Nuôi ếch, hoá chăm... nòng nọc!

Nhiều hộ nông dân - hội viên Hội làm vườn ở TP Hạ Long, Quảng Ninh thế chấp nhà cửa, ruộng vườn, vay vốn ngân hàng để triển khai Dự án thử nghiệm nuôi ếch Nam Mỹ thương phẩm. Thay vì những chú ếch con, họ phải thả những con nòng nọc xuống ao. Tiếc thay 4 tháng nay, nòng nọc vẫn không hề... đứt đuôi!

Không có cán bộ hướng dẫn nông dân chăm sóc nòng nọc nên chúng chết hàng loạt. Dự án đổ bể! Nhưng đáng buồn là cán bộ Dự án lại đổ lỗi cho... nông dân!

Bao giờ nòng nọc... đứt đuôi?

Gặp chúng tôi vào chiều 18/10/2006, ông Vũ Đức Hoạt ở xã Việt Hưng, TP Hạ Long chua chát nói: "Những tưởng mình là cựu chiến binh, là hội viên Hội làm vườn lâu năm nên cần gương mẫu, cần nghe theo chính quyền, xung phong đi đầu trong ứng dụng khoa học- công nghệ để mọi người học tập. Ai dè...".

Ông Hoạt tiếp lời: "Chính những cán bộ ở Phòng Kinh tế TP Hạ Long - những người đã từng vận động, thuyết phục tôi tham gia Dự án - lại đang chối bỏ trách nhiệm. Đó là điều tôi đau lòng nhất. Những cán bộ này còn báo cáo sai sự thật với lãnh đạo thành phố về những "vi phạm hợp đồng" của các hộ nông dân, cho rằng vì chúng tôi mà Dự án bị đổ bể (?) Cán bộ Dự án không thể đổ trách nhiệm cho chúng tôi được".

Ông Lê Chí Hùng, hàng xóm với ông Hoạt - người đã bỏ ra không ít tiền của, công sức cùng ông Hoạt thực hiện dự án - cho biết: "Lúc đầu, các hộ nông dân đều tưởng sẽ nhận được giống ếch con. Nhưng ngày 12/6, khi chúng tôi theo cán bộ Dự án vào Ninh Bình mua giống thì toàn... nòng nọc! Tôi hỏi anh Hưng (cán bộ Phòng Kinh tế TP Hạ Long) thì anh ấy bảo: "Nòng nọc chính là... ếch giống. Chỉ 7- 8 ngày là nó rụng đuôi, là thành ếch thôi mà".

Chúng tôi bèn tự kéo vạt lưới dưới ao sâu để tận mắt chứng kiến cảnh nòng nọc không rụng đuôi. Gần 2 vạn con nòng nọc được thả từ ngày 12/6 đã không cánh mà bay. Theo một số người có kinh nghiệm, số nòng nọc nay chỉ còn khoảng trên dưới...100 con! Đặc biệt, đã 126 ngày trôi qua, những chú nòng nọc được người ta gọi là "ếch con Nam Mỹ" to bằng ngón tay vẫn chưa chịu... rụng đuôi!

Tại xã Đại Yên, ông Cao Ngọc Bộ bức xúc khi biết tin cán bộ Phòng Kinh tế của TP Hạ Long đã thông tin sai sự thật rằng: "ông Bộ đã bị bắt quả tang, bị lập biên bản khi đang gian lận, tự ý tẩu tán con giống của Dự án sang cho người khác". Nghe chuyện này, ông Bộ bức xúc: "Ngay từ đầu, chính cán bộ Dự án và lãnh đạo địa phương đã vận động anh Long (cùng xóm) bỏ tiền bạc, công sức chung Dự án với tôi. Khi thấy nòng nọc chết hàng loạt, chúng tôi vội báo cáo anh Chính - Chủ nhiệm HTX. Anh Chính mời anh Hưng (cán bộ Dự án) cùng về kiểm tra, rồi đưa ra kết luận: "Mật độ con giống hơi daìy, thiếu ôxi". Thế là anh Hưng yêu cầu tôi cùng anh Long san bớt nòng nọc sang bể nhà anh ta. Tại sao bây giờ lại dựng chuyện, rằng tôi gian lận, tẩu tán nòng nọc?".

Từ dự án của các nhà khoa học...

Ngược dòng thời gian, Dự án nuôi thử nghiệm ếch siêu thịt Nam Mỹ được Phòng Kinh tế thuộc UBND Tp Hạ Long - Quảng Ninh nghiên cứu, xây dựng từ đầu năm 2006. Đây là đề tài nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ cấp tỉnh ở Quảng Ninh, có cả một Hội đồng Khoa học - Công nghệ thẩm định Dự án.

Ngày 5/6/2006, Dự án được chính thức phê duyệt. Lập tức 5 ngày sau (10/6/2006), Sở Khoa học - Công nghệ tỉnh Quảng Ninh ký ngay Hợp đồng Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ với Phòng Kinh tế TP Hạ Long với tổng kinh phí thực hiện Dự án là 206 triệu VNd, trong đó: 96 triệu VNd thuộc nguồn vốn sự nghiệp khoa học do ngân sách tỉnh rót về; 110 triệu VNd do 3 hộ nông dân tham gia thực hiện Dự án tự trang trải.

Các nhà khoa học khẳng định chắc như đinh đóng cột về tính khả thi, tính hữu ích của Dự án này. Khỏi phải nói sự háo hức của bà con nông dân, đặc biệt là 3 hộ tiêu biểu vinh dự được lựa chọn để trực tiếp thực hiện Dự án. Đó là các hộ ông Vũ Đức Hoạt (xã Việt Hưng), ông Cao Ngọc Bộ (xã Đại Yên) và ông Hoàng Văn Châu (phường Hà Khánh). Không háo hức sao được, vì theo tính toán của các nhà khoa học: nếu nuôi 75 ngàn con ếch con Nam Mỹ, tổng chi phí sẽ là 170,4 triệu đồng. (Trong đó tiền giống 90 triệu VNd, tiền mua thức ăn 67,5 triệu VNd, tiền nhân công 12 triệu VNd, và tiền khấu hao tu sửa ao chuôm là 900 ngàn VNd). Kết thúc một vụ nuôi (3 tháng rưỡi), tỷ lệ ếch sống và trở thành ếch thương phẩm đạt ít nhất là 75%, chỉ cần trung bình mỗi con nặng 2 lạng thì đã có thể thu hoạch lượng ếch thịt tới 11,250 tấn. Tính rẻ, mỗi kg ếch cũng bán được 25 ngàn VNd. Như vậy, tổng thu lên tới 281,25 triệu đồng và như vậy người nuôi sẽ bỏ túi... 110,85 triệu đồng! Và vì vậy, ngày 12/6/2006, đoàn xe chở cán bộ Dự án cùng đại diện các hộ nông dân thẳng đường tới Trung tâm huấn luyện ngắn hạn phát triển kinh tế cho nông dân VN tại huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình - nơi 75 nghìn con ếch giống đang chờ sẵn...

Sao nòng nọc không đứt đuôi?

... Đến hậu quả khôn lường trên thực tế

Sáng 18/10, chúng tôi có buổi làm việc trực tiếp với những cán bộ Phòng Kinh tế (thuộc UBND TP Hạ Long) và được phòng này cung cấp những tài liệu liên quan đến Dự án nghiên cứu khoa học và thí điểm ứng dụng công nghệ mới này. Điều làm chúng tôi vô cùng bất ngờ là chuyện "làm khoa học" ở đây cứ như chuyện... đùa vậy!

Phải khẳng định rằng, những người trực tiếp thực hiện Dự án chưa hề được trang bị bất cứ một chút kiến thức nào về chăm sóc ếch Nam Mỹ! Thay vào đó, họ được nhận 1 mảnh giấy xé ra từ một cuốn sổ tay nào đó với vài chữ nguệch ngoạc của chị cán bộ Phòng Kinh tế. Mảnh giấy được ghi về lượng thức ăn, giờ cho nòng nọc ăn. Trong Dự án đã duyệt và trong Hợp đồng đã ký với Sở Khoa học - Công nghệ Quảng Ninh thì trước khi thực hiện Dự án, các hộ nông dân tham gia Dự án được tập huấn kỹ thuật (2 ngày); được tham quan học tập mô hình nuôi ếch Nam Mỹ tại Trung tâm huấn luyện ngắn hạn phát triển kinh tế cho nông dân Việt Nam tại Ninh Bình (2 ngày). Tổng số tiền cho 2 hạng mục này đã được duyệt là gần 6 triệu VNd, trong đó có cả kinh phí in tài liệu để cấp cho nông dân. Thế nhưng trên thực tế, 1 tuần sau khi mua giống về, các hộ nông dân mới được học chay (không có tài liệu) 1 buổi. Không những thế, họ chỉ được hướng dẫn về nuôi... ếch. Họ không hề được hướng đẫn gì về việc nuôi... nòng nọc cả! Còn chuyến tham quan, học tập thì...!

Mặt khác, ngay những cán bộ Phòng Kinh tế - những người được UBND TP Hạ Long giao nhiệm vụ bàn thảo, ký kết và thực hiện Hợp đồng kinh tế với đơn vị bán con giống cũng rất mơ hồ. Trong toàn bộ Dự án, trong Hợp đồng nghiên cứu khoa học đã ký với Sở Khoa học- Công nghệ... đều nói tới ếch giống 25 ngày tuổi. Trong Hợp đồng số 21 ký ngày 12/6/2006 với Cty CP cơ khí nông nghiệp Yên Mô - Ninh Bình (nơi cung ứng con giống) có ghi rõ thêm một lần nữa tên hàng hoá là "ếch con Nam Mỹ 25 ngày tuổi". Vậy mà, hai cán bộ Phòng Kinh tế TP Hạ Long lại nhận về cho bà con nông dân 75 nghìn con... nòng nọc!

Làm việc với chúng tôi, ông Vũ Hồng Phán - Phó trưởng phòng Kinh tế TP Hạ Long khẳng định, đơn vị cung ứng giống đã vi phạm hàng loạt điều khoản trong hợp đồng. Để làm rõ hơn, ông Phán trao cho chúng tôi thêm 2 công văn mà ông vừa ký các ngày 4/10 và 13/10 gửi Cty CP cơ khí nông nghiệp Yên Mô, Ninh Bình. Theo đó, ông khẳng định trên hợp đồng với Cty này chỉ mua "ếch con", nhưng khi giao hàng lại là nòng nọc. Mặt khác, cũng theo ông thì phía đơn vị cung ứng giống chỉ chuyển giao công nghệ áp dụng cho nuôi ếch con chứ không hề có công nghệ nuôi nòng nọc.

Chúng tôi đồng tình với quan điểm của ông Vũ Đức Hoạt, ông Cao Ngọc Bộ, rằng đây là dự án thí điểm, nên họ sẵn sàng chia sẻ rủi ro khi dự án thất bại nhưng đó phải là thất bại do khách quan. Đằng này, cán bộ Phòng Kinh tế và đơn vị cung ứng giống đã không thực hiện đúng hợp đồng, vậy tại sao người nông dân phải gánh chịu hậu quả thay?