Theo các chuyên gia tin học, hiện nay VN đang là một trong những nước có tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm cao nhất thế giới. Cũng theo nhận định của các chuyên gia thì việc vi phạm bản quyền phần mềm hiện nay ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình đàm phán gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vào năm 2005 của VN.
Sức mạnh của... giá rẻ
Hiện nay, người ta dễ dàng có đầy đủ các phần mềm mới nhất của các hãng nổi tiếng với giá chỉ từ 10-12.000đ/chiếc. Tuy nhiên đây chỉ là những chiếc đĩa được sao chép lậu, còn nếu người tiêu dùng muốn cài đặt một phiên bản phần mềm thương mại của chính hãng phát hành thì phải bỏ số tiền khoảng 10 - 15 triệu đồng trong khi giá một máy tính thông thường chỉ dao động từ 5 - 10 triệu đồng. Chính sự chênh lệch quá lớn về giá cả mà người ta dễ dàng nhận thấy người tiêu dùng sẽ lựa chọn đĩa lậu để copy phần mềm không có bản quyền, điều này vô hình trung đã tiếp tay cho việc sao chép đĩa lậu. Tình trạng này rất phổ biến trong nhiều năm nay. Nó đã tạo ra thói quen khi mua máy tính là phải có phần mềm kèm theo, hầu hết là khách hàng được cửa hàng máy tính copy khuyến mãi "chương trình lậu".
Các giải pháp lựa chọn
Để giải quyết vấn đề giá cả, hiện Nhà nước đang có chủ trương chuyển sang sử dụng các phần mềm mã nguồn mở, phần mềm này khác với các phần mềm của Microsoft. Khách hàng khi sử dụng phần mềm này hầu như được miễn phí hoặc có giá rất rẻ. Một giải pháp khác là VN có thể xây dựng những phần mềm tương đương như vậy của riêng mình, giống như Trung Quốc đã tự xây dựng hệ điều hành Hồng Kỳ đang rất được ưa chuộng tại nước này để thay thế Windows. Hiện nay, nhóm Vietkey đang nghiên cứuđể Việt hóa hệ điều hành Linux văn phòng có thể thay thế cho hệ điều hành Window và Microsoft office. Ông Đỗ Minh Tuấn - Trưởng nhóm Vietkey cho biết hiện nay bộ soạn thảo văn bản của Microsoft office khoảng từ 400- 500 USDtrong khi đó bộ tương đương như vậy ở phần mềm mã nguồn mở chỉ khoảng 200 - 300 USD.
Vai trò của Nhà nước
Tuy nhiên theo các chuyên gia thì trong khi chúng ta chưa xây dựng được phần mềm của riêng mình thì vai trò của Nhà nước là rất quan trọng. Các chuyên gia cho rằng chúng ta có thể đàm phán với các hãng đó để đưa ra các giải pháp sao cho giá cả hợp lý hơn hoặc Nhà nước có các biện pháp trợ giá giống như ở Thái Lan đã làm năm 2002. Người dân nước này được Chính phủ trợ giá cho mỗi lần mua máy tính và cài đặt phần mềm nên họ đã từ bỏ hệ điều hành Window và Microsoft office để chuyển sang hệ điều hành Linux và bộ phần mềm văn phòng chạy trên nền Linux và đã rất thành công, chính vì vậy mà hãng Microsoft đã buộc phải bán hệ điều hành Window và Microsoft office vào thị trường Thái Lan xuống thấp hơn khoảng 17 lần so với giá thực tế. Bài học này của Thái Lan có thể áp dụng vào thị trường VN, bởi lẽ VN là một thị trường rộng lớn, có tới 80 triệu dân, hơn nữa ngành tin học của VN đang rất phát triển chắc chắn nhu cầu sử dụng máy tính sẽ ngày càng cao. Theo các chuyên gia tin học nếu chúng ta áp dụng bài học của Thái Lan thì sớm muộn Microsoft cũng sẽ phải tính tới chuyện giảm giá cho thị trường VN. Hiện nay, Chính phủ cũng đang đàm phán với Microsoft để giảm giá sản phẩm của họ ở thị trường VN, chính sách giảm giá này có thể được áp dụng linh hoạt tùy theo từng trường hợp cụ thể, chẳng hạn các cơ quan, trường học... mua máy tính và cài đặt phần mềm với số lượng lớn có thể giảm giá.
Tuấn Anh