Kể từ sau ngày 1/5/2007, giá xăng bán lẻ trên thị trường sẽ thuộc quyền quyết định của các DN kinh doanh xăng dầu đầu mối. Dư luận đang lo ngại việc giá xăng thả nổi, lên xuống thất thường sẽ ảnh hưởng tới quyền lợi người tiêu dùng. Trao đổi với DDDN, ông Nguyễn Tiến Thoả - Cục trưởng Cục Quản lý giá Bộ Tài Chính khẳng định: “Giá bán xăng trong nước sau thời điểm này sẽ được điều tiết mềm dẻo, uyển chuyển và nhanh nhạy hơn. Tuy thả nổi, nhưng vẫn trong sự kiểm soát của Liên Bộ Thương mại - Tài Chính”.
- Khi giá xăng được quyết định bởi các DN đầu mối kinh doanh mặt hàng này, theo ông người tiêu dùng được lợi như thế nào?
Trước đây giá xăng được điều hành theo cơ chế hành chính, Nhà nước quyết định và buộc DN, người tiêu dùng phải thực hiện. Cơ chế này có phần bị động, dẫn đến việc giá xăng không thể điều tiết kịp thời theo sự biến động thị trường. Điều này khiến tình trạng giá thị trường tăng lên nhưng giá xăng không tăng theo kịp và khi giá giảm xuống lại chưa giảm kịp khiến DN, Nhà nước và người tiêu dùng cùng thiệt thòi. Với cơ chế mới này, DN được chủ động căn cứ vào tình hình cung cầu và giá thế giới để điều chỉnh giá bán xăng trong nước mềm dẻo hơn, uyển chuyển hơn và nhanh nhạy hơn. Điều này sẽ giúp người tiêu dùng được mua xăng với mức giá công bằng nhất. Mặc dù DN được quyền định giá song Liên bộ Tài Chính - Thương mại sẽ lập tức can thiệp nếu phát hiện biểu hiện gian lận và hình thức xử phạt DN vi phạm sẽ rất nghiêm khắc.
- Có lo ngại rằng sẽ xảy ra tình trạng nhiều mức giá bán xăng khác nhau trên cùng một địa bàn khi cơ chế mới được ban hành?
Điều này trên lý thuyết hoàn toàn có thể xảy ra bởi DN được quyền tự tính toán và đưa ra mức giá phù hợp sao cho không vượt quá mức cho phép. Khi các DN cạnh tranh để đưa ra những mức giá hấp dẫn, người tiêu dùng sẽ được hưởng một mức giá có lợi hơn hiện tại. Bên cạnh đó, họ cũng có cơ hội để lựa chọn những DN đưa ra mức giá bán cạnh tranh.
- Dư luận cho rằng giá xăng sau ngày 1/5 sẽ có nhiều biến động lên, xuống thất thường. Vậy Liên Bộ Tài chính - Thương mại sẽ làm gì để kiểm soát giá xăng bán lẻ?
Mặc dù sau thời điểm này, DN được quyền định giá song họ sẽ phải đăng ký khi nào điều chỉnh và điều chỉnh cụ thể ra sao. Mức giá đưa ra phải được hạch toán theo quy chế tính giá của Nghị định 06/BTC để tính giá thành theo quy định của Luật Cạnh tranh.
Trường hợp DN đăng ký giá với cơ quan quản lý, song nếu Liên bộ thấy rằng giá này đã vượt dải của thị trường thế giới cộng với chi phí giao dịch, cơ quan quản lý Nhà nước sẽ lập tức tiến hành rà soát lại các yếu tố cấu thành giá: thuế, chi phí... xem DN có được tính đúng không. Chi phí nào bất hợp lý sẽ bị loại khỏi giá bán.
Trong trường hợp phát hiện thấy một liên minh "bắt tay" nâng giá, Nhà nước sẽ đình chỉ mức giá bất hợp lý, yêu cầu định giá lại, thậm chí truy tố trách nhiệm hình sự nếu gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh kinh tế.
- Vậy cụ thể nếu giá mà DN đưa ra không hợp lý, Liên Bộ sẽ can thiệp như thế nào để đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng?
Khi giá bán không hợp lý, vượt khỏi barem cho phép và có dấu hiệu bất thường, tổ giám sát giá xăng của Liên Bộ sẽ can thiệp. Quyết định điều chỉnh sẽ có ngay sau vài tiếng nếu phát hiện sai phạm. Việc điều chỉnh những mức giá bất thường sẽ được làm rất nhanh để đảm bảo không thiếu xăng cung ứng cho thị trường.
DN không phải xin phép khi điều chỉnh giá bán xăng mà chỉ cần đăng ký và lập tức bán theo giá đó mà không cần chờ ý kiến của Liên Bộ. Bởi hiện nay, có rất nhiều yếu tố cố định để tính giá xăng dầu: giá thế giới, thuế GTGT, thuế tiêu thụ đặc biệt, lệ phí lưu thông...
- Trong trường hợp DN định giá xăng bán lẻ quá cao, họ sẽ bị xử phạt cụ thể ra sao, thưa ông?
Pháp lệnh Giá và Luật Cạnh tranh đã quy định rất rõ ràng: Nếu bán giá quá cao sẽ bị phạt từ 10-20 triệu đồng. Mức phạt nặng nhất là tịch thu toàn bộ tiền chênh lệch và rút giấy phép kinh doanh. Trong trường hợp DN vi phạm ở mức độ hình sự cũng sẽ xử lý nghiêm theo luật này.
- Xin cảm ơn ông!
Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển: Khó tăng giá ngay từ 1/5
Việc điều chỉnh giá xăng có thể sẽ chưa xảy ra ngay sau thời điểm 1/5. Bởi dù thế nào chăng nữa, thời điểm có hiệu lực của Nghị định 55 đã rõ rồi, nếu tăng vào giờ đấy có khác gì khuyến khích đầu cơ. Mà như thế thì cả người tiêu dùng và DN đều thiệt. Người tiêu dùng sẽ phải mua giá cao, còn DN vừa không thu được lợi nhuận vì lợi nhuận sẽ rơi vào tay những người đầu cơ - mua được giá thấp, bán được giá cao. Nếu tăng giá ngay DN đầu mối vừa không được lợi, vừa bị ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và lòng tin của người tiêu dùng. Thế nên, tôi nghĩ chuyện tăng giá vào thời điểm 1/5 khó có thể xảy ra.
Ông Bùi Ngọc Bảo - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Xăng dầu VN (Petrolimex): Chưa tăng giá ngay
Chúng tôi sẽ chưa tăng giá xăng ngay. Bởi trước khi quyết định tăng giá xăng cần xem xét kỹ lưỡng những diễn biến thị trường, sau đó mới có thể tính toán chuyện có tăng giá bán lẻ hay không. Hơn nữa. hiện nay giá xăng thế giới đang có xu hướng sẽ giảm, chính vì vậy việc điều chỉnh giá của Petrolimex sẽ không thực hiện ngay từ ngày 1/5 như mọi người suy tính.