Thứ Bảy, 13/11/2010 - 05:18

Hiệp định TPP: Bước "nhảy vọt" đối với nền kinh tế

Tham gia Hiệp định Thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP) được ví như một cơ hội không thể bỏ lỡ để Việt Nam tăng cường kết nối với nền kinh tế Hoa Kỳ và các thành viên TPP khác.

Tuy nhiên nếu nhìn vào hiệu quả của các Hiệp định Thương mại song phương - FTA mà chúng ta đã ký với các đối tác nước ngoài thì không ít người thấy lo ngại về hiệu quả của TPP.

Cơ hội không thể bỏ lỡ

Hiệp định TPP được đánh giá là một hiệp định "thế kỷ", có tính chất tự do rất cao, hơn cả việc tham gia vào Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Vì thế, cơ hội cho các thành viên TPP sẽ rất lớn.
Đồ gỗ sẽ được miễn thuế hoàn toàn tại thị trường Hoa Kỳ khi Việt Nam gia nhập TPP

Theo luật sư Trần Hữu Huỳnh – Trưởng Ban Pháp chế, Chủ tịch Ủy ban Tư vấn Chính sách Thương mại Quốc tế của VCCI, về bản chất, TPP là một Hiệp định thương mại tự do khu vực toàn diện, sẽ có những tác động rất lớn đến triển vọng kinh doanh của các ngành kinh tế quan trọng, là cơ hội tạo bước nhảy vọt đối với nền kinh tế Việt Nam như: Đẩy mạnh xuất khẩu; tạo thuận lợi trong thương mại; hiện đại hóa các lĩnh vực dịch vụ; đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; mở cửa thị trường mua sắm... TPP cũng sẽ tạo những lợi ích to lớn cho nền kinh tế Việt Nam khi mang đến những cam kết về các lĩnh vực quan trọng: Dịch vụ (ngân hàng, tài chính, pháp lý và môi giới); đầu tư; viễn thông và thương mại điện tử... Bên cạnh đó, TPP cũng tạo nhiều cơ hội thuận lợi đối với các ngành xuất khẩu của Việt Nam như giảm, miễn thuế đối với các sản phẩm xuất khẩu chủ chốt ở các nước TPP; giảm thuế đối với các hàng xuất khẩu sang Hoa Kỳ (một số mặt hàng xuất khẩu như dệt may, da giầy, thủy sản có thể hưởng mức thuế suất 0 - 37,5% hay như đồ gỗ được miễn thuế hoàn toàn tại thị trường Hoa Kỳ khi Việt Nam gia nhập TPP)...

Cùng với quan điểm trên, tiến sỹ Đinh Thị Mỹ Loan - Ủy viên Ủy ban Hợp tác Kinh tế Quốc tế cũng cho rằng, tham gia vào TPP sẽ giúp nền kinh tế Việt Nam phát triển về các lĩnh vực như tăng xuất khẩu và dịch vụ, hoàn thiện pháp luật và tổ chức thực hiện các cam kết…

“TPP là Hiệp định thương mại tự do “thế hệ mới”, toàn diện, đầy tham vọng và tiêu chuẩn cao; là một thỏa thuận khu vực mở rộng, linh hoạt và toàn diện. TPP sẽ mang đến cho Việt Nam nhiều cơ hội cũng như thách thức lớn. Tuy nhiên, điều này rất phù hợp với lợi ích kinh tế của Việt Nam trên các lĩnh vực như hàng hóa, dịch vụ và các vấn đề chung”- Ông Jay L. Eizenstat - Luật sư cao cấp về chính sách của Miller&Chevallier khẳng định.

Cần tính toán nghiêm túc trước quyết định tham gia TPP

Với những nhận định trên thì tham gia TPP sẽ mang đến cho Việt Nam nhiều cơ hội. Tuy nhiên một số chuyên gia vẫn cho rằng cần phải có sự tham vấn đa chiều trước khi đưa ra quyết định nên tham gia hay không.

Theo ý kiến của luật sư Trần Hữu Huỳnh: “Định hướng chiến lược của nước ta là hội nhập kinh tế quốc tế toàn diện, sâu rộng và phù hợp với điều kiện đất nước. Với định hướng này thì chúng ta có thể tham gia nhiều hiệp định thương mại. Tuy nhiên việc quyết định tham gia TPP phải được tính toán nghiêm túc”.

Luật sư Huỳnh phân tích, một thị trường mới nổi như Việt Nam với một số vốn có thể tạm gọi “dắt lưng” là các hiệp định FTA, BTA, thì về cơ bản khi tham gia TPP chúng ta được nhiều hơn mất. Tuy nhiên chúng ta cần phải nghiên cứu thêm để biết nên tham gia ở mức độ nào bởi, theo Hiệp định thì không có những quy chế đặc biệt cho những nước đang phát triển như Việt Nam. Ngoài ra chúng ta phải có một quy chế về “Nền kinh tế phi thị trường” bởi chỉ có một vài nước TPP công nhận Việt Nam là một nền kinh tế thị trường. TPP cũng sẽ không giúp hạn chế việc Hoa Kỳ áp dụng các biện pháp phòng vệ đối với hàng xuất khẩu Việt Nam bán phá giá hoặc có trợ cấp. Hơn nữa, một số doanh nghiệp nhập khẩu có thể gặp khó khăn vì TPP đặt ra một số quy tắc cứng rắn trong một số mặt hàng nhập khẩu nhạy cảm nhằm giảm thiểu thất thoát thương mại. Việc mở cửa thị trường mua sắm Chính phủ cũng là thách thức lớn vì chúng ta chưa thể thực hiện ngay được...Mặc dù chúng ta có thể nỗ lực vượt qua những quy định đó nhưng dẫu sao chúng ta cũng phải tìm những phương thức để khi tham gia phải phù hợp với điều kiện đất nước, tức là không tham gia vô điều kiện.

Ông Huỳnh cũng cho rằng, cộng đồng doanh nghiệp cũng cần nhận thức rõ có sự phân hóa lợi ích từ việc tham gia các hiệp định thương mại quốc tế, có những hiệp hội, doanh nghiệp được lợi, nhưng sẽ có những ngành thiệt hoặc phải chấp nhận thiệt hại trong giai đoạn ngắn. Do đó, những ngành liên quan đến Hiệp định này cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng và trong vòng đám phán cần công khai những vấn đề có thể công bố được để thảo luận, nhằm thu thập thông tin một cách cụ thể và đa chiều, hạn chế những tác động không tốt khi thực hiện. 

Bà Loan cũng lưu ý, khi tham gia WTO, các doanh nghiệp Việt Nam đã phải cố hết sức mới có thể trụ vững được, bởi vậy, khi đàm phán TPP đòi hỏi việc tham vấn cũng phải hết sức cẩn thận nhằm tránh những tác động không tốt do sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam còn thấp. “Cần phải cân bằng được lợi ích giữa các bên để ít bị thiệt hại nhất, đặc biệt là những đối tượng luôn phải chịu thiệt thòi là người nông dân, lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn” – Bà Loan nhấn mạnh.

Hội thảo “Đàm phán hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP), Việt Nam được gì? Mất gì?” do VCCI phối hợp với Công ty luật Hoa Kỳ Miller&Chevallier tổ chức, nhằm giúp các doanh nghiệp, hiệp hội có thêm thông tin về ý định của Hoa Kỳ; những lợi ích và bất lợi của Việt Nam và những tác động thuận nghịch có thể có của TPP đối với từng ngành sản xuất của Việt Nam. Từ đó, các doanh nghiệp có thể chuẩn bị tốt hơn chiến lược kinh doanh dài hạn của mình cũng như có hoạt động vận động chính sách thích hợp với các cơ quan đàm phán Việt Nam.

TPP có nền tảng là Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương do 4 thành viên sáng lập gồm New Zealand, Singapore, Chile, Bruney ký kết từ năm 2005 hay còn gọi là Hiệp định P-4. Đến nay TPP có 9 nước tham gia đàm phán gồm: Australia, Chile, Peru, Singapore, Hoa Kỳ, Bruney, New Zealand, Malaysia, Việt Nam. Hiện nay, đã diễn ra 3 vòng đàm phán. Vòng đàm phán thứ tư dự kiến sẽ diễn ra tháng 12 tới tại New Zealand.

Hồ Hường

search