Thành lập 15/8/1945, ngành Bưu điện đã trải qua nhiều thăng trầm để tồn tại và khẳng định được uy tín và vị thế của mình trên trường quốc tế. Bằng những nỗ lực của chính mình, ngành Bưu điện đang bước những bước đi chắc chắn trong xu thế hội nhập và phát triển với thế giới.
Đất nước thống nhất, cùng với cả nước, ngành Bưu điện lại bắt tay vào tái thiết mạng lưới thông tin liên lạc đã nhiều năm bị chiến tranh tàn phá, cơ sở vật chất hết sức manh mún và lạc hậu. Bước vào giai đoạn Đổi mới, xuất phát điểm của ngành Bưu điện bắt đầu ở mức "đáy", mật độ điện thoại chỉ đạt 0,15 máy/100 dân và chỉ khoảng 7 - 8% số xã có điện thoại.
Một quyết định dũng cảm, táo bạo khởi đầu cho chiến lược tăng tốc
Trăn trở trên mảnh đất thực tiễn, trên cơ sở quán triệt đường lối đổi mới, với tư duy năng động, sáng tạo và đúc rút kinh nghiệm từ các nước phát triển, đồng chí Đặng Văn Thân - nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Bưu điện cùng lãnh đạo ngành Bưu điện đã định hướng và quyết tâm "đi thẳng vào công nghệ hiện đại theo hướng số hoá, tự động hoá và đa dịch vụ" .Với phương châm "lấy ngoài nuôi trong", ngành Bưu điện đã quyết định chọn viễn thông quốc tế làm khâu đột phá, tạo tiền đề để phát triển. Đây thực sựlà một quyết định dũng cảm, táo bạo của lãnh đạo ngành lúc bấy giờ.
Năm 1992, trước những yêu cầu, đòi hỏi cấp bách của sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, lãnh đạo ngành đã quyết tâm phải phát triển nhanh hơn, mạnh hơn nữa, ngành Bưu điện bắt tay vào xây dựng Chiến lược tăng tốc độ phát triển bưu chính viễn thông. Mục tiêu cơ bản của Chiến lược này là rút ngắn thời gian thực hiện kế hoạch phát triển của ngành đến năm 2000 xuống vào năm 1995 mà chỉ tiêu quan trọng nhất là phải đạt mật độ điện thoại 1 máy/100 dân vào năm 1995.
Tháng 12 năm 1993, một sự kiện đáng ghi nhớ của Bưu điện Việt Nam diễn ra: mạng viễn thông liên tỉnh được số hoá trên toàn bộ 53/53 tỉnh, thành phố trong cảc nước. Hệ thống tổng đài và truyền dẫn trên toàn mạng viễn thông đã được số hoá hoàn toàn. Việt Nam trở thành một trong những nước có mức độ số hoá mạng lưới cao nhất khu vực Đông Nam á. Lần đầu tiên mạng viễn thông Việt Nam có tên trên bản đồthế giới. Để ghi nhận những đóng góp to lớn đối với đất nước, nhân kỷ niệm 50 năm ngày truyền thống của Ngành, Đảng và Nhà nước ta quyết định tặng thưởng Huân chương Sao Vàng - huân chương cao quý nhất của Nhà nước ta cho ngành Bưu điện. Đây là lần đầu tiên một ngành kinh tế kỹ thuật được trao trao tặng phần thưởng cao quý này.
Năm 1995, Chính phủ quyết định thành lập Tổng Cty Bưu chính Viễn thông VN (VNPT). Ngành Bưu điện đã có những bước chuyển biến mạnh mẽ về chất... Cũng trong năm này, Chính phủ quyết định thành lập một số DN mới cùng kinh doanh trên thị trường BCVT và CNTT như:Viettel, SPT...
Năm 1998, Điểm Bưu điện-Văn hoá xã, một mô hình sáng tạo của Tổng Công ty Bưu chính-Viễn thông Việt Nam ra đời. Đây thực sự là một đột phá lớn, chưa có tiền lệ ở nông thôn VN. Sự phát triển không ngừng của điểm bưu điện văn hoá xã trở thành tất yếu, gắn liền với tiến trình phát triển của nền kinh tế - xã hội Việt Nam. Mô hình Điểm - Điện - Đường - Trường - Trạm đã hình thành một thế trận liên hoàn chống lạc hậu, đói nghèo, tạo nền móng vững chắc cho quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn.
Năm 2000, VNPT kết thúc thắng lợi Chiến lược tăng tốc độ phát triển Bưu chính Viễn thông 2 giai đoạn 1993-1995 và 1996-2000. Có thể nói, cơ sở hạ tầng bưu chính viễn thông và công nghệ thông tin tiên tiến, hiện đại do VNPT xây dựng, quản lý và khai thác đã đáp ứng tốt nhu cầu bưu chính-viễn thông và công nghệ thông tin của đất nước trong thời kỳ Đôỉ mới, bảo đảm phục vụ an ninh, quốc phòng.
Hội nhập và phát triển
Bước sang giai đoạn Hội nhập và phát triển, để đáp ứng kịp thời yêu cầu mới về quản lý nhà nước đối với lĩnh vực bưu chính viễn thông và công nghệ thông tin, ngày 07/06/2002, Chủ tịch nước đã ký lệnh công bố Pháp lệnh BCVT.
Việc QH khoá XI thông qua quyết định thành lập Bộ Bưu chính Viễn thông đã đánh dấu một mốc lịch sử đáng ghi nhớ trong quá trình xây dựng và phát triển của Bưu điện Cách mạng Việt Nam. Ông Đỗ Trung Tá - Bộ trưởng Bộ Bưu chính Viễn thông khẳng định: Việc thành lập Bộ Bưu chính-Viễn thông là sự ghi nhận những đóng góp to lớn cũng như vai trò quan trọng của ngành trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc suốt gần 60 năm qua (tính đến thời điểm thành lập bộ năm 2002), thể hiện tầm nhìn xa chiến lược của Đảng, Chính phủ và đã mở ra một thời kỳ mới đầy ý nghĩa đối với sự phát triển toàn diện của các lĩnh vực bưu chính - viễn thông và đặc biệt là công nghệ thông tin, với tư cách là ngành động lực thúc đẩy các ngành KT-XH khác phát triển, đưa Việt Nam tiến lên trên con đường hội nhập nền kinh tế tri thức.
Đến nay, trên cả nước đã có trên 15.000 điểm phục vụ BCVT, trong đó có hơn 8.000 điểm bưu điện văn hoá xã được đưa vào hoạt động. 90% số xã trong cả nước đã có báo đọc trong ngày. Bưu chính Việt Nam hiện có quan hệ bưu chính với hơn 60 quốc gia và có đường bay thẳng tới 30 nước trên thế giới.
Đến nay với trên 6.000 kênh liên lạc quốc tế, VNPT đang cung ứng nhiều dịch vụ viễn thông quốc tế hiện đại, tiện dụng, đa dạng với chất lượng cao cho toàn xã hội.
Trong những năm qua, mạng viễn thông đường trục quốc gia do VNPT đảm trách đã có những bước phát triển quan trọng mang tính cách mạng. Từ những tuyến tải ba dây trần dung lượng thấp 1, 3, 5 kênh, những thiết bị viba băng hẹp công nghệ analog, đã được thay thế bằng những thiết bị viba số và những tuyến cáp quang hiện đại SDH dung lượng lớn, tốc độ cao không ngừng lan xa, toả rộng khắp đất nước.
Phát trển DN
Từ năm 2003, hai doanh nghiệp mới là Viettel và VP Telecom cũng đã được cấp phép xây dựng mạng truyền dẫn đường trục riêng của mình.
Theo xu hướng phát triển công nghệ chung của thế giới, tháng 10/2004, VNPT đã chính thức khai trương và đưa các dịch vụ trên nền mạng NGN vào hoạt động. Đây có thể coi là một bước chuyển biến mang tính cách mạng về công nghệ đối với cả mạng Viễn thông Việt nam. Với cơ sở hạ tầng mạng NGN, mạng viễn thông của VNPT có khả năng cung ứng đa dạng các dịch vụ từ truyền thống cho tới hàng loạtdịch vụ băng rộng, chất lượng cao và độ bảo mật nổi trội.
Đến nay, mạng điện thoại trong cả nước hiện có trên 13 triệu thuê bao, trong đó có hơn 6,4 triệu thuê bao di động, đạt mật độ 15 máy/100 dân, vượt gần gấp đôi chỉ tiêu mà Đại hội IX của Đảng đề ra cho năm 2005 là từ 7-8 máy/100 dân. Đến hết năm 2005, toàn ngành phấn đấu để 100% số xã trong cả nước có điện thoại.
Mạng thông tin di động của Việt Nam hiện có 4 nhà khai thác, trong đó của VNPT gồm hai mạng Vina Phone và MobiFone đã phủ sóng 64/64 tỉnh thành, cung ứng cho hơn 5,4 triệu thuê bao trong cả nước. Hai mạng di động mới là Viettel và S-Fone cũng đã phát triển nhanh, đáp ứng cho gần 1 triệu thuê bao.
Sự phát triển không ngừng của mạng lưới với công nghệ hiện đại đã tạo ra các dịch vụ thông tin thuận tiện và chất lượng cao. Từ thư tín, điện thoại thông thường cho đến các dịch vụ bưu phẩm lai ghép (Datapost), tiết kiệm bưu điện, dịch vụ nhắn tin, di động, điện thoại giá rẻ VoIP, điện thoại Internet, Internet tốc độ cao (MegaVNN), Internet không dây (WiFi@VNN), Dịch vụ thoại trả trước (1719), miễn cước ở người gọi (1800); thông tin, giải trí thương mại (1900), dịch vụ mạng riêng ảo diện rộng (MAN)...
Lĩnh vực công nghiệp và CNTT cũng được ngành đặc biệt chú trọng phát triển. Các sản phẩm công nghiệp của VNPT đáp ứng 40% nhu cầu thiết bị của mạng lưới.
Với tốc độ phát triển nhanh chóng của BCVT, Việt Nam luôn được quốc tế đánh giá cao, được Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) xếp là nước đứng thứ 2 về tốc độ phát triển viễn thông trên thế giới.
Ngày nay, bên cạnh các dịch vụ BCVT truyền thống, điện thoại VoIP Gọi 171, 1717, điện thoại Internet FoneVNN, điện thoại di động 091 của VinaPhone, 090 của MobiFone, Internet VNN... của VNPT, mọi người dân đã có thêm nhiều sự lựa chọn và có thể sử dụng các dịch vụ của nhiều doanh nghiệp khác như : VoIP 178 của Vietel; 177 của SPT, 172 của Hanoi Telecom; 179 của VP Telecom; mạng điện thoại di động 095 của SPT, 098 của Viettel; các dịch vụ Internet của FPT, NetNam...
VNPT đang đẩy mạnh triển khai thực hiện phương án "Đổi mới tổ chức quản lý khai thác kinh doanh BC-VT trên địa bàn tỉnh, thành phố", và thí điểm xây dựng trở thành Tập đoàn Bưu chính-Viễn thông Việt Nam.
Vươn tới ước mơ
Chỉ những ai đã từng vượt qua hàng trăm bậc thang leo lên những trạm viba trên các đỉnh núi cao hay theo chân những ngươì bưu tá đi hàng ngày đường để chuyển từng lá thư, tờ báo đến những bản làng xa xôi mới thấu hiểu hết những khó khăn, gian khổ mà các thế hệ cán bộ công nhân viên ngành Bưu điện đã và đang ngày đêm phải đối mặt. Sự hi sinh, cống hiến âm thầm của nhiều thế hệ Người Bưu điện đã luôn tạo nên sức sống mới cho những cánh sóng thông tin, là những nhịp cầu nối những bờ vui của hàng chục, hàng chục triệu người dân Việt Nam. Bài ca truyền thống của ngành vẫn luôn vang bên tai những thế hệ cán bộ công nhân viên của ngành Bưu điện, thúc giục họ vươn tới những ước mơ cao đẹp, xây dựng ngành ngày một lớn mạnh, xứng đáng vớitruyền thống lịch sửvà niềm tin mà Đảng, Chính phủ và nhân dân đã gửi gắm.
Nguyễn Khánh