Ông lão chín mươi tuổi, sớm chủ nhật mưa gió, ướt át đáp xe bus từ Hà Đông lên Hà Nội tìm bạn thơ, mà bạn thơ chỉ đáng hàng con cháu thôi, nhưng ông vẫn trân trọng lắm. Để tận trao mấy trang bản thảo thơ đã đánh máy cẩn thận.
Với mấy nhời về xuất xứ của đôi ba bài thơ ấy, cũng là đôi ba nét chấm phá nhẹ nhàng trong cuồn cuộn hồi ức của một người đã đi qua gần một thế kỷ đằng đẵng những buồn vui, chồng chất những sự kiện... Và lạ lùng làm sao, trên khuôn mặt của bậc cao niên đáng kính, khi hồi ức bừng sáng, có gì đó bỡ ngỡ, trẻ thơ, lãng mạn đến thế ở giọng nói từ tốn, chậm rãi, trong cách lựa chọn từ ngữ để diễn tả nỗi niềm và cả cái nhìn hồn hậu sau cặp kính lão.
Những chuyện ai cũng có trong thời trai trẻ của mình.
Những chuyện mà sau những chặng đường dài mệt mỏi mưu sinh, những vất vả vì lo lắng, gánh nặng thường nhật đã khiến con người ta không còn thời gian lẫn tâm thế để nghĩ về nó nữa. Mặc nhiên nó như món đồ cổ quý giá một thời bị bỏ quên, lặng lẽ nằm im trong ngăn kéo ký ức.
Một người con gái xứ Huế dịu dàng, kín đáo. Rất nhiều người theo đuổi, trong đó có ông, bấy giờ còn rất trẻ...
Một lần, ông đánh bạo hỏi nàng rằng, có phải người ấy..., người ấy... đang say mê nàng không. Và câu trả lời giọng Huế nhẹ như gió thoảng : "Em có biết mô!". Thế mà xốn xang đến tận giờ. Thế mà sau năm mươi năm không gặp lại, một hôm trong mơ người ấy xuất hiện, gương mặt buồn buồn, tấm áo cánh có phần nhàu cũ, môi mấp máy nói những gì mà ông không thể nghe rõ, khiến ông bùi ngùi, lo lắng. Nghe nói, về sau nàng đi lấy chồng, gặp phải anh chồng vũ phu, nên cuộc sống không được hạnh phúc. Về trong mơ như thế, có lẽ người ấy giờ đã không còn nữa? Ở tuổi ông, lâu lâu lại thêm một người bạn khuất núi, buồn mấy rồi cũng quen đi, không ám ảnh nhiều nữa. Nhưng, một sáng ngồi ở quán trà của con gái, nhìn vu vơ ra đường, bỗng ông giật mình vì một gương mặt lướt qua, tà áo bay bay. Sao mà giống người ấy thế. Ông lập cập chạy ra, nhìn theo mãi, cho đến khi tà áo mất hút...
Ký ức trở về như thế đấy. Bất chấp tuổi tác. Bất chấp thời gian. Ai đó có thể buồn cười và thấy chẳng có gì lạ khi một người già kể chuyện lãng mạn ngày trẻ. Ai đó có thể cho rằng những chuyện như thế thì vô khối, bận tâm làm gì...
Nhưng tôi cứ miên man nghĩ, người hoài cổ như cụ già ấy có nhiều không. Những người mà thời gian không mài mòn được. Và những giấc mơ như sương khói về thời tuổi trẻ, luôn khiến cuộc sống về già tưởng như vô cùng tĩnh lặng như mặt hồ đầy của họ bỗng như có những vòng sóng nhỏ lan tỏa không cùng...
Đó chỉ là một trong vô số những giấc mơ tôi được nghe mà thôi. Còn bao nhiêu giấc mơ như thế trong thế giới tuổi già. Tôi, một người trẻ tuổi, mải cho những chuyện của mình, giọt nước mắt của mình là quan trọng nhất, quen nhìn người già tóc cước chống gậy đi trên đường với nụ cười tĩnh lặng, những bước chân bình lặng, có vẻ chẳng có gì trên đời là phức tạp và khó hiểu với họ nữa. Vấn đề sức khỏe mới là số 1 với tuổi già.
Và ông, một trí thức thời Pháp, một nhân chứng lịch sử, tôi không biết gì nhiều về ông. Nhưng trong phút chốc ông đã khiến tôi thêm tin rằng người ta có thể chung tình suốt một đời, dẫu bằng chứng chỉ là một giấc mơ!
Và Nàng đã trở thành biểu tượng của cái đẹp, của nỗi buồn dịu dàng thánh thiện trong suốt quãng đường đời cách biệt dài dằng dặc ấy của ông. Những vần thơ của ông nói lên điều đó. Lời tỏ tình chưa từng cất lên thời trai trẻ. Điều ấy có đủ cho người đàn bà ấy cảm thấy mình được bù đắp không, nếu quả thật bà đã sống với một cuộc hôn nhân bất hạnh, và đã nhắm mắt đi về phía lặng im... Cố nhân ơi ?
Một trái tim mang nặng những xúc cảm thuần khiết. Tôi nghiêng mình trước nhận thức ấy về ông. Câu chuyện của ông khiến tôi thay đổi cái nhìn về thế giới người già. Họ luôn là những cuốn tiểu thuyết dày bí ẩn nhất. Mỗi người là một cuốn tiểu thuyết.