Tiền thừa, vẫn đi vay

Ấy là chuyện của các ngân hàng bây giờ. Tiền trong két vẫn còn không cho vay hết, mà vẫn cố nâng lãi suất huy động vốn. Khi mức tăng trưởng tín dụng chỉ bằng một nửa mức tăng trưởng huy động vốn, theo Tổng giám đốc một ngân hàng thì bây giờ các khách hàng có nguồn vốn chưea sử dụng đến có vào ngân hàng cũng chọn chỗ gửi theo theo lãi suất thỏa thuận. Lãi suất ở đâu cao thì họ gửi. Ðặng chẳng đừng, muốn lôi kéo khách hàng, lãi suất tiền gửi cao trở thành sức hút, thành mức ưu đãi để giữ khách.

Thị trường ngân hàng giống như cái chợ, nhưng là chợ... tiền. Ai cần tiền ra đó vay, thương lượng lãi suất, kỳ hạn. Ai nhiều tiền cho vay theo cách của mình. Xưa mới có chuyện đi vay cũng khó, mà cho vay cũng chẳng dễ dàng sau mấy vụ để thất thoát do “ chọn mặt không kỹ”. Bây giờ tiền huy động không chỉ để cho vay, mà còn có thể đầu tư, dịch chuyển như dùng để đầu tư trái phiếu, giấy tờ có giá hay đem buôn bán ở thị trường liên ngân hàng.

Nhưng có những “người đi chợ tiền” lại cho rằng vay mượn tiền không tiện bằng huy động vốn. Huy động tiền gửi ngân hàng chủ động hơn, đảm bảo được thanh khoản- dự trữ thanh khoản là an toàn nhất. Có ngân hàng dự trữ thanh khoản trước cả tháng trước khi khách hàng có nhu cầu thanh toán.

Nghịch lý thừa vốn, lãi suất vẫn tăng bắt đầu từ đó. Sự phát triển nào cũng đòi hỏi cạnh tranh, nhưng lãi suất một khi không dừng lại cứ tăng, thì gánh chịu rủi ro trước hết là bản thân các ngân hàng.

Thống đốc Ngân hàng nhà nước đã "tuýt còi", nhưng các ngân hàng thương mại vẫn tiếp tục... cuộc đua lãi suất. Dẫu huy động cao sẽ phải cho vay ra cao, nếu như không muốn giảm lãi hay phải chịu thua lỗ. Mà cho vay lãi suất cao thì không chỉ lượng khách đến vay giảm, mà các ngân hàng còn phải đối phó với nguy cơ rủi ro không trả được cả lãi suất, lẫn vốn vay.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước vừa yêu cầu các ngân hàng thương mại kiềm chế việc tăng lãi suất huy động và hạn chế tối đa việc nâng lãi suất cho vay ra, nhưng các ngân hàng thương mại không ngưng tăng lãi suất huy động mà có ngân hàng thương mại cổ phần cùng dùng chiêu phát hành chứng chỉ tiền gửi ngắn hạn với lãi suất còn hấp dẫn hơn cả các món tiền gửi tiết kiệm. Ðây cũng là một hình thức tăng lãi suất, nhưng dưới “mác” khác.

Trong cuộc đua lãi suất, những người gửi tiết kiệm và mua chứng chỉ sẽ được lợi. Thế nhưng, xét chung cả nền kinh tế, thiệt hại lại là chủ yếu. Tăng lãi suất ngân hàng sẽ kéo theo tăng giá? Sức ép tăng chi phí đầu vào do lãi vay ngân hàng đang khiến nhiều doanh nghiệp phải tính đến phương án đối phó bằng việc tăng giá sản phẩm đầu ra. Có doanh nghiệp đã trót vay vốn đầu tư, lợi nhuận làm ra có khi chỉ đủ trả lãi vay ngân hàng. Trong bối cảnh hầu hết các loại nguyên, nhiên vật liệu đều tăng giá, việc tăng lãi suất sẽ khiến các nhà đầu tư càng thêm nản lòng.

Vậy nên thuật dùng lãi suất như là một công cụ cạnh tranh chính để thu hút tiền gửi, bất chấp thực tế nhiều ngân hàng đang thừa vốn do tăng trưởng huy động vốn cao hơn nhiều so với cho vay ra... đang làm tổn hại nghiêm trọng đến nền kinh tế.