Tuần qua, Phòng Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI) đã phối hợp với Ban Kinh tế, Tạp chí Cộng sản và Trung tâm Thông tin-Ban Kinh tế TƯ tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Báo chí với việc đổi mới DNNN”.

Báo chí - đối tượng nhạy cảm của DN

Phát biểu tại Hội thảo, ông Đỗ Xuân Định - Tổng biên tập Tạp chí Xây dựng Đảng cho rằng, báo chí và DN là mối quan hệ gắn bó tất yếu và khăng khít và là đồng hành với nhau trong công cuộc phát triển kinh tế đất nước. Báo chí là đối tượng nhạy cảm của DN và góp phần đổi mới nhận thức đối với đội ngũ DN doanh nhân. Ông Định cho rằng, ngay như ở nước ta, dưới triều đình phong kiến “trọng nông ức thương”, trong khi “thương” được xếp cuối cùng “sĩ nông công thương” nhưng việc kinh doanh lớn đều nằm trong tay Nhà nước. Ông Định đưa ra hình ảnh so sánh, không một đối tượng nào lại không dùng sản phẩm không mua hàng hoá do DN làm ra. Tờ báo nào cũng mong muốn là bạn đọc của mọi nhà mà lại không đề cập đến một đối tượng cực kỳ nhạy cảm và năng động là DN. Ước tính trong số đối tượng tham gia quảng cáo có tới 90% là DN. Điều đó, khẳng định mối quan hệ giữa báo chí và DN thật khăng khít. Báo chí - sản phẩm của nền sản xuất công nghiệp đã và đang biến đổi không ngừng, gắn liền với đời sống hơi thở sản xuất kinh doanh của DN. Hiện nay DN nói chung và DNNN nói riêng vừa là đối tượng phản ánh trực tiếp thường xuyên của báo chí vừa là nguồn lực cho báo chí tồn tại và phát triển.

Ông Trần Đức Khang- Phó Tổng biên tập Thời báo Tài chính VN cho rằng, cùng với sự phát triển như vũ bão của báo chí là đội ngũ doanh nhân ngày càng phát triển mạnh mẽ. Đến nay, theo thống kê cả nước hiện có 9 vạn DN, trong đó có hơn 5.000 DNNN, hơn 80 nghìn DN dân doanh và hơn 3.000 DN có vốn đầu tư nước ngoài. Đó là chưa kể hơn 150 nghìn HTX, và tổ hợp tác và hơn 2 triệu hộ kinh doanh cá thể , kinh tế trang trại... Khu vực DNNN, DN thành lập theo Luật DN và Luật ĐTNN là lực lượng có trình độ tổ chức và năng lực kinh tế cao đóng góp rất lớn cho ngân sách nhà nước .

DN nói chung và DNNN nói riêng đã trở thành đối tượng phản ánh thường xuyên của báo chí, đồng thời góp phần quan trọng nhất trong tiêu thụ sản phẩm báo chí, đảm bảo nguồn lực cho báo chí phát triển. Nhờ những phương tiện kỹ thuật công nghệ mới, sự đòi hỏi của công chúng về quyền được hưởng thụ, chiếm hữu, sử dụng thông tin mà báo chí đã góp phần không chỉ thông tin hàng ngày hàng giờ các vấn đề của kinh tế, của đời sống DN. Và chính DN cũng cần phải thông qua báo chí, phương tiện truyền thông nhanh nhất, rộng nhất, hiệu quả nhất để thể hiện sức mạnh của mình. Đồng thời báo chí hi vọng nắm bắt thị trường, tìm ra những bí quyết, những điểm mạnh điểm yếu của đối thủ cạnh tranh. Báo chí đã và đang trở thành cầu nối quan trọng không thể thiếu giữa người tiêu dùng sản phẩm hàng hoá dịch vụ với người sản xuất, giữa DN với DN, giữa cơ quan quản lý với nhà sản xuất giữa các quốc gia với khư vực.

Báo chí góp phần tăng cường sức cạnh tranh và hội nhập của DN

Tại hội thảo, nhiều bài tham luận của các tác giả tập trung xoay quanh việc đổi mới và nâng cao sức cạnh tranh của khu vực DNNN. Trong đó, với thế mạnh của mình, báo chí đã tạo điều kiện để cho các nhà lập chính sách hiểu rõ hơn nguyện vọng của DN, làm cho các chính sách có điều kiện đi vào cuộc sống tốt hơn. Theo Tiến sĩ Phạm Huy Hùng - Tổng Giám đốc Ngân hàng Công thương VN thì hơn 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết Tư 3 về tiếp tục sắp xếp đổi mới phát triển và nâng cao hiệu quả của DNNN thì báo chí đã vào cuộc ngay từ đầu. Họ luôn là đội quân xung kích trên mặt trận tuyên truyền, đóng góp một phần không nhỏ vào sự đổi mới của khu vực DNNN. Việc triển khai đề án sắp xếp và đổi mới DNNN ở nhiều bộ ngành địa phương, Tcty 90, 91 đã thể hiện tính tích cực của báo chí. Đã có 88/102 đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, như vậy tính đến thời điểm này còn 14 bộ ngành địa phương chưa hoàn thành đề án và 76 đề án phải chỉnh sửa. Bên cạnh đó, việc sắp xếp các Tcty rất khó khăn, Tcty nào cũng đưa ra nhiều lý do để tồn tại. Cộng với công việc đè nặng mỗi năm nhà nước chủ trương phải sắp xếp khoảng hơn 600 DNNN. Đây quả thực là gánh nặng với báo chí, đòi hỏi trách nhiệm của những người làm báo ngày càng nặng nề hơn. Ngoài nhiệm vụ nặng nề là góp phần tuyên truyền cho công cuộc đổi mới và sắp xếp khu vực DNNN thì báo chí còn phải có trách nhiệm đối với việc nâng cao khả năng cạnh tranh của khu vực DNNN.

Hiện tại cả nước có hơn 5000 DNNN sử dụng 75% tài sản cố định, 20% tổng đầu tư xã hội, chiếm 50-70% tổng dư nợ của các ngân hàng trong nước và hơn 70% tổng số nợ vay nước ngoài. Vì vậy, DNNN vẫn được coi là xương sống của nền kinh tế. Tuy vậy, theo Ban chỉ đạo đổi mới phát triển DN thìphần lớn DNNN kinh doanh có lãi, lại có quy mô vừa và nhỏ, vì 75% có vốn dưới 10 tỷ đồng nên lợi nhuận không lớn. Hơn nữa, phần lớn các DNNN có vốn kinh doanh chủ yếu từ vốn vay ngân hàng, hệ số nợ thường gấp 2 - 3 lần vốn chủ sở hữu nên tình hình tài chính nói chung không đảm bảo kinh doanh có hiệu quả và bền vững. Điều này rõ ràng nhiều DNNN sẽ khó khăn khi bước vào hội nhập. Trong khi đó trình độ máy móc công nghệ của đa số DNNN lạc hậu, dẫn đến chi phí sản xuất cao và giá bán sản phẩm dịch vụ cao hơn so với nhập khẩu. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực của khu vực DNNN từ Ban lãnh đạo DN đến nhân viên và người lao động đang trong tình trạng hẫng hụt so với DN có vốn ĐTNN và một số ít DN tư nhân. Bên cạnh đó, khả năng tiếp cận thị trường, thông tin thị trường quốc tế để tìm kiếm cơ hội đầu tư kinh doanh mở rộng xuất khẩu của khu vực DNNN còn rất hạn chế. Những vấn đề trên khẳng định khu vực DNNN đứng trước áp lực rất lớn trong quá trình hội nhập. Vậy để có thể trợ giúp DN, báo chí sẽ hỗ trợ để họ vượt qua như thế nào. Có lẽ đây là những câu hỏi của rất nhiều DN đã được đặt ra cho đại diện của nhiều cơ quan báo chí. Nhiều bài tham luận của các đại diện cơ quan báo chí tại hội thảo một lần nữa cũng đề cao việc tuyên truyền của báo chí trong việc trợ giúp DNNN để nâng cao khả năng cạnh tranh. Ngoài việc tuyên truyền chủ trương chính sách DN cần những thông tin tiếp cận thị trường nhiều hơn và cập nhập. Nội dung báo chí tuyên truyền cần phải có những bài phân tích cơ hội đầu tư, thị trường đầu vào, thị trường đầu ra, thiết bị công nghệ và kể cả thị trường lao động nhằm giúp DN lựa chọn và quyết định chiến lược kinh doanh cũng như cơ hội đầu tư.

Tổng kết Hội thảo, ông Vũ Tiến Lộc- Chủ tịch VCCI, một lần nữa khẳng định, báo chí và DN là hai chủ thể không thể tách rời. Báo chí là người bạn người đồng hành của DN trên mọi mặt trận đấu tranh chống tiêu cực cũng như sản xuất kinh doanh. Vai trò của báo chí chính là phục vụ sự nhận thức đổi mới của đất nước cũng như đổi mới DN. Thời điểm hội nhập AFTA đã chính thức khởi động và gia nhập WTO không còn bao xa. Thiết nghĩ, báo chí cần phải đẩy mạnh hơn chương trình tổng kết, dự báo tình hình, cung cấp thông tin mới, nóng, cập nhập hằng ngày để trợ giúp DN trong việc cạnh tranh với các nước trong khu vực và thế giới. Bên cạnh việc tuyên truyền phản ánh những DNNN thực hiện tốt theo nghị quyết TƯ3, báo chí cũng cần tiếp tục nghiên cứu khảo sát tổng hợp ý kiến xung quanh việc thực hiện đổi mới cũng như tìm những mô hình phù hợp ở mỗi DNNN nhằm nâng cao hiệu quả sự đổi mới toàn diện khu vực DNNN.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn - Thứ trưởng Bộ Tài chính:

Phát triển DN, trong đó có DNNN là vấn đề được báo giới quan tâm. Trong nhiều năm qua tôi phụ trách Ban Vật giá của Chính phủ do những động thái của những mặt hàng nhạy cảm nên luôn được tiếp xúc với các nhà báo, nhất là nhà báo kinh tế. Tôi thấy họ rất nhạy cảm với nghề nghiệp và luôn bám sát thực tế. Chính họ giúp cho sự điều chỉnh của nhà nước được cân nhắc và thận trọng hơn. Tôi nhớ, có đến 4 lần Nhà nước phải điều chỉnh giá xăng dầu cũng vì dư luận báo chí phát hiện ra nhiều DN tích trữ xăng dầu chờ giá lên. Tôi nghĩ nếu như chúng ta hợp tác với báo chí thì có nghĩa là chúng ta đóng góp thiết thực vào quá trình đổi mới khu vực DNNN mà Nghị

quyết TƯ3 đã đề ra.

Ông Nguyễn Văn Quảng - Vụ phó Vụ DN-Bộ KH&ĐT:

Có thể nói, nghị quyết TƯ 3 là cương lĩnh vềsắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả của khu vực DNNN. Trong vấn đề hoàn thiện cơ chế chính sách, để cho chính sách vào cuộc sống, báo chí góp phần rất quan trọng, nhất là đưa ra các ý kiến tham khảo đa chiều.

Vai trò của DNNN là lực lượng then chốt chúng ta đã quá rõ. Tuy nhiên về cơ cấu DNNN không nhất thiết phải có ở tất cả các ngành, các lĩnh vực, các sản phẩm mà chỉ nên tập trung vào những ngành then chốt, những lĩnh vục liên quan quan trọng liên quan đến ngành an ninh, quốc phòng, cân đối vĩ mô, sản xuất kinh doanh những sản phẩm thiết yếu. Việc chuyển theo mô hình Cty mẹ- Cty con đang là mốt ở các DN. Vì sao? Có lẽ vì các công ty chuyển thành công ty mẹ thì được thành lập Hội đồng quản trị, có quyền điều chuyển vốn, điều mà Tcty 90,91 không làm được. Báo chí cần góp sức mổ xẻ ưu khuyết mô hình này, cảnh báo, dự báo các vấn đề sẽ xảy ra. Trong quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết TƯ 3 khẳng định, đẩy mạnh cổ phần hoá (CPH) những DN mà Nhà nước không cần giữ 100% vốn, xem đó là một khâu quan trọng để tạo chuyển biến cơ bản trong việc nâng cao hiệu quả DNNN. Quan điểm cho rằng, các DN sau cổ phần hoá mà Nhà nước giữ cổ phần chi phối đều coi là DNNN. Nhưng việc CPH lại chỉ thực hiện ở các DN có một số tiêu chí nhất định như có vốn trên 5 tỷ đồng,phải có lãi... thì quá trình CPH không thể thực hiện được theo kế hoạch năm 2003 phải CPH 1.000 DN.

Ông Bùi Văn Tiến-Tcty Thuốc lá VN:

Báo chí đã góp phần không nhỏ vào quá trình đổi mới sắp xếp các DNNN thuộc Tcty Thuốc lá VN. Nhờ có báo chí mà quá trình đổi mới sắp xếp hoạt động kinh doanh của Tcty đã có những bước đáng kể. Theo đó, số lượng DN đã được sắp xếp hợp lý và đi sâu vào chuyên ngành hơn. Thực hiện tích tụ vốn để đẩy mạnh đầu tư phát triển tăng năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ, nâng cao sức cạnh tranh. Quá trình CPH ở Tcty Thuốc lá rất cần đến tiêu chí phân biệt DN sau CPH như thế nào là DNNN, vì chỉ có DNNN mới đuợc kinh doanh thuốc lá điếu. Nếu các văn bản hướng dẫn càng ban hành sớm, càng giúp cho quá trình CPH ở Tcty chúng tôi nhanh hơn.

P.H ghi