Chủ Nhật, 24/02/2013 - 08:09

Cạnh tranh quốc gia & sự bền vững của DN

(DĐDN) Một DN có năng lực cạnh tranh thấp trong một thời gian dài thì DN đó sẽ bị rời khỏi thị trường. Một quốc gia có năng lực cạnh tranh thấp thì phúc lợi xã hội, mức sống của người dân, tình hình kinh tế, môi trường... của quốc gia đó sẽ đi xuống. Đó là sự khác biệt về năng lực cạnh tranh ở cấp DN và cấp quốc gia.

 
Trong bối cảnh kinh tế, DN đang gặp nhiều khó khăn như hiện nay mà hệ lụy của nó là sự ra đi của hàng loạt DN, nhiều dự án ngừng trệ… đã chặn lại quán tính phát triển của nền kinh tế. Và để tồn tại và phát triển bền vững trong bối cảnh mới, buộc các DN phải tạo ra cho mình những lợi thế cạnh tranh mới.

Cạnh tranh bằng sản phẩm xanh

Nếu xét về lợi thế so sánh, một nước có thể có một số ngành có năng lực cạnh tranh cao, số khác lại thấp. Nhưng với DN lợi thế cạnh tranh duy nhất chính là khả năng bán hay cung ứng hàng hoá, dịch vụ của mình tốt hơn, hiệu quả hơn so với đối thủ cạnh tranh nếu họ muốn tồn tại và phát triển bền vững.

Ở góc độ người tiêu dùng, họ chỉ quan tâm đến đầu ra sản phẩm, không quan tâm tới đầu vào của DN. Do vậy, lâu nay DN muốn sản phẩm của mình có chỗ đứng trong lòng khách hàng bắt buộc phải cạnh tranh bằng các yếu tố: Thứ nhất, cạnh tranh bằng giá (cost leadership), cụ thể là phải cạnh tranh bằng giá rẻ và chất lượng của sản phẩm. Thứ hai, cạnh tranh bằng sự khác biệt của sản phẩm (differentiation). Thứ ba, cạnh tranh bằng công nghệ. Thứ tư, cạnh tranh bằng tri thức, bằng sự sáng tạo, tái cơ cấu…

Tuy nhiên, có một hình thức cạnh tranh mà hiện nay nhiều quốc gia, tập đoàn hàng đầu thế giới đang áp dụng và coi đó là một lợi thế mới, tuy nhiên với các DN VN nó vẫn còn khá mới mẻ, đó là cạnh tranh bằng việc thực hiện trách nhiệm xã hội DN. Một hướng tạo thế cạnh tranh mới đang được các DN thế giới áp dụng hiện nay đó là tham gia quá trình tăng trưởng xanh và trách nhiệm xã hội DN để xây dựng thương hiệu. Cụ thể là DN đưa ra các sản phẩm thân thiện với môi trường, các sản phẩm xanh… Trên thế giới hiện nay, các quốc gia cũng đang có “cuộc đua xanh” trong các sán phẩm của mình, trong đó phải kể tới các quốc gia như: Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ…

Bản chất của cuộc đua xanh chính là việc tạo ra các sản phẩm có phát thải carbon thấp, chuyển hoá nhu cầu nội địa thành năng lực xuất khẩu... Ngày này, khi đánh giá một DN, người ta không chỉ đánh giá DN đó làm ra bao nhiêu lợi nhuận mà còn đánh giá DN đó tạo ra bao nhiêu lao động, điều kiện làm việc của DN đó như thế nào, vấn đề sử dụng tài nguyên môi trường ra sao…

Xây “sức cạnh tranh mới” cho DN Việt

Với các DN VN, một trong những lợi thế cạnh tranh đó là “lợi thế đi sau” các nước khác trong lĩnh vực phát triển kinh tế. Đây có thể coi vừa là cơ hội vừa là thách thức, vì vậy điều quan trọng là DN phải biết “lựa cơm gắp mắm”, có nghĩa phải hoạch định cho mình một thế mạnh riêng, không nên ôm đồm. Cần chủ động đầu tư công nghệ để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, tăng giá trị gia tăng thu được qua sản phẩm. Bởi việc xây dựng năng lực cạnh tranh cho DN đã khó nhưng việc duy trì năng lực đó còn khó khăn gấp bội.

 
Với đặc thù có tới 97-98% là các DNNVV, trình độ quản trị DN yếu, trình độ công nghệ không cao, khả năng tiếp cận vốn, khả năng thâm nhập sâu vào chuỗi giá trị, khả năng xây dựng chiến lược cạnh tranh… còn nhiều hạn chế. Các DN VN cần phải xây dựng chiến lược cạnh tranh cho sản phẩm của DN là cốt lõi của cạnh tranh, cần định vị sản phẩm của DN nhằm chiếm được sự lựa chọn của khách hàng, trong sự tương quan với  đối thủ cạnh tranh.

Bên cạnh đó, các DN cần tăng cường năng lực cạnh tranh bằng cách chú trọng xây dựng chiến lược cho sản phẩm, dịch vụ của mình (sử dụng các công cụ phân tích cạnh tranh: phân tích thị trường, đối thủ, ngành công nghiệp, SWOT...), chiến lược cạnh tranh và chiến lược Cty có quan hệ hữu cơ. Từ lợi thế so sánh tới lợi thế cạnh tranh, luôn duy trì lợi thế cạnh tranh, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, quản trị tốt. Đồng thời, xây dựng và triển khai tốt chiến lược phát triển bền vững của DN thông qua các hoạt động trách nhiệm xã hội DN, sản xuất xanh, kinh doanh cùng người nghèo...

Cạnh tranh chính là một cuộc đua sáng tạo và đổi mới.

Trong khi đó, Chính phủ và các bộ, ngành cần  hỗ trợ DN phát triển công nghệ đồng thời hỗ trợ năng lực cạnh tranh để XK cho các DNNVV bằng các chương trình XTTM trọng điểm, các chương trình đào tạo, xây dựng năng lực cho DN… Nên nhớ, với các DN đối tượng của chiến lược cạnh tranh là sản phẩm, dịch vụ của DN chứ không phải là DN. Các DN nên cạnh tranh nhau bằng chính sự chuyên nghiệp thông qua các sản phẩm chất lượng, cạnh tranh trong con mắt người tiêu dùng. Chẳng hạn, Cty Nike không cạnh tranh với Cty Adidas, tuy nhiên các sàn phẩm giày của Nike luôn cạnh tranh với sàn phẩm giày của adidas để chiến thắng trong việc giành giật sự lựa chọn của khách hàng.

Cuối cùng, các DN nên hiểu, cạnh tranh là phải định vị sản phẩm của mình và giành lấy sự lựa chọn của khách hàng, muốn vậy các DN cần phải quan tâm tới những vấn đề như: ý tưởng mới, nguồn lực, thị phần, tài chính, sự sáng tạo, sản phẩm xanh, trách nhiệm xã hội của DN… Bởi suy cho cùng, cạnh tranh chính là một cuộc đua sáng tạo và đổi mới.

Nguyễn Quang Vinh
GĐ Văn phòng DN Vì sự phát triển bền vững - VCCI
search