Theo thăm dò trên mạng thông tin của FPT thì 70% người được hỏi là dùng hàng ngoài, 30% dùng hàng Cty.
Khảo sát vài cửa hàng kinh doanh ĐTDĐ trên đường Giải Phóng, đường Lê Duẩn, Chùa Bộc (HN) thì thấy rằng trên thực tế nhu cầu mua máy ĐTD là hàng ngoài ngày càng nhiều. Ngay cả những người bán hàng cũng khuyên người tiêu dùng nên mua hàng ngoài. Theo số liệu của Cục Quản lý thị trường - Tổng cục Hải quan, 6 tháng đầu năm 2004 có 215.300 máy ĐTDĐ hàng Cty được bán ra, nhưng số ĐTDĐ được tiêu thụ vào khoảng 500.000 máy (trên thực tế còn cao hơn nữa vì rất khó thống kê đầy đủ). Vậy số còn lại chắc chắn là hàng không tem. Sở dĩ có sự chênh lệch về sự lựa chọn như vậy là do: Nhiều người cho rằng có khi hàng Cty cũng không đủ độ tin cậy. Hiện tem giả tràn ngập thị trường, chỉ với 15.000đồng/ bộ của FPT. Điển hình là vụ sản xuất và tiêu thụ tem giả của FPT bị phát hiện tại huyện Từ Liêm tháng 8/2004. Vụ buôn lậu ĐTDĐ của Cty Đông Nam (TP HCM) là ví dụ cho việc dùng tem giả. Vậy thật và giả có lẫn lộn? Hai loại này thì chỉ khác ở chất lượng vỏ và phụ kiện đi kèm. Nhưng giá trị của những bộ phận đó không đáng kể, chỉ dao động từ 50 - 200 nghìn đồng/ máy. Dùng hàng ngoài rẻ hơn rất nhiều. Nokia có thể rẻ hơn gần 2 triệu đồng/ máy, Samsung 300 - 500 nghìn đồng/ máy, Siemen 200 - 600 nghìn đồng/ máy (tuỳ chủng loại). Tất cả các loại máy nếu thay vỏ, phụ kiện thì bán rẻ hơn, thay cả pin và xạc lại bán rẻ nữa. Thậm chí hàng ngoài đôi khi chất lượng còn cao hơn hàng Cty, như hàng từ Châu Âu mang về, có máy 8 - 10 ngày không cần xạc. Thông thường hàng Cty được bảo hành 1 năm của Cty sản xuất hoặc nhà phân phối. Nhưng điều kiện để bảo hành rất phức tạp, gây khó khăn cho khách hàng. Người tiêu dùng lựa chọn hàng ngoài còn do có sản phẩm được bảo hành như vậy và 1 tháng đầu nếu hỏng còn được đổi máy khác (còn hàng Cty không có tiêu chuẩn này). Hàng ngoài bảo hành rất đơn giản, bởi không phải vướng vào những khâu quản lý nghiêm ngặt, như ở cửa hàng 71D Nguyễn Công Trứ - HN là ví dụ. Hàng ngoài luôn dồi dào hơn và bắt kịp nhu cầu của người tiêu dùng. Như máy Nokia 7200 hàng ngoài bán được hơn 1 tháng thì hàng Cty mới xuất hiện, và hiện loại Samsung E715 hàng ngoài đã có với giá 5,1 triệu, còn hàng Cty thì chưa có.
Sự ra quân của các cơ quan chức năng vào giữa năm 2003 nhằm chấn chỉnh thị trường ĐTDĐ ngoài luồng, nhưng hầu như không có kết quả. Vì người bán hàng được siêu lợi nhuận. Bởi Nhà nước không quy định nhập bao nhiêu, bán bao nhiêu nên người bán tuỳ thời cơ phát giá. Như máy Nokia 7200lúc nhập về bán 11 triệu, sau 1 tháng hạ còn 7 triệu.Còn người tiêu dùng nhu cầu ngày càng lớn,nên chọn hàng ngoài giá rẻ, bảo hành dễ dàng... Đôi khi cũng có người coi hàng ngoài là hàng giả, như vậy thì chưa thật đúng. Vì sẽ không ai chọn hàng giả, cho dù có rẻ đến mấy. Nếu giả thì sẽ không có chỗ đứng như hiện nay. Nhưng khẳng định, phải có hàng ngoài thì người VN mới được dùng hàng rẻ. Vì không có hàng ngoài thì hàng Cty giá sẽ lên tới đâu? Bởi người VN luôn công bằng, nếu tốtvà rẻ thì sẽ được ưa chuộng.
Rõ ràng cuộc cạnh tranh giữa 2 nguồn cung ĐTDĐ này chưa có hồi kết và cuộc cạnh tranh đã ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng. Với hình thức xử lý như hiện nay thì không thể ngày 1 ngày 2 ngăn chặn được hàng ngoài. Người tiêu dùng luôn biết lựa chọn. Cần có một cơ chế chặt chẽ hơn, kiểm soát giá mua bán hợp lý, tránh tình trạng lợi dụng hàng Cty để tăng giá, ép giá. Nguồn hàng Cty bán ra phải vượt trội, đặc biệt chất lượng phải cao hơn, phải xuất hiện sớm hơn hàng ngoài. Nhưng đồng thời giá cũng phải giảm sự chênh lệch lớn.Chỉ có như vậy mới hạ nhiệt được thị trường, mới giải quyết được quyền lợi cho người tiêu dùng.
Được biết Bộ Thương mại vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính đề nghị giảm thuế nhập khẩu ĐTDĐ xuống 5%, thay vì 10% như hiện nay. Việc giảm thuế này được thực hiện sẽ là một giải pháp hạn chế tình trạng nhập lậu gây thất thu cho ngân sách nhà nước.
Thuỳ Linh