Thứ Tư, 23/11/2005 - 09:58

Luật thuế GTGT và Luật thuế thu nhập DN:Không thể “thuế chồng thuế”

Luật thuế GTGT và Luật thuế thu nhập DN được thông qua tại kỳ họp thứ 11 Quốc hội khoá 9 ngày 10/5/1997 và chính thức áp dụng từ 1/1/1999 thay cho Luật thuế DT, thuế lợi tức trước đây nhằm khắc phục nhược điểm "thuế chồng thuế" của thuế doanh thu, đảm bảo sự đóng góp công bằng hợp lý giữa các tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh, dịch vụ có thu nhập.

Để đánh giá tác động của chính sách thuế nói chung và 2 sắc thuế TNDN, GTGT nói riêng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các DN cũng có nhiều ý kiến trao đổi cả trên phương diện lý thuyết và thức tiễn. Vừa qua có ý kiến nêu lên một số vấn đề về việc đánh chồng thuế GTGT lên thuế TNDN cũng như một số hành vi gian lận của các DN, nhất là DN có vốn đầu tư nước ngoài khi thực hiện 2 luật thuế trên.

Trước hết, về vấn đề "cùng mặt hàng kinh doanh, cùng thị trường có doanh thu như nhau nhưng có đơn vị được kiểm toán và quyết toán thuế xác định dương (có lãi), có đơn vị lại được quyết định âm (lỗ)"... Nội dung này đề cập đến việc xác định kết quả kinh doanh đối với các DN có cùng ngành hàng, cùng quy mô kinh doanh.

Về phương diện lý thuyết thì đối với các đơn vị kinh doanh trong cùng ngành hàng có cùng quy mô và điều kiện quản lý, hoạt động kinh doanh như nhau thì kết quả là tương đương nhau. Song trên thực tế kết quả sản xuất kinh doanh chịu tác động của nhiều yếu tố khác nhau như: trình độ quản lý, lợi thế thương mại, khả năng tài chính, thời gian hoạt động... Các yếu tố đó chỉ ra rằng các DN khác nhau thì sự tác động của các yếu tố đó rất khác nhau. Vì vậy mà kết quả sản xuất kinh doanh của các đơn vị sẽ khác nhau. Để loại trừ yếu tố gian lận kê tăng chi phí hoặc kêgiảm doanh thu nhằm giảm lãi hoặc tạo lỗ giả, cơ quan thuế đã nghiên cứu áp dụng biện pháp đánh giá rủi ro đối với các DN có cùng quy mô, cùng ngành hàng nhằm xác định các DN có dấu hiệugian lận để tập trung thanh tra kiểm tra.

Còn ý kiến "thuế GTGT đang chồng lên thuế thu nhập DN",về vấn đề này cần tìm hiểu bản chất của thuế GTGT, TNDN và phương pháp tính thuế GTGT và TNDN:

Mỗi loại thuế đều có những tác dụng khác nhau. Thuế TNDN là loại thuế trực thu trực tiếp đánh vào thu nhập của người nộp thuế; còn thuế GTGT là thuế gián thu. Về nguyên tắc thuế GTGT phải nộp: thuế GTGT đầu ra - thuế GTGT đầu vào và số thuế GTGT được xác định theo công thức này không nằm trong chi phí khi xác định thu nhập chịu thuế để tính thuế TNDN.

Phương pháp tính thuế GTGT và thuế TNDN là hoàn toàn khác nhau: Thuế GTGT được đánh trên phần giá trị tăng thêm phát sinh trong mỗi khâu, mỗi công đoạn của quá trình sản xuất, lưu thông và tiêu dùng sản phẩm hàng hoá, dịch vụ. Thuế GTGT phải nộp ở mỗi công đoạn thường được tính bằng cách lấy số thuế trên giá hàng hoá, dịch vụ bán ra (gọi là thuế GTGT đầu ra) trừ đi số thuế trên giá hàng hoá, dịch vụ mua vào (gọi là phương pháp khấu trừ thuế). Việc xác định giá của hàng hoá, dịch vụ mua vào (giá chưa có thuế GTGT) đã bao gồm các chi phí tiền lương, tiền công, chi phí khấu hao... cấu thành nên sản phẩm hàng hoá, dịch vụ này, người mua khi thanh toán với người bán thì giá thanh toán sẽ bao gồm: giá của hàng hoá dịch vụ+ thuế GTGT. Thuế TNDN lại được xác định trên doanh thu trừ đi chi phí nghĩa là giá bán hàng hoá, dịch vụ trừ đi giá mua, các chi phí liên quan đến tiền lương, tiền công... điều này thể hiện thuế TNDN chỉ tính trên phần thu nhập có tính luỹ tiến và thực hiện việc điều tiết thu nhập.

Thuế GTGT là một loại thuế gián thu đánh vào người tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ; người bán hàng hoá, dịch vụ chỉ là người thu hộ Nhà nước số thuế GTGT từ người tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ đó và số thuế GTGT mà người bán hàng hoá, dịch vụ phải nộp không chịu ảnh hưởng bởi kết quả sản xuất kinh doanh của DN nên không tính vào doanh thu tính thuế TNDN.

Đơn cử: giá bán của hàng hoá, dịch vụ (chưa có thuế GTGT) là 100 đồng và nếu hàng hoá dịch vụ đó có thuế suất là 10% thì thuế GTGT là 10 đồng và người mua phải thanh toán với người bán 110 đồng ;doanh thu xác định để tính thuế TNDN phải nộp là 100 đồng (không phải là 110 đồng). Do vậy,vấn đề " thuế GTGT chồng thuế TNDN" là không bao giờ xảy ra.

Mai Hằng

search