Thứ Sáu, 26/07/2013 - 07:09

Phá sản doanh nghiệp Nhà nước: Xử sao cho đúng !

(DĐDN) - Tiếp theo bài viết: “Không thể phá sản theo luật: DN thành Zombie”,  chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Văn Thuận - Trưởng khoa Tài chính Đại học Mở TP HCM đã chia sẻ quan điểm với DĐDN.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, tính đến tháng 6/2013 đã có 66 tập đoàn, TCty nhà nước xây dựng đề án tái cơ cấu DN, trong đó có tái cơ cấu tài chính, xử lý nợ. Trong số này đã có 44 tập đoàn, TCty được phê duyệt đề án. Trên cơ sở đó có 7 tập đoàn và TCty đã thực hiện tổ chức, sắp xếp lại đơn vị thành viên, 4 tập đoàn và TCty thực hiện tái cơ cấu về tài chính, thoái vốn (điện lực, dệt may, công nghiệp than - khoáng sản và TCty giấy).

- Từ việc hai DNNN là Vinashinlines và Falcon được chấp thuận cho phá sản, ông nhìn nhận như thế nào về kế hoạch mở thủ tục cho phép DNNN phá sản mới đây?

Phá sản DN là một việc hết sức bình thường, trong những điều kiện bình thường. Chúng ta đã có Luật DN và Luật phá sản. Các trường hợp phá sản DN có thể chiếu theo đó mà thực thi. Trong đó, xử lý tài sản DN ra sao, các khoản nợ với trình tự trả nợ cho các chủ nợ như thế nào… cũng đã được quy định rõ. Riêng với trường hợp phá sản một DN có vốn thuộc chủ sở hữu nhà nước, thì cách thức xử lý có lẽ phải khác.

-Tức là sẽ có những vấn đề phát sinh đối với trường hợp phá sản DNNN, thưa ông?

Ít nhất ở đây có hai vấn đề nổi cộm. Thứ nhất, liên quan đến tài sản hiện hữu mà Nhà nước đã cấp cho DN. Trong trường hợp tài sản đã được cấp đầy đủ thì các đơn vị thẩm định tài sản để cho phép làm thủ tục phá sản sẽ không gặp khó khăn. Ngược lại, nếu Nhà nước chưa cấp đủ tài sản cho DN, chẳng hạn như trong trường hợp vốn chủ sở hữu Nhà nước ở DN đăng ký là 100 tỉ đồng, song thực tế mới góp có 60 tỉ đồng, thì xử lý ra sao? Nhà nước có góp đủ tài sản như đăng ký để dùng số tài sản hiện hữu đó xử lý các khoản nợ (nếu có), của DN? Thứ hai, theo quan sát thông thường ở thời điểm hiện nay thì có lẽ rất ít DN không có nợ nần. Đã có nợ nần và đi đến phá sản, nợ đó sẽ thành nợ xấu. Vậy xử lý nợ xấu đó như thế nào? Tôi cho rằng khi xuất hiện các DNNN phá sản, nợ xấu của hệ thống ngân hàng sẽ gia tăng!

- Ông có thể phán đoán “điểm rơi” của các khoản nợ xấu thuộc DNNN?

Theo tôi, phần lớn nợ của các DNNN sẽ có chủ nợ chính là các ngân hàng thương mại cổ phần Nhà nước. Và như đã nói, với các khoản nợ của DN phá sản thì có thể chiếu theo Luật phá sản. Tài sản hiện hữu của DN có bao nhiêu thì xử lý nợ bấy nhiêu. Nếu xử lý hết tài sản mà nợ vẫn còn, thì tùy theo quy định ưu tiên trả nợ các chủ nợ. Trong trường hợp đó thì những chủ nợ nhỏ chắc chắn mất tiền.

- Liệu việc phá sản các DNNN, và ở những DN có vay nợ quốc tế, có làm tăng áp lực lên nợ công?

Đối với các khoản nợ nước ngoài, nếu có, chúng ta đã có “tiền lệ” xử lý. Chẳng hạn với trường hợp Vinashin, Chính phủ đã công bố rõ các khoản nợ quốc tế của DN, khoản nào có Chính phủ bảo lãnh, Chính phủ sẽ trả nợ, khoản nào Chính phủ không bảo lãnh, thì DN và chủ nợ phải xử lý với nhau. Vì vậy áp lực lên nợ công có thể không lớn, vì chỉ ở những DNNN có nợ mà Chính phủ bảo lãnh, thì nợ đó mới được cộng vào nợ công. Mà không phải khoản nợ nào, của DNNN nào, cũng được Chính phủ bảo lãnh!

Hệ quả của DNNN phá sản liên quan đến rất nhiều vấn đề. Chẳng hạn như quyền lợi của người lao động. Vì đây là DNNN chứ không phải DN tư nhân. Ngoài ra, với DNNN phá sản, các cơ quan hữu quan nếu phát hiện ra hàng loạt vấn đề sai phạm về quản lý tài chính và vốn chủ sở hữu, gây thất thoát vốn của Nhà nước, thì việc xử lý những người từng chịu trách nhiệm và có vi phạm tại DN đã phá sản, sẽ xử lý ra sao? Hay đã phá sản xong là hết trách nhiệm, “huề cả làng”?...

- Được biết, Bộ Tài chính chuẩn bị trình Chính phủ ban hành nghị định về quản lý nợ và xử lý nợ xấu tại DNNN. Theo đó, sẽ phân loại các khoản nợ của DNNN tách riêng để xử lý, tránh đổ vỡ dây chuyền. Theo ông, điều đó có giảm áp lực cho nợ xấu của toàn hệ thống, cũng như, việc tách riêng nợ DNNN để xử lý là hợp lý?

Nợ xấu với nguy cơ tăng lên nếu có DNNN phá sản, sẽ không dễ để xử lý.

Nợ xấu với nguy cơ tăng lên nếu có DNNN phá sản, sẽ không dễ để xử lý. Một số chủ nợ (không loại trừ ngân hàng) phải chấp nhận mất mát. Điều này cũng sẽ làm hao hụt tổng tài sản của họ. Vấn đề đáng quan ngại là nợ xấu của hệ thống hiện có vẫn chưa được xử lý, nay nếu tăng thêm nợ thì chắc chắn sẽ thêm gánh nặng. Trong trường hợp đó, tách nợ xấu của DNNN là cần thiết. Chúng ta cũng không thể đòi hỏi sự công khai hay minh bạch thông tin nợ xấu của từng DNNN ngay lập tức, đặc biệt với những DN đang có kế hoạch tái cấu trúc và có triển vọng phát triển. Họ cần thời gian để cơ cấu vốn, hội nghị với các chủ nợ, làm việc với các tổ chức có liên quan… Nói ngắn gọn, DN cần thời gian để tái cấu trúc.

- Vậy, với việc cho phép phá sản DNNN, chúng ta sẽ có thêm cơ sở để củng cố kỳ vọng tái cấu trúc trong tương lai?

Cho phép phá sản DNNN có thể xem như một phần của tái cấu trúc. Nó xử lý dứt điểm những DN làm ăn yếu kém, thậm chí những DN đã “chết” rồi mà chưa “chết” được. Song phá sản không thể thay thế cho các việc phải làm khác của tái cấu trúc, đặc biệt là cổ phần hóa DNNN sau tái cấu trúc. Nếu tái cấu trúc xong mà không cổ phần hóa, thì e nhiều DN sẽ lại rơi vào con đường cũ, guồng máy và cách thức hoạt động cũ, làm kém hiệu quả tái cấu trúc. Tất nhiên, để DN tái cấu trúc đi đến IPO thành công, cũng phải có lộ trình, đặc biệt, phải phù hợp với chuyển biến sức khỏe của nền kinh tế. Hi vọng tới 2015, kinh tế sẽ khởi sắc để những DNNN lớn, mạnh khỏe có điều kiện IPO sau tái cấu trúc một cách tốt nhất!

- Xin cảm ơn ông !

TS Lê Đăng Doanh - Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý Kinh tế TƯ: Giải quyết gánh nặng cho nền kinh tế

Tình hình đầu tư kém hiệu quả của DNNN đã đem lại gánh nặng cho  nền kinh tế, tăng thêm nợ nần của Chính phủ, ảnh hưởng xấu đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Do đó, đề nghị các nhà lập pháp cần có thái độ nghiêm túc cần thiết và các chủ trương thích hợp đối với tình trạng này. Trước hết, đề nghị cơ quan lập pháp tăng cường giám sát hoạt động của các DNNN, xem xét việc ban hành các luật đặc thù  liên quan đến các tập đoàn kinh tế lớn như dầu khí, điện...

Để  nâng cao hiệu quả  đầu tư ở  DNNN, đề nghị thúc đẩy việc đẩy mạnh cải cách DNNN, cổ phần hóa, thực hiện chế độ kế  toán, kiểm toán, trách nhiệm giải trình nghiêm ngặt. Việc bổ nhiệm cán bộ chủ chốt của DNNN cần thực hiện theo tuyển chọn công khai, theo những tiêu chí đã được cam kết khi nhậm chức về tăng năng suất lao động, hiệu quả đồng vốn, giảm tiêu hao năng lượng, vật  tư... Việc đánh giá cần công khai, khách quan do một hội đồng độc lập được bổ nhiệm. Việc kiểm soát độc  quyền, thực hiện cạnh tranh theo pháp luật cũng góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN. Khâu thứ hai quan trọng là cải cách các quy định luật pháp về đầu tư, đấu thầu, giám sát, nghiệm thu. Áp dụng cho tất cả các loại hình DN. 


Lê Mỹ thực hiện
search