Hàng hóa dồi dào từ nhiều nước được nhanh chóng gửi đến các thị trường bởi những máy bay chuyên dụng của rất nhiều hãng hàng không. Một sự phát triển đáng kể ở chuyên ngành này đang diễn ra khắp châu Á, trong đó có Việt Nam.
Việc China Airlines Cargo khai trương dịch vụ cargo (vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không) Đài Bắc-Hà Nội với tần suất hai chuyến/tuần, thực hiện bằng máy bay lớn Boeing 747-400 Freighter có sức chở 100 tấn hàng hồi tuần qua, sau khi đã có đường bay cargo Đài Bắc-TPHCM là một thí dụ điển hình. Với 18 chiếc Boeing 747-400 chuyên chở hàng hóa, China Airlines hiện là một hãng lớn ở chuyên ngành này. Tính theo kết quả kinh doanh tấn hàng cargo/ki lô mét (FTK) thì trong năm 2005, China Airlines Cargo xếp hạng năm trong 10 hãng chở hàng hóa thành công nhất thế giới, theo điều tra của Hiệp hội Vận chuyển hàng không quốc tế (IATA).
Ngoài China Airlines, còn một hãng hàng không lớn của châu Á cũng có máy bay chở hàng hóa đến và đi khỏi Việt Nam là Korean Air Cargo (IATA cho biết Korean Air Cargo khai thác 19 chiếc 747F, xếp hạng nhất vận chuyển hàng hóa thế giới năm 2005 với 7,98 tỉ FTK). Hãng vận chuyển nhanh Federal Express cũng có máy bay loại trung chở hàng hóa đến Việt Nam.
Hầu hết các hãng khác đều chở hàng hóa trong máy bay chở khách đến/đi từ Việt Nam, chẳng hạn như Malaysia Airlines System (10 tấn/chuyến nếu dùng máy bay Airbus; 2,5 tấn/chuyến nếu dùng máy bay Boeing 737-400) nay mỗi ngày có hai chuyến Kuala Lumpur-TPHCM và một chuyến Kuala Lumpur-Hà Nội. Hoặc như các chuyến hàng ngày từ Paris đi Hà Nội và TPHCM của hãng Air France-KLM. Nhánh Air France-KLM Cargo hiện xếp thứ bảy trong 10 hãng vận chuyển hàng hóa lớn nhất thế giới.
“Hiện Việt Nam là một điểm xuất-nhập hàng hóa, vận chuyển bằng đường hàng không đáng kể của khu vực và chắc chắn sẽ còn tăng trưởng mạnh hơn trong những năm tới đây, khi đã trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới”, ông Nol Van Fenema, Chủ biên kiêm Tổng biên tập Payload Asia, một nguyệt san chuyên về thị trường vận chuyển hàng hóa bằng hàng không ở thị trường châu Á, nói với người viết hồi trung tuần tháng 6 qua.
Mới hồi tháng 6 qua, đại diện của Cargo Connection Logistics International đã đến Việt Nam thăm dò thị trường về tiềm năng hợp tác với các công ty vận tải hàng hóa. Trong lĩnh vực vận tải hàng hóa hiện nay của Việt Nam, có khoảng hơn 250 doanh nghiệp hợp thành Hiệp hội Viffas, đang kêu gọi xóa bỏ độc quyền kinh doanh của Công ty Dịch vụ cargo Tân Sơn Nhất (TCS). TCS là công ty thuộc Tổng công ty Hàng không Việt Nam và từ chín năm qua, đã hoạt động ở dạng công ty liên doanh với đối tác nước ngoài là Singapore Airport Terminal Services. Viffas đề nghị được phép lập liên doanh với chính TCS để phá bỏ độc quyền này.
Theo ông Fenema, trong tương lai ngắn hạn, Vietnam Airlines chưa nhất thiết phải mua máy bay lớn chuyên khai thác vận chuyển hàng hóa, vì đây là một trong những loại hình kinh doanh có rủi ro cao, cạnh tranh khắc nghiệt. Nếu chưa có nhiều kinh nghiệm, thiếu vốn và ít bạn hợp tác sẽ rất dễ thất bại. Trước mắt, Vietnam Airlines chỉ cần chở hàng trong bụng các máy bay hành khách và hợp tác với các hãng khác thì cũng sinh lợi lớn.
Năm 2005, Vietnam Airlines vận chuyển được 97.000 tấn hàng hóa và bưu kiện, tăng 6% so với năm 2004. Đáng kể là trong khối lượng hàng hóa này có 42.400 tấn vận chuyển đến các sân bay hải ngoại. Trung bình mỗi ngày Vietnam Airlines vận chuyển trên 260 tấn hàng. Riêng tháng 1-2006, tăng trưởng vận chuyển hàng hóa của hãng đã là 9,4%.
Thị trường vận chuyển hàng hóa lớn nhất thế giới
Ngày China Airlines Cargo khai trương đường bay chở hàng Đài Bắc-Hà Nội, một chiếc Boeing 747-400F khác của hãng này thực hiện chuyến bay khai trương đường bay thẳng vận chuyển hàng hóa Đài Bắc - Phố Đông Thượng Hải. Trước đây, việc vận chuyển hàng hóa qua lại giữa Trung Quốc và Đài Loan đều phải quá cảnh tại Hồng Kông, hàng hóa được chuyển tiếp bởi Dragonair của Hồng Kông và China Eastern Airlines của Trung Quốc.
Với mức tăng trưởng hàng năm 17% trong suốt một thập niên qua, Trung Quốc là thị trường vận chuyển hàng hóa hàng không lớn có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Riêng sáu tháng đầu năm 2006, lượng hàng hóa vận chuyển bởi các hãng hàng không của Trung Quốc đã đạt 13,83 tỉ tấn/km, tăng 16,1% so với cùng kỳ năm ngoái (hoặc 1,56 triệu tấn hàng, tăng 11,5%).
Một trong ba hãng hàng không lớn nhất của Trung Quốc là China Southern Airlines cũng đang tìm kiếm đối tác nước ngoài để lập liên doanh. Rất có thể đối tác ấy sẽ là Korean Air Cargo. Theo luật pháp Trung Quốc, một công ty nước ngoài được phép sở hữu tối đa 25% tổng vốn đầu tư của một hãng hàng không Trung Quốc; và tổng phần vốn của các nhà đầu tư nước ngoài trong một công ty Trung Quốc không được vượt quá 49%.
Nhà sản xuất máy bay Boeing (Mỹ) cho biết, thị trường vận chuyển hàng hóa Trung Quốc-Bắc Mỹ nay đã vượt qua thị trường vận chuyển hàng hóa Nhật - Bắc Mỹ. Boeing dự kiến công nghiệp vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh ở mức 18%/năm trong ít nhất 20 năm nữa.
Mới đây có tin cho biết hai đại gia vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không của Trung Quốc hiện nay là Air China Cargo (thuộc Hãng Hàng không quốc gia Air China) và China Cargo Airlines (thuộc China Eastern Airlines) sẽ sáp nhập để thêm lực cạnh tranh với các hãng cargo quốc tế. Nhưng hiện nay, Trung Quốc chỉ có tổng cộng 36 máy bay đặc chủng chở hàng.