Người ta thường hay nghĩ, làm người nghệ sĩ biểu diễn thì lúc nào cũng phải lấp lánh, hào nhoáng, thậm chí là phù phiếm một chút. Nhưng Thanh Quý thì trái ngược. Chị mộc mạc, tự nhiên. Tuồng như chị ít quan tâm đến vẻ ngoài của bản thân. Chị hướng vào phía trong nội tâm con người mình.
Hẹn hò, lần lữa mãi mới gặp được Thanh Quý. Chị giao kèo: "Chỉ gặp nói chuyện cho vui thôi đấy nhé, đừng viết gì về chị cả. Chị già rồi, cũ rồi, đâu còn chuyện gì để mà viết". Thanh Quý là nghệ sĩ để lại cho tôi nhiều ấn tượng, bởi cái cách trào lộng của chị trong mỗi lời nói. Chị chẳng ngại "mổ xẻ" chính mình để làm vui, làm "mồi nhậu" cho câu chuyện với mọi người.
Thanh Quý đến quán cà phê rất đúng hẹn. Quán cà phê nhỏ nằm trên đường Võ Thị Sáu. "Quán ruột của chị đấy, uống cà phê mà hết tiền thì nợ cũng được". Tóc buông lơi, áo quần đơn giản, chị tuồng như không chú ý nhiều đến vẻ bề ngoài. Gặp là cười nói râm ran. Hài hước, dí dỏm, nhưng tinh ý có thể nhận thấy sau mỗi câu mỗi chữ là cả một gánh nặng suy tư về cuộc đời.
Gọi cà phê xong, chị châm thuốc hút. Cái "món" thuốc lá nó vận vào chị từ những lần đi đóng phim, phải thức đêm thức hôm trăn trở với vai diễn. Từ những lúc một mình ngồi nhìn đời sống trôi ngoài cánh cửa. Và từ những cô đơn của kiếp đàn bà làm nghệ thuật nữa. Chị biết là hút thuốc có hại cho sức khỏe đấy, chẳng hay lắm đâu, nhưng mà quen rồi. Người ta rất khó để từ bỏ một thói quen mà.
Chuyện dây cà ra dây muống. Chị bảo đang xây nhà. Suốt cả ngày chị bận bịu với gạch, ngói, vôi, vữa, đau hết cả đầu, ù hết cả tai. Xi măng, sắt thép cứ nhộn nhạo trong trí nhớ. Đàn bà xây nhà, không có đàn ông trợ giúp buồn cười lắm. Cứ nói trước quên sau, chả hiểu cụ thể được mọi chuyện cho đến đầu đến đũa. Thôi thì cứ để tất cho thợ thuyền làm, mình đáo qua đáo lại tí gọi là. Vật liệu thì gọi đại lý quen họ mang tới. Giá cả họ bảo thế nào thì mua thế ấy. Tất cả chỉ trông mong vào sự tử tế của mọi người xung quanh thôi. Nói xong lại cười, lại châm thuốc rất điệu nghệ. Thanh Quý cho ta cái cảm giác, dù cho chị đã qua cái tuổi làm nghề hăng hái nhất, thì sự hồn nhiên trời phú cho người nghệ sĩ trong chị vẫn còn nguyên vẹn.
Quay sang chuyện phim ảnh, Thanh Quý bảo, chẳng hiểu thế nào mà đời chị lại chỉ toàn đóng những vai buồn thương, đẫm nước mắt. Có lẽ bởi khuôn mặt, tính cách của chị rất phù hợp với những vai ủy mị, giàu lòng trắc ẩn.
Người yêu điện ảnh có thể vẫn còn nhớ chị trong các phim "Chuyến xe bão táp", "Tình yêu và khoảng cách", "Ngõ hẹp", "Không có đường chân trời", "Người đàn bà bị săn đuổi", "Mùa lá rụng"... ở đó, những người đàn bà chị sắm vai đều mang một số phận trắc trở, phải đối diện với những bi kịch hay những lựa chọn nghiệt ngã.
Hỏi, liệu chị có nghĩ mọi thứ từ cuộc đời nhân vật có thể vận vào đời mình không? Thanh Quý lại cười, mắt long lanh như thể có hai giọt nước. Chị bảo, cuộc sống có lý lẽ của nó. Nếu mình chủ động chọn một công việc nào đấy, mình có thể dễ dàng rời xa nó. Nhưng nó đã "chọn" mình thì chịu thôi. Mình phải sống và chảy đi cùng với những vui buồn mà nó mang tới.
Quay lại câu chuyện mơ ước thời tuổi nhỏ. Thanh Quý đã chỉ có một ước mơ duy nhất thôi, là trở thành một cô thủ thư, để có thể được đọc sách thoải mái trong thư viện, thỏa mãn niềm đam mê sách của chính mình.
Nhưng rồi chị bị "túm tóc" nhấc sang một lĩnh vực khác, một lĩnh vực mà những hào quang của nó thật xa cách với đời sống chị tưởng tượng. Nhan sắc, tuổi trẻ và sự nhạy cảm trời phú đã mang chị tới "bén duyên" cùng điện ảnh. Và chị ở lại với nó, đau đớn, dằn vặt cùng nó. Để nhận ra rằng, buồn vui với những nhân vật của cuộc đời chính là cái "nghiệp" buộc vào số phận của chị. Có lúc buồn, tuyệt vọng, muốn trốn cũng không được.
Thanh Quý kể, ngày nhỏ chị rất hay khóc. Gặp chuyện gì cũng khóc. Vô tình đi qua trường điện ảnh, người ta tuyển diễn viên, vào thi cho vui. Nhưng đứng trước ban giám khảo là khóc mất rồi. Người ta bảo hát, khóc. Người ta bảo trượt, khóc. Mà người ta bảo đỗ rồi, cũng khóc.
Vai diễn đầu tiên trong đời không thành công, chị về ôm gối khóc mãi, thậm chí còn nghĩ đến cái chết. Đọc một cuốn sách hay cũng đầm đìa nước mắt. Là một người nhạy cảm nó khổ thế đấy. Dễ khóc dễ buồn. Cái gì cũng có thể chạm vào mình, gây hiệu ứng xúc cảm với mình. Mẹ chị thường bảo, con gái mà khóc nhiều đời dễ bi lụy. Cuộc đời của Thanh Quý không thể gọi là bi lụy. Nhưng nhân vật của chị thì nhiều nước mắt
Bình Nguyên Trang