Thứ Tư, 16/11/2005 - 09:14

Quản lý thuế đối với hoạt động xây dựng cơ bản: Chưa thống nhất trong thực hiện

Trên thực tế, hoạt động xây dựng cơ bản là hoạt động mang nhiều yếu tố đặc thù như: Thời gian kéo dài, có thể liên quan đến nhiều địa phương khác nhau, yếu tố chi phí đa dạng, việc thanh toán tiền theo tiến độ thực hiện... Cũng bởi vì vậy, việc quản lý thuế đối với hoạt động này cũng rất phức tạp và chưa thống nhất.

Về phân cấp quản lý: Theo quy định tại Điểm 3, Mục I, Phần C Thông tư số 120/2003/TT-BTC ngày 12/12/2003 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định 158/2003/NĐ-CP ngày 10/12/2003 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Thuế GTGT thì Cơ sở xây dựng, lắp đặt phải đăng ký nộp thuế với cơ quan thuế địa phương nơi đóng trụ sở. Trường hợp xây dựng, lắp đặt các công trình ở địa phương khác do các cơ sở phụ thuộc không có tư cách pháp nhân như tổ, đội, ban quản lý công trình thực hiện... thì cơ sở xây dựng đồng thời phải đăng ký, kê khai, nộp thuế với cơ quan thuế địa phương nơi xây dựng công trình. Thực hiện quy định này nhằm tạo tính chặt chẽ trong quản lý thuế công trình XDCB nhưng rõ ràng đơn vị xây dựng còn phải làm rất nhiều thủ tục kê khai đăng ký, nhiều khi chỉ vì thời gian làm các thủ tục đăng ký mà có thể bị xử phạt vi phạm hành chính do đăng ký công trình chậm theo quy định.

Ở trường hợp khác, việc quản lý thuế đối với công trình XDCB phát sinh tại cùng địa phương nhưng khác địa bàn huyện, thị xã, thành phố với trụ sở chính của đơn vị xây dựng trên thực tế còn chưa thống nhất, chồng chéo. Hiện nay, rất nhiều địa phương thực hiện cách quản lý "song trùng" đối với công trình XDCB trên cùng địa bàn của mình. Nếu quá thời hạn đăng ký công trình XDCB, đơn vị XD chưa đăng ký công trình với cơ quan thuế huyện, thị, thành phố nơi đóng trụ sở chính thì cơ quan thuế huyện, thị nơi phát sinh công trình thông qua việc kiểm tra sẽ tiến hành phạt vi phạm hành chính và đưa công trình XD vào quản lý thu thuế theo phương pháp ấn định thuế GTGT, TNDN trên doanh thu công trình. Nếu xét về tổng số thuế GTGT, TNDN nộp NSNN của công trình thì không thay đổi bởi số thuế GTGT, TNDN đã nộp tại cơ quan thuế nơi có công trình XD được trừ vào số thuế GTGT, TNDN phải nộp khi quyết toán. Tuy vậy, về giác độ chung có thể nhận thấy một số điểm như sau: Một là, giao dịch qua thực hiện cách "song trùng" quản lý thuế như đã nêu là rườm rà và chưa tạo thuận lợi cho đơn vị XD. Hai là, trong trường hợp số thuế GTGT đơn vị XD đã nộp tại cơ quan thuế nơi phát sinh công trình được tính theo cách ấn định tỷ lệ trên doanh thu nếu được trừ vào số thuế GTGT khi quyết toán công trình thì sẽ không đồng nhất về tính chất. Từ đó, nên chăng cần quy định việc tính, thu thuế các công trình XDCB trong trường hợp nêu trên tập chung vào cơ quan thuế (huyện, thị) nơi đóng trụ sở, việc phối hợp kiểm tra, xử lý đăng ký công trình chỉ thực hiện bằng thông báo giữa các bộ phận trong ngành thuế địa phương và theo một qui định thống nhất, như vậy sẽ tạo thuận lợi hơn trong thực hiện.

Về nộp thuế công trình: Qua đối thoại với các DN trên địa bàn, rất nhiều ý kiến của DN XDCB nêu lên những khó khăn trong việc nộp thuế GTGT, đó là: Theo quy định hiện hành, việc kê khai nộp thuế công trình XDCB theo tiến độ hoàn thành, nhưng nhiều khi số tiền xây dựng công trình nhận được lại rất chậm, kể cả những công trình có vốn của NSNN. Chính nguyên nhân này dẫn đến khó khăn trong việc nộp thuế và thanh toán tiền nguyên vật liệu cho công trình.

Vấn đề thuế suất thuế GTGT: Theo quy định, từ 01/01/2004, thuế suất thuế GTGT hoạt động XD thay đổi từ 5% như trước đây lên 10%. Những công trình XDCB phát sinh từ năm 2004 trở đi thì đã rõ, vấn đề là có những công trình liên quan đến cả 2 mốc thời gian: Dự toán lập trước năm 2004 (với cơ cấu thuế GTGT tính thuế suất là 5%) nhưng do nguyên nhân nào đó đến năm 2004 mới được thi công. Về nguyên tắc, công trình này phải chịu thuế GTGT là 10%. Để đảm bảo vốn thanh toán, bên thi công và bên chủ đầu tư phải điều chỉnh lại dự toán công trình. Tuy nhiên, trong những trường hợp nhất định, việc điều chỉnh dự toán công trình nếu không được thực hiện thì rõ ràng sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình tài chính của đơn vị XDCB.

Nguyễn Bá Phú

search