Đồng thời, dự án cũng đã tính đến khả năng mở rộng của hệ thống trong tương lai nếu cần. Chúng tôi đã tính toán để ứng dụng các công nghệ tương thích nhau, tránh xảy ra sự cố làm gián đoạn thị trường, lại phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, gắn kết được với các thị trường trong khu vực.
- Ông có thể nói rõ hơn về tính ưu việt của hệ thống đang xây dựng này?
Hệ thống giám sát đang xây dựng sẽ cài tham số kỹ thuật với các thiết bị có khả năng phát hiện, “báo động” vi phạm như: mua- bán tay trên, “bơm”- “xả” hàng, giao dịch giả, giao dịch nội gián... Khi phát hiện ra bất kỳ trường hợp nghi ngờ nào, hệ thống sẽ sử dụng dữ liệu quá khứ để xác định mức độ vi phạm, tấn suất vi phạm của đối tượng vi phạm.
Các chuyên gia tư vấn dự án đã có kiến nghị với sàn Hà Nội nên xây dựng hệ thống giám sát không gắn liền với hệ thống giao dịch. Tức là xây xong hệ thống giao dịch chúng ta mới hoàn thành tiếp việc xây hệ thống giám sát trên cơ sở nhu cầu của mình. Tôi nghĩ, nếu xây dựng được hệ thống giám sát từ Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước kết nối với hai sàn thì sẽ rất tốt và tiết kiệm được chi phí. Vì hệ thống giám sát không nhất thiết phải gắn liền với hệ thống giao dịch, lại đảm bảo được sự công bằng. Một lý do nữa là phải bằng giám sát máy móc thì mới quản lý được thị trường ngày càng phát triển như bây giờ. Nếu chúng ta duy trì cách làm kiểu bán thủ công, trên cơ sở dữ liệu thô sơ thì khó quản lý tốt thị trường.
Các nhà đầu tư sẽ được lợi khi triển khai hệ thống mới
- Tính ưu việt của hệ thống CNTT mới của sàn Hà Nội khi hoàn tất?
Khi triển khai hệ thống mới, các công ty chứng khoán sẽ được nhiều cái lợi: Hệ thống mới được định hình, khi đã tiêu chuẩn hóa thì công ty chứng khoán sẽ đầu tư hệ thống riêng một cách tập trung, đỡ tốn kém hơn, không phải căng ra để xử lý các chuẩn khác nhau vì chỉ cần một chuẩn.
Hệ thống của sàn Hà Nội chạy thông suốt, an toàn, các công ty cũng đỡ rủi ro từ phía trung tâm. Nhà đầu tư cũng không e ngại trong đặt lệnh và tham gia vào thị trường.Chúng tôi cũng nhận được phản ánh từ phía các công ty chứng khoán mong muốn hệ thống CNTT của sàn Hà Nội được triển khai nhanh, sớm để giúp họ sớm định hình chiến lược CNTT.
- Khâu giám sát hiện nay ở HASTC đều phải trông cậy vào đội ngũ cán bộ chuyên trách khá "mỏng"?
Đối với cơ quan quản lý tuyến đầu là Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM và sàn Hà Nội, phải xây dựng bộ máy giám sát nhằm phát hiện vi phạm và báo cáo lên Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước. Quan trọng nhất trong giám sát vẫn là yếu tố con người. Dù giám sát nhiều cấp, nhưng không thể nói hệ thống kỹ thuật có thể làm thay con người, mà chỉ là công cụ để con người giám sát. Hệ thống có tốt đến mấy đến khi phát hiện ra vi phạm vẫn phải đào sâu tìm hiểu thêm mới có đủ bằng chứng. Còn nếu không chỉ dừng lại ở việc phát hiện thôi, không đủ bằng chứng buộc tội thì khó xử lý vi phạm. Hiện Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cũng đã lập ra ban giám sát có chức năng giám sát cả các Sở giao dịch, trung tâm và công ty phát hành.
- HaSTC có tính đến việc thuê chuyên gia nước ngoài nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực này?
Nếu đi thuê người nước ngoài về giám sát cũng rất khó. Còn nếu chúng ta tự giám sát mình thì phải có sự đào tạo nhất định với đội ngũ cán bộ. Hiện Trung tâm đào tạo thuộc Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước đang đảm đương mở các lớp đào tạo này với sự liên kết, hỗ trợ của Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), USTDA (Cơ quan Thương mại và Phát triển Hoa Kỳ).