Thứ Tư, 14/09/2011 - 10:23

Xã hội hoá trong đào tạo nghề thủ công mỹ nghệ

Trong khuôn khổ Hội chợ Nông sản và làng nghề khu vực phía Bắc năm 2011 do Trung tâm xúc tiến thương mại phối hợp với Hiệp hội làng nghề VN đã diễn ra Diễn đàn truyền dạy nghề thủ công mỹ nghệ. Đây là dịp để nhìn lại công tác truyền dạy nghề theo hình thức cha truyền con nối tại các làng nghề, cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ truyền thống.

Việc đào tạo nghề thủ công mỹ nghệ cho lao động nông thôn là hết sức cấp thiết

Ông Đào Văn Hồ- Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp cho biết, kim ngạch xuất khẩu của các làng nghề không ngừng tăng lên qua các năm. Xuất khẩu tại chỗ hàng thủ công truyền thống thông qua việc bán cho khách du lịch đã mang lại nguồn ngoại tệ không nhỏ.

Còn nhiều lo ngại

Theo ông Lưu Duy Dần - Tổng thư ký Hiệp hội làng nghề VN, các làng nghề đã tạo việc làm cho khoảng 24% lao động nông thôn. Đã có 28,2% làng nghề có công việc ổn định liên tục suốt 12 tháng trong năm. Kết quả khảo sát các làng nghề trong những năm qua cho thấy, 69,52% làng nghề hiện đang gia tăng số lượng lao động qua từng năm, 12,86% làng nghề có số lượng lao động ổn định, 30,8% làng nghề có số lượng lao động suy giảm. Số lao động làng nghề bình quân đã qua đào tạo hiện mới chỉ đạt tỷ lệ 12,3%. Trong nông thôn đang có nhiều nghề có khả năng phát triển cần được quan tâm đưa vào chương trình dạy nghề như: chế biến gỗ, sơn mài, chạm khảm, đồ gốm, đồ đồng, mây tre đan, thêu ren, dệt...

Tuy nhiên, trong vài ba năm gần đây, do suy giảm kinh tế toàn cầu đã dẫn đến sự suy giảm kim ngạch xuất khẩu và phát triển của các làng nghề. Một số nghề truyền thống đang có nguy cơ mai một, vì người lao động không thiết tha với nghề, thậm chí bỏ làng đi xa để kiếm việc có thu nhập cao hơn. Do đó, việc đào tạo nghề thủ công mỹ nghệ cho lao động nông thôn là hết sức cấp thiết, để phát triển kinh tế- xã hội, bảo tồn và phát triển ngành nghề truyền thống, lưu giữ tinh hoa văn hóa của dân tộc.

Nhiều cơ sở dạy nghề được xây dựng bề thế, nhưng việc dạy nghề chưa đạt yêu cầu, chưa gắn với nhu cầu sản xuất, kinh doanh, do đó nhiều người học xong không tìm được việc làm hoặc nơi tiếp nhận họ phải tốn thời gian, kinh phí để đào tạo lại. Một thực trạng mà nhiều cơ sở đào tạo nghề ở nước ta đang mắc phải là "cái cần không dạy, cái không cần lại dạy". Một câu hỏi lớn đặt ra: Làm thế nào để việc dạy nghề đáp ứng đúng nhu cầu thực tế, tránh tình trạng "dạy cái ta có, không dạy cái người cần".

Xã hội hóa trong đào tạo nghề

Ông Trịnh Quốc Đạt - Trưởng ban đào tạo Hiệp hội làng nghề VN cho biết, từ tháng 12/2010, theo chỉ đạo của Tổng cục Dạy nghề, Hiệp hội đã nhận chỉ tiêu đào tạo 2.610 học viên gồm 28 nghề, tại 22 cơ sở thành viên của Hiệp hội thông qua 3 mô hình: Đào tạo nghề và tổ chức việc làm để xây dựng làng nghề mới, áp dụng đối với những địa phương chưa có nghề truyền thống, thiếu ruộng đất nhưng có nhiều nhân lực, thiếu việc làm, có nhu cầu quy hoạch làng nghề mới do chính quyền địa phương đề xuất; đào tạo nghề, tổ chức việc làm kết hợp vùng nguyên liệu và bao tiêu sản phẩm thủ công xuất khẩu; đào tạo nghề để duy trì phát triển các làng nghề truyền thống. Đến nay, trên 80% số học viên sau đào tạo đã có việc làm.

Dạy nghề tại các trường đào tạo chính quy là chủ lực, nhưng truyền dạy nghề theo hình thức cha truyền con nối tại các làng nghề vẫn vô cùng quan trọng. TS. Nguyễn Can - Phó trưởng ban dự án của Hiệp hội làng nghề kiến nghị, cùng với việc đẩy mạnh các hoạt động dạy nghề theo cách hiện đại, cần lưu giữ các “công nghệ sản xuất sản phẩm truyền thống” dưới dạng tài liệu công nghệ, Nhà nước cần có chương trình sưu tầm và biên soạn các quy trình công nghệ, sách dạy nghề cho việc sản xuất các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Những nghệ nhân cao tuổi cần kết hợp với các nhà công nghệ để soạn thảo sách truyền dạy nghề. Nhà nước nên có chính sách đối với các nghệ nhân trong việc truyền nghề cho thế hệ trẻ bằng cách vận dụng luật sở hữu trí tuệ.

Việc đào tạo nghề cho lao động làng nghề nên triển khai ở cả 3 cấp độ: đào tạo cho những lao động phổ thông chưa biết nghề để họ có ít nhất một nghề thông thạo; bổ sung những kiến thức, kỹ năng mới cho những người đã có nghề nhưng chưa thành thạo, để họ trở thành thợ giỏi; bổ túc kiến thức khoa học, công nghệ mới cho các nghệ nhân để họ cập nhật được những yếu tố mới.

Đặc biệt, cần đẩy mạnh "xã hội hóa" trong công tác đào tạo nghề, nghĩa là bên cạnh hệ thống trường lớp, các cơ sở công lập cần thu hút các tổ chức xã hội, hội nghề nghiệp và các DN tham gia vào việc dạy nghề; tổ chức những lớp dạy nghề ngay tại mỗi làng nghề, học viên là lao động trong làng, thày dạy là những nghệ nhân, thợ giỏi.

Mai Thanh

search