Chưa bao giờ trên "xa lộ thông tin" lại phát triển rầm rộ những dịch vụ thương mại trực tuyến như hiện nay. Nhưng để điều hành có hiệu quả những loại hình dịch vụ này, trong khi quảng cáo đầy rẫy trên mạng, sự lên xuống thất thường trong giao dịch thị trường chứng khoán, thị trường bán đấu giá trên Internet,... đang làm đau đầu các nhà quản trị.
Những chú "ong mật" cần mẫn có thể dạy những lập trình viên máy tính, nghe có vẻ hoang đường, song kết quả rất tốt. Mới đây hai tiến sĩ Sanil Nakrani ở Trường đại học Oxford, và Craig Tovey ở Viện công nghệ Georgia ở Atlanta (Mỹ) đưa ra phương pháp tổ chức các dịch vụ trên Internet rất hiệu quả dựa trên cách khai thác mật của bầy ong mật. Quan sát ong mật thấy cũng xảy ra hiện tượng phức tạp tương tự, cách xử lý của chúng rất thông minh và nhanh nhạy. Mỗi vườn hoa cho chất lượng mật cũng như số lượng mật hoa khác nhau, do đó đàn ong phải quyết định cần bao nhiêu ong thợ đi kiếm mật ở mỗi vườn hoa, và trong thời gian bao lâu chúng sẽ khai thác xong để thu về số lượng mật hoa tối đa trong thời gian ngắn nhất. Hàng triệu năm tiến hoá đã cho loài ong có được giải pháp hoàn hảo nhất. Khoảng 1/5 số lượng ong trong đàn là ong thợ chuyên đi lấy mật. Công việc này đòi hỏi ong phải có sức khoẻ, kỹ năng khai thác mật tốt, và phán đoán nhanh. Khi quay về tổ, chúng phải chuyển mật cho những con ong "thủ kho" chuyên ở nhà chăm lo vận chuyển mật vào kho.
Ong thợ rất giỏi đánh giá khối lượng mật có thể khai thác ở một vườn hoa, đã có đàn ong nào đến chưa, và quan sát quãng đường dài bao nhiêu để điều tiết số lượng ong thợ. Khi cần điều động thêm lực lượng, thì ong "thủ kho" sẵn sàng trở thành ong thợ bay đi hút mật. Bầy ong thông tin cho nhau bằng cách múa những vũ điệu đặc biệt, thời gian múa lâu hay nhanh thể hiện thông tin lượng mật khai thác dồi dào thế nào.
Bằng cách so sánh các loại hình dịch vụ như những ong thợ với nhu cầu của người tiêu dùng như khả năng cung ứng mật trong vườn hoa, hai ông Nakrani và Tovey đã sáng tạo ra chiến lược "ong mật". Chiến lược này dựa trên cơ sở áp dụng thuật toán để xử lý nhanh những vấn đề phức tạp có thể nảy sinh trên Internet vào giờ cao điểm, học tập phương pháp tương trợ lẫn nhau của ong mật. Thay vì múa vũ điệu ong mật, nhà cung ứng dịch vụ đưa ra một "thông điệp quảng cáo" đặc biệt gửi cho các nhà cung ứng khác trong cùng lĩnh vực. Khoảng thời gian tồn tại những "thông điệp quảng cáo" thể hiện mức độ tiêu thụ, và dự đoán mức lợi nhuận của loại dịch vụ đó. Những nhà cung ứng khác có thể phán đoán qua "thông điệp quảng cáo" để có được sự điều tiết nhanh nhất, chuyển đổi khai thác những khách hàng tiềm năng khác, giống như bầy ong mật vậy. Chiến lược "ong mật" đã mang lại nhiều tiện ích cho nhà cung ứng, đồng thời tiết kiệm được thời gian quý giá để họ tập trung vào khai thác đúng đối tượng tiềm năng, thay vì cứ trông chờ vào khách hàng cũ đang muốn chuyển đổi nhà cung cấp khác, vạch ra kế hoạch sắp xếp thế nào cho có lợi nhất.
Hồng Nga (Theo Economist)