Vài tuần nay, ông Nguyễn Văn Sinh - ở ngõ 79 phố Hai Bà Trưng, quận Lê Chân - Hải Phòng có thú vui mới. Đó là sang... UBND quận Ngô Quyền ngồi xem vận hành mô hình cải cách hành chính theo hướng “một cửa”. Mấy ông bạn cán bộ lão thành hàng xóm luôn coi ông là một lão già khó tính, nhất là trong chuyện cải cách thủ tục hành chính. Nhưng, những gì mà ông “mục sở thị" ở Văn phòng UBND Ngô Quyền đã khiến ông thốt lên: "Hay lắm!"
Ban đầu ông Sinh chưa thấy gì đặc biệt cả, bởi cái "mới" của mô hình một cửa thí điểm tại quận Ngô Quyền thực ra... không mới! Vì đã có quá nhiều nơi làm rồi. Này nhé, người đến làm thủ tục cũng có ghế ngồi chờ. Phòng chờ có thêm máy lạnh, và lại được lắp "máy... xếp hàng" cùng "bảng tra cứu các thủ tục hành chính"...
"Tiệm cận văn minh"
Hai cái máy mới này được mấy bác "phó" thường dân đặc biệt thích thú. Bởi lẽ, bây giờ vào cửa không phải rụt rè hỏi mấy cô thường trực rằng: "Em" đến vì việc này thì phải đến "cửa" nào? Mà, chỉ cần bấm máy xếp hàng một cái, là ra ngay tờ giấy ghi số thứ tự. Cầm tờ giấy đó, cứ thế yên chí chờ, không phải chen nhau.
 |
| Bảng cảm ứng tra cứu thông tin thủ tục hành chính |
Loáng một cái, chưa đầy 5 phút, giọng trên loa sẽ... thánh thót: Mời "khách hàng" số... đến quầy số... làm thủ tục. Sau khi nộp giấy tờ vào quầy số... xong, sẽ có ngay giấy hẹn ngày, giờ cụ thể đến lấy kết quả. Mặt khác, công dân cũng có thể tự tìm hiểu "Bảng tra cứu các thủ tục hành chính". Bảng này thực ra là một máy tính có màn hình cảm ứng rộng cỡ 25 inches. Tên những thủ tục hành chính hiển thị trên đó, chỉ cần... sờ vào dòng tên là toàn bộ yêu cầu chi tiết của thủ tục ấy sẽ hiện ra.
Đó là những cái mới thuần tuý về máy móc. "Những máy móc hiện đại ấy chỉ thay cho anh cán bộ tư vấn mà thôi. Bởi thế nên... chưa mới !" - ông Sinh thẳng thừng! Đến hết giờ chiều ngày thứ hai, đúng lúc ông Sinh ngáp vặt chuẩn bị về thì cái "mới" mà ông cần đã xuất hiện. Khi ấy đã là 17 h 15', một thanh niên vội tới làm thủ tục công chứng Bằng tốt nghiệp đại học. Sau thoáng ngần ngừ, cô công chức quận nói dứt khoát: "Anh ngồi chờ chút, tôi sẽ làm luôn!". Và chỉ 15 phút sau, thủ tục công chứng đã xong. Đó là điều làm ông Sinh hết sức ngạc nhiên! "Người dân có thể làm cho công chức vui vẻ làm thêm giờ, thì đó là điều rất mới!" - ông Sinh nhấn mạnh: "Mới, bởi đó là sự thay đổi từ ý thức của người công chức. Khi ý thức người công chức thay đổi, đương nhiên hiệu quả công việc sẽ thay đổi. Và nó quyết định mọi thành công!".
Ông Sinh còn "phát hiện" thêm nhiều điều "mới và hay hơn hẳn" của mô hình "một cửa" này. Trước hết là "mới" ở tờ "giấy hẹn trả hồ sơ". Tờ giấy ấy cũng có đầy đủ các thông tin như tên người có hồ sơ, yêu cầu thủ tục... Và còn có thêm một... dòng mã vạch bên dưới. Với dòng mã vạch ấy, người có giấy sẽ dùng máy đọc mã vạch để kiểm tra hồ sơ của họ hiện ở đâu, do ai, bộ phận nào đang chịu trách nhiệm xử lý và tình trạng xử lý của hồ sơ ấy hiện như thế nào...
Đối với cái máy trên, vấn đề không chỉ dừng ở chỗ công bố chi tiết từng bước trong quá trình xử lý hồ sơ, mà là công khai hoá toàn bộ quy trình hành chính. Tức là cho phép người sử dụng thực hiện quyền giám sát mọi khâu, mọi bước xử lý. Cơ chế giám sát mọi nơi, mọi lúc ấy sẽ đảm bảo hoạt động quản lý nhà nước luôn minh bạch, lành mạnh và hiệu quả. Đó, thực sự là một tiến bộ lớn trong quản lý hành chính.
Không chỉ là tiền
Bắt đầu từ việc cải tạo toàn bộ cơ sở vật chất, mua thiết bị và thuê Cty tư vấn viết các phần mềm quản lý hành chính phù hợp với đặc điểm hoạt động riêng của quận, đến nay, quận Ngô Quyền đã công khai hoá toàn bộ hoạt động của UBND quận trên mạng. Không chỉ có vậy, quận còn mời giảng viên của Học viện Hành chính quốc gia giảng dạy các chuyên đề về quản lý hành chính, về nghệ thuật giao tiếp công chúng... cho cán bộ, công chức quận. Nhờ đó, đã thay đổi căn bản suy nghĩ, thói quen, nề nếp làm việc của cán bộ, công chức.
|
Theo ông Phạm Đình Chi, 70 tuổi, hiện ở tại nhà 42, ngõ 385, đường Đà Nẵng, Hải Phòng thì: "Điều "được" nhất của mô hình này là hoạt động của quận được hoàn thiện, nề nếp công chức được nâng cao hơn hẳn”.
Các cán bộ có chuyên môn vững nhất từ các phòng chức năng được lựa chọn điều về làm việc tại bộ phận "một cửa". Cán bộ thuộc bộ phận "một cửa" là quân số chính thức và chịu quản lý trực tiếp của Văn phòng UBND quận, thay vì chỉ là "thường trực" của phòng chức năng tại bộ phận "một cửa". Đây là cách làm rất khác của mô hình cải cách hành chính áp dụng tại quận Ngô Quyền so với nhiều địa phương. Nhờ cách tổ chức này, các bộ phận, phòng ban sẽ tự giám sát, điều tiết công việc với nhau. Theo đó, bộ phận "một cửa" - cũng tức là Văn phòng UBND quận - chịu trách nhiệm trước dân, nhưng những phòng ban chức năng phải chịu trách nhiệm trước Văn phòng UBND quận. Với mạng thông tin nội bộ, các hồ sơ hành chính đều được "theo dấu" đầy đủ, bắt đầu từ bộ phận "một cửa" tới các phòng chức năng, lãnh đạo quận và vòng về nơi trả hồ sơ - cũng chính là "một cửa".
Mặt khác, bộ phận "một cửa" chính là nơi đào tạo, bồi dưỡng trình độ cán bộ công chức. Ngoài việc nâng cao thu nhập so với phòng ban khác, cán bộ tại bộ phận này đều hiểu họ sẽ được thử thách tài năng, tư cách tại đây trong một thời gian nhất định. Nếu chứng minh được năng lực của mình, họ sẽ tiếp tục được bồi dưỡng, bố trí tới vị trí mới. Nghĩa là người công chức được cam kết có nhiều cơ hội để phấn đấu, nhiều cơ hội thể hiện mình tại bộ phận "một cửa". Điều này tự nhiên nâng cao ý thức cho cán bộ, công chức khi tiếp cận với công dân. Vì thế, bộ phận "một cửa" trở thành "lò luyện", có sức hút mạnh mẽ với nhiều công chức. Đó là điều mà "có tiền cũng không đầu tư được" - ông Chi khẳng định.
Đường còn dài
Chiếc máy xếp hàng làm thủ tục hành chính đặt tại UBND quận Ngô Quyền có 9 nút bấm, cho phép yêu cầu xử lý 9 mục thủ tục hành chính. Nhưng hiện mới chỉ có 7 chiếc nút được sử dụng. Ông Nguyễn Xuân Phi - Phó Chủ tịch UBND quận Ngô Quyền - giải thích rằng: 2 nút còn bỏ trống là của hai mục thủ tục hành chính mà hiện quận chưa có khả năng áp dụng cơ chế "một cửa". Điều ấy có nghĩa là mô hình cải cách "một cửa" của quận Ngô Quyền còn nhiều việc phải làm.
Bắt đầu khai trương từ 25/9/2006, đến 25/11/2006, đã có trên 1 vạn lượt người đến giao dịch tại Nơi tiếp nhận và trả hồ sơ - tên đầy đủ của mô hình "một cửa" đang thí điểm tại quận Ngô Quyền. Tăng gấp hơn 2 lần so với trước kia. Đã có trên 2.900 yêu cầu công chứng, chứng thực được đáp ứng, tăng gấp 12 lần. Sau hai tháng áp dụng, quận đã xử lý 350 yêu cầu liên quan tới hộ tịch, hộ khẩu, hiện đã không còn tồn đọng liên quan tới loại hồ sơ này. Các thủ tục liên quan tới đăng ký kinh doanh... được xử lý thành công đều tăng 20 - 30 % so với trước. Và mặt khác, thời gian hoàn thiện thủ tục cũng rút ngắn đáng kể. Nhưng theo ông Phi, dù sao thì quận cũng chỉ là cấp trung gian, bởi thế, mô hình "một cửa" tại quận sẽ không thể phát huy hết tác dụng nếu không phối hợp được tốt với hai khâu "đầu và cuối" này.
"Đường còn dài lắm" - cả "phó thường dân" như ông Sinh, ông Chi và Phó Chủ tịch quận Ngô Quyền Nguyễn Xuân Phi đều nhận xét như vậy. Nhưng cả ba ông "phó" này đều không giấu giếm vẻ... khoái chí với những gì đã đạt được. Thì ra, điều các ông quan tâm không chỉ gắn sự tiện lợi của mô hình đối với người dân. Mà trên hết, các ông đều nhận thấy, là nhờ mô hình ấy mà các quyền công dân của người dân đã thực sự "có giá trị" hơn hẳn. Ông Sinh, ông Chi - cũng như nhiều người khác - luôn tin rằng, khi nào ý nghĩa của từ CÔNG DÂN được trả về với đúng ý nghĩa trang nghiêm, sang trọng của nó, thì khi ấy cả quốc gia sẽ có một nền hành chính thật mạnh mẽ và hiệu quả.