Máy tính lắp ráp trong nước chiếm tới gần 80% trên thị trường nội địa với hơn 900 DN, cửa hàng tham gia vào việc lắp ráp máy tính, nhưng thương hiệu máy tính Việt Nam vẫn còn mờ nhạt... Báo DĐDN có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Trung Chính, Giám đốc, Phó chủ tịch Hội đồng quản trị CMC Group, thành viên ban vận động thành lập hiệp hội các DN sản xuất máytính thương hiệu Việt Nam.
- Thưa ông, có quá không khi chúng ta đề cập đến việc xây dựng các thương hiệu máy tính Việt Nam, khi mà các DN mới chỉ dừng ở mức độ lắp ráp các linh kiện nhập ngoại?
Mỗi máy tính đưa ra thị trường đều gắn với một thương hiệu cụ thể, nhưng hầu hết các đơn vị sản xuất lắp ráp trong nước không chú trọng đến việc xây dựng và bảo vệ thương hiệu bằng việc thực hiệu các cam kết về chất lượng. Đa số các Cty chỉ đặt ra lợi ích trước mắt và các mục tiêu ngắn hạn. Họ lắp ráp máy tính trên nguồn linh kiện trôi nổi, không ổn định, giá rẻ nhưng chất lượng không đảm bảo. Hầu hết các Cty này đều trốn thuế, lách thuế bằng nhiều cách khác nhau, như hạ thấp giá nhập, bán không có hoá đơn thuế GTGT. Phương thức cạnh tranh giữa các DN chủ yếu dựa trên giá, dẫn đến việc một số Cty muốn cung ứng cho khách hàng các dịch vụ tốt cũng rất khó khăn. Điều này dẫn đến toàn cảnh chất lượng máy tính lắp ráp tại Việt Nam chất lượng không cao, bảo hành chưa đúng như cam kết.
- Thực tế này đặt ra câu hỏi là liệu chúng ta có nên dùng cụm từ “máy tính thương hiệu Việt Nam” không?
Theo tôi, nếu chúng ta chỉ dừng ở việc lắp ráp đơn thuần không bao giờ tạo ra một thương hiệu cho dù chúng ta bỏ ra bao nhiêu tiền quảng cáo. Để tạo ra một thương hiệu thực sự, không nhất thiết phải sản xuất, nhưng nhất thiết phải tạo ra giá trị gia tăng mà khách hàng nhận được. Hãng máy tính Dell là một ví dụ. Dell chưa sản xuất ra bất cứ thành phần nào của chiếc máy tính, nhưng thương hiệu Dell nổi tiếng khắp thế giới và người sáng lập ra Dell vẫn giữ kỷ lục trở thành tỷ phú trẻ nhất. Vì thế nếu chúng ta thực sự tạo ra giá trị gia tăng cho khách hàng như Dell đã làm, chúng ta có quyền gọi là máy tính thương hiệu Việt Nam, cho dù chúng ta chưa sản xuất bất cứ thành phần nào cấu thành một chiếc máy tính.
- Vậy sản xuất phần cứng liệu có khả năng trở thành một ngành công nghiệp thực sự không, thưa ông?
Quan điểm của tôi là ngành công nghiệp nào cũng bắt đầu từ sơ khai, mục tiêu của chúng tôi là việc sản xuất lắp ráp phần cứng phải trở thành một ngành công nghiệp thực sự, tham gia vào cả quá trình đầu tư sản xuất, nghiên cứu phát triển... Việc sản xuất phần cứng tại Đài Loan, Trung Quốc đã rất phát triển, nhưng trước đó họ cũng bắt đầu bằng việc gia công lắp ráp. Nhưng để có một ngành công nghiệp máy tính, trước tiên phải có thị trường đủ lớn. Một khó khăn khác là các DN hiện tại quy mô còn nhỏ bé, trong khi đầu tư vào việc sản xuất máy tính rất lớn, có thể tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD. Bởi vậy việc kêu gọi đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực này là vô cùng quan trọng.
- Dường như cho đến nay chúng ta chưa thu hút được các dự án đầu tư nước ngoài nào trong lĩnh vực này?
Những chính sách của chúng ta chưa thật hấp dẫn. Hạ tầng, điện, đường giao thông, Internet... chưa tốt. Nguồn nhân lực cũng chưa được chuẩn bị. Các công nghiệp nền, như công nghiệp bán dẫn, điện tử cũng chưa phát triển. Tốc độ xây dựng các khu công nghệ cao, như Láng Hoà Lạc rất chậm. Hàng năm Intel đều tổ chức một đoàn khảo sát cơ hội đầu tư ở các nước, nhưng đến nước ta, năm này sang năm khác các chuyển biến rất chậm, sức hấp dẫn vì thế giảm đi.
- Thuế suất như vậy đã được coi là hợp lý cho các DN lắp ráp máy tính chưa, thưa ông?
Gần đây, thuế cho linh kiện đã được điều chỉnh xuống còn một nửa so với máy tính nguyên chiếc. Cụ thể, thuế nhập khẩu linh kiện 5% và thuế GTGT 5%. Theo tôi thì trong điều kiện hiện nay mức thuế đó là tương đối phù hợp. Nhưng mức thuế lý tưởng có lẽ là 5% cho cả 2 loại thuế, điều này làm cho DN có thể giảm giá thành, nâng cao tính cạnh tranh của máy tính thương hiệu Việt Nam. Giảm thuế sẽ chống được tình trạng buôn lậu và gia tăng sức mua cho nên giảm thuế nhưng sẽ không giảm thu.
- Trở lại chuyện máy tính thương hiệu Việt Nam, dường như các DN còn quá ít chú trọng vào việc xây dựng những thương hiệu máy tính thực sự?
900 DN, cửa hàng lắp ráp máy tính, trong đó có khoảng 50 DN đầu tư lớn, nhưng chỉ có khoảng trên một chục DN thực sự chú trọng đến thương hiệu của riêng mình bằng việc nâng cao chất lượng và các dịch vụ gia tăng. Số lượng máy tính của các Cty này chỉ chiếm khoảng 8% thị phần máy tính nói chung, họ là các Cty tiên phong trong việc triển khai các quy trình chất lượng, đầu tư dây chuyền sản xuất, trung tâm bảo hành... Tuy nhiên những cố gắng này chưa ảnh hưởng lớn tới thị trường. Chúng tôi thực sự muốn nhấn mạnh đến yếu tố thương hiệu khi xúc tiến thành lập Hiệp hội các DN sản xuất máy tính thương hiệu Việt Nam. Ban đầu hiệp hội dự kiến có 17 thành viên là các DN thực sự nghiêm túc trong vấn đề xây dựng thương hiệu. Đây là một hiệp hội ngành nghề mà DN muốn tham gia phải có điều kiện, tuân thủ những tiêu chuẩn chất lượng cơ bản mà hiệp hội đề ra cho máy tính thương hiệu Việt Nam. Hỗ trợ cho các DN thành viên trong việc tiếp cận thị trường quốc tế, nâng cao khả năng chuẩn bị cho sự hội nhập AFTA, cùng nhau hợp lực để thực hiện các dự án quốc gia, chính phủ điện tử...
- Xin ông cho biết việc chuẩn bị thành lập Hiệp hội các DN sản xuất máy tính thương hiệu Việt Nam đến đâu rồi?
Chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để hiệp hội ra đời, hiện còn đang chờ quyết định thành lập của Bộ Nội vụ. Nếu không có gì thay đổi, Hiệp hội sẽ tổ chức đại hội thành lập vào đầu quý 2/2004.
- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện thú vị này!
Minh Châu thực hiện