Chủ Nhật, 14/11/2004 - 19:52

Creative Commons - gơÌ£i ý cho bản quyêÌ€n

TaÌ£i các nước phương Tây, nơi bản quyêÌ€n đươÌ£c thưÌ£c thi nghiêm ngăÌ£t, gâÌ€n đây xuất hiêÌ£n môÌ£t xu hướng “tác giả có thể khuyến khích ngươÌ€i khác duÌ€ng tác phẩm của miÌ€nh, đôÌ€ng thơÌ€i vẫn bảo vêÌ£ đươÌ£c ý tưởng sáng taÌ£o.”

TaÌ£i Mỹ, các nghêÌ£ sĩ, nhaÌ€ văn, phóng viên, nhaÌ€ khoa hoÌ£c vaÌ€ sinh viên đang thấy hiÌ€nh thức giấy phép Creative Commons có thể giúp duy triÌ€ bản quyêÌ€n sáng taÌ£o, đôÌ€ng thơÌ€i giúp phát tán tác phẩm của hoÌ£ miễn phí trên internet. Creative Commons laÌ€ môÌ£t hiÌ€nh thức thay thế cho vấn đêÌ€ bản quyêÌ€n, giúp ngươÌ€i sáng taÌ£o công bố tác phẩm của hoÌ£ miễn phí vaÌ€ hơÌ£p pháp để sao chép. LuâÌ£t bản quyêÌ€n hiêÌ£n nay ở Mỹ tưÌ£ đôÌ£ng haÌ£n chế khả năng sao chép hoăÌ£c tái taÌ£o laÌ£i moÌ£i nôÌ£i dung tiÌ€m thấy qua internet. Nhưng dưÌ£ án Creative Commons cho phép chủ sở hữu xác điÌ£nh cuÌ£ thể những quyêÌ€n giÌ€ hoÌ£ muốn giữ laÌ£i, vaÌ€ quyêÌ€n giÌ€ cho ngươÌ€i sử duÌ£ng. Ví duÌ£, đaÌ£i hoÌ£c North Texas đã đưa lên maÌ£ng toaÌ€n bôÌ£ thư viêÌ£n hiÌ€nh ảnh qua giấy phép của Creative Commons. Nó cho phép bất kyÌ€ ai cũng đươÌ£c duÌ€ng các bức hiÌ€nh để phát triển tác phẩm của riêng hoÌ£, ví duÌ£ để laÌ€m môÌ£t web site. TaÌ£i web site của Creative Commons cũng có các file MP3 có giấy phép để ngươÌ€i duÌ€ng sử duÌ£ng đưa vaÌ€o môÌ£t phim video của hoÌ£. Các nhaÌ€ văn có thể đưa lên toaÌ€n bôÌ£ tiểu thuyết của hoÌ£ theo giấy phép Creative Commons để baÌ£n đoÌ£c miễn phí. DưÌ£ án naÌ€y bắt đâÌ€u với sưÌ£ hơÌ£p tác giữa các đaÌ£i hoÌ£c nghiên cứu tác đôÌ£ng của internet vaÌ€ luâÌ£t pháp. TrươÌ€ng LuâÌ£t Harvard, ĐH Toronto, Cambridge, MIT, Duke vaÌ€ Villanova đã hơÌ£p tác để phát triển dưÌ£ án trong bốn năm qua. Khi tham gia vaÌ€o Creative Commons, những chủ sáng taÌ£o có thể cho biết hoÌ£ có muốn cho tác phẩm của miÌ€nh sử duÌ£ng laÌ£i cho muÌ£c đích thương maÌ£i không, có cho thay đổi hay không.

TaÌ£o cơ hôÌ£i

ViÌ€ sao những ngươÌ€i sáng taÌ£o đôÌ€ng ý vêÌ€ môÌ£t dưÌ£ án như vâÌ£y? Ý tưởng đăÌ€ng sau dưÌ£ án laÌ€ cho phép ngươÌ€i ta phát tán tác phẩm nhanh hơn. Nó cũng xây dưÌ£ng môÌ£t cơ sở dữ liêÌ£u cho các nghêÌ£ sĩ duÌ€ng tác phẩm của nhau cho các dưÌ£ án của bản thân. Creative Commons, đăng ký taÌ£i Mỹ với tư cách môÌ£t tổ chức phi lơÌ£i nhuâÌ£n, nói nó đươÌ£c “thaÌ€nh lâÌ£p trên quan niêÌ£m răÌ€ng môÌ£t số ngươÌ€i có thể không muốn thưÌ£c thi toaÌ€n bôÌ£ các quyêÌ€n sở hữu trí tuêÌ£ maÌ€ luâÌ£t pháp daÌ€nh cho hoÌ£.” Nếu đến thăm trang web của Creative Commons, có thể thấy đa phâÌ€n nôÌ£i dung ở đây không đến tưÌ€ những nghêÌ£ sĩ nổi tiếng hay các tổ chức truyêÌ€n thông lớn. Đó laÌ€ môÌ£t haÌ£n chế. Nhưng đây laÌ€ môÌ£t dưÌ£ án nhiêÌ€u triển voÌ£ng. SưÌ£ bổ sung mới nhất cho dưÌ£ án laÌ€ môÌ£t đĩa CD 16 baÌ€i hát đi keÌ€m số báo tháng 11 của tơÌ€ Wired. Đĩa có ca khúc của các nghêÌ£ sĩ có tiếng như The Beastie Boys, David Byrne, The Rapture, Gilberto Gil. SưÌ£ đăÌ£c biêÌ£t của đĩa nhaÌ£c laÌ€ các ca khúc cho phép sao chép vaÌ€ chia sẻ tưÌ£ do. Chúng cũng có thể duÌ€ng để laÌ€m ‘sample’ miễn phí cho các baÌ€i hát. Đây chưa phải laÌ€ âm nhaÌ£c cỡ Britney Spears, nhưng đã laÌ€ môÌ£t sưÌ£ khởi đâÌ€u. Để hiểu rõ hơn vêÌ€ Creative Commons, baÌ£n có thể vaÌ€o web site của hoÌ£.

search