Khó kiềm giá!

Theo lời của Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Văn Tá, tuy buộc phải quyết định tăng, nhưng quan điểm điều chỉnh tăng giá xăng dầu lần này là không để chỉ số giá tiêu dùng vượt quá chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế và các cơ quan, ban ngành sẽ cố gắng kiềm chế để không tác động lớn đến sản xuất. Mặc dù vậy, trong điều kiện hiện nay, cũng chưa thể loại trừ khả năng giá tiêu dùng vượt ra ngoài những tính toán của các nhà quản lý.

Nhận định này xuất phát từ những căn cứ chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, xét trên tổng thể, những phương thuốc chủ trị căn bệnh sốt nóng giá xăng dầu hiện nay vẫn chỉ là những phương thuốc cũ với hiệu quả không được như mong muốn.

Cụ thể, cũng giống như nhiều lần tăng giá trước đây, nguyên tắc trong việc điều chỉnh tăng giá xăng dầu lần này vẫn là Nhà nước, DN và người tiêu dùng cùng chia sẻ gánh nặng. Đồng thời, một loại giải pháp cũng cực chẳng đã khác là vẫn tiếp tục "neo chặt" giá của những mặt hàng nhiều mặt hàng chủ yếu khác như điện, than... như hiện nay, bất chấp việc tăng giá xăng dầu tác động bất lợi đến những mặt hàng này, để tránh những phản ứng tăng giá dây chuyền.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng, giá tiêu dùng trong năm 2004 vẫn tăng kỷ lục 9,5%; năm 2005 tăng 8,4%; còn trong 7 tháng đầu năm nay cũng đã tăng 4,4%. Điều này có nghĩa là, các giải pháp hiện nay đã không thể kiềm chế giá tiêu dùng tăng ở mức như mong muốn trong thời gian qua. Do vậy, cũng không có gì để bảo đảm rằng việc kiềm chế giá tiêu dùng trong năm nay sẽ có được kết quả đột biến.

Sở dĩ như vậy là do trình độ phát triển sản xuất hàng hoá thấp kém còn rất phổ biến và tương ứng với trình độ phát triển sản xuất đó là hệ thống tổ chức lưu thông hàng hoá còn sơ khai. Việc giá nhiều mặt hàng tiêu dùng tại các chợ tăng ồ ạt sau mỗi lần tăng giá xăng dầu, trong khi giá tại các siêu thị, trung tâm thương mại trong chính các đô thị này vẫn "án binh bất động" là một minh chứng. Đây chính là nhược điểm tất yếu của nền kinh tế nước ta.

Thứ hai, bên cạnh những tác động trực tiếp của việc giá xăng dầu thế giới tăng làm tăng giá xăng dầu trong nước, giá của hàng loạt những mặt hàng khác trên thị trường thế giới cũng tăng, cho nên sẽ tác động trực tiếp và gián tiếp rất mạnh đến nền kinh tế nước ta.

Trước hết, đó là việc giá của những mặt hàng có nguồn gốc từ dầu mỏ như phân bón, hoá chất... cũng tăng tương ứng. Bên cạnh đó, việc giá của hàng loạt mặt hàng có sử dụng dầu mỏ trong quá trình sản xuất nhìn chung cũng tăng. Ngoài ra, do giá xăng dầu thế giới tăng làm cho chi phí vận chuyển của hầu như tất cả các mặt hàng đều tăng. Rõ ràng, với một nền kinh tế ngày càng phụ thuộc nặng nề vào NK như nước ta (tỷ trọng của hàng hoá NK so với GDP năm 2001 là 50,95%, thì năm 2005 là 69,50%), những tác động gián tiếp của

Thứ ba, nếu như việc nâng đáng kể mức lương tối thiểu vào tháng 10 sắp tới được thực hiện như dự kiến, đây chắc chắn cũng sẽ là một nhân tố làm dấy lên một làn sóng tăng giá mới. Việc giá tiêu dùng tăng đột biến trong 2 tháng cuối năm 2004 cho thấy rất rõ điều đó.

Thứ tư, cũng giống như nhiều lần điều chỉnh tăng giá xăng dầu trước đây, do giá nhiều mặt hàng chủ yếu của nền kinh tế như than, điện, xi măng... vẫn không được phép tăng cho nên hệ quả tất yếu là mặt bằng giá cả ngày càng "méo mó" và vấn đề thiết lập lại các tương quan giá cả như thực tế vốn có đang ngày càng trở nên bức xúc hơn. Vấn đề hiện nay là ở chỗ, việc trì hoãn tăng giá các mặt hàng này đã quá lâu trong khi giá xăng dầu đã điều chỉnh tăng nhiều lần, cho nên làn sóng tăng giá dây chuyền này chắc chắn sẽ rất mạnh.

Nói tóm lại, bên cạnh những tác động bất lợi của việc tăng giá xăng dầu sẽ sớm phát sinh, nền kinh tế còn phải đối mặt với nhiều nguy cơ tăng giá khác và khả năng lần thứ ba liên tiếp chúng ta không thành công ở chỉ tiêu kinh tế quan trọng này vẫn không thể loại trừ.