Thứ Năm, 01/08/2013 - 11:13

Hiệp định TPP: Kỳ vọng nhưng thận trọng

(DĐDN) - “Khẳng định cam kết hoàn tất đàm phán về Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (Hiệp định TPP) toàn diện và tiêu chuẩn cao vào thời điểm sớm nhất có thể trong năm nay” là một trong những nội dung trong Tuyên bố chung của hai nhà lãnh đạo VN - Hoa Kỳ trong chuyến thăm chính thức của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang tới Hoa Kỳ theo lời mời của Tổng thống Barack Obama vừa qua.

Như vậy, qua 18 vòng đàm phán Hiệp định TPP, cái đích cuối cùng đang ngày càng gần hơn, nhưng cũng như những hiệp định thương mại khác, VN sẽ phải đau đầu giải bài toán được - mất khi quyết định tham gia đàm phán, nhất là khi Hiệp định TPP không có cơ chế đặc biệt cho các nền kinh tế ở trình độ phát triển khác nhau.

VN là quốc gia sẽ  hưởng lợi nhiều nhất


Ông Mark Gillin - Chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại VN (Amcham): Tăng trưởng thương mại cho phép VN tiếp cận dễ dàng hơn các nguồn vốn, công nghệ hiện đại và kinh nghiệm quản lý...

Đã  đến lúc phải tiến lên với những cải cách cần thiết để tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn, nơi các quyết định được đưa ra nhanh chóng hơn, các thủ tục được đơn giản hơn, luật lệ  được thực thi công bằng hơn, và các Cty cạnh tranh với nhau bằng giá trị thực sự  của mình. Vẫn còn quá nhiều cải cách cơ bản chưa được hiện thực hóa và vì thế  nền kinh tế phải gánh chịu hậu quả.

Đáng chú ý là, Hiệp định TPP mang lại cơ hội mới để VN đạt được những mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và đổi mới mô hình tăng trưởng của đất nước. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng VN là quốc gia sẽ  hưởng lợi nhiều nhất trong số các quốc gia đang đàm phán ký kết  hiệp định này, với tăng trưởng về  XK và GDP có khả năng sẽ cao hơn nhiều so với các quốc gia đối tác khác. Nếu VN có thể tận dụng tất cả lợi thế, TPP sẽ có thể  tạo điều kiện  giúp  cho  khu vực tư nhân  tiếp cận các thị trường trọng yếu dễ dàng hơn, thúc đẩy cạnh tranh, thu hút thêm đầu tư nước ngoài,  giúp xây dựng  cơ sở  hạ  tầng cho hệ  thống chuỗi phân phối trọng yếu, và  mang lại những lợi ích to lớn cho VN, các Cty và người dân.

Tăng trưởng thương mại sẽ kéo theo  đầu tư nước ngoài , sẽ  tạo  thêm việc làm và thu nhập, nguồn thu thuế, xuất khẩu, ngoại hối và chuyển giao công nghệ. Đồng thời cũng cho phép VN tiếp cận dễ dàng hơn các nguồn vốn, công nghệ hiện đại và kinh nghiệm quản lý, đóng góp vào tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và toàn cầu hóa của VN.

Việc VN hoàn tất thành công Hiệp định TPP là rất quan trọng đối với cộng đồng DN Hoa Kỳ tại đây, giúp thúc đẩy niềm tin của các nhà đầu tư và tăng cường cơ hội cho tất cả mọi người.

DN không nên coi Hiệp định TPP là liều “thuốc tiên”


Ông Lê Tiến Trường - Phó Chủ tịch Vitas, Phó Tổng giám đốc thường trực Vinatex: Đối với từng DN dệt may, cần có sự chuẩn bị để liên kết được với các khâu trong chuỗi cung ứng, tránh bị động...

Có thể khẳng định, Hiệp định TPP sau khi được ký kết sẽ là cú hích mới cho phát triển, cả số lượng và chất lượng.

Hiệp hội Dệt may VN mong muốn rằng Hiệp định TPP là cơ hội cho phát triển, cho nên cần thiết có quy hoạch phát triển dệt may trong nước cả về địa lý và nguồn lực lao động… Cần công khai và có cam kết của các địa phương để tận dụng cơ hội từ Hiệp định TPP. Khi quy mô sản xuất tăng, sự phân bố các khu vực nhà máy sản xuất cũng tăng, đòi hỏi hệ thống hạ tầng nối các khu trung tâm thiết kế với khu vực sản xuất, trung tâm ICD (cảng nội địa) và càng biển phải hoàn thiện. Bên cạnh đó những chính sách trong kêu gọi đầu tư vào dệt may, với cả đối tác trong và ngoài nước cần quan tâm tới trình độ công nghệ, môi trường cho dự án đầu tư mới. Đảm bảo dự án đầu tư mới phải sử dụng công nghệ tốt, bền vững, lâu dài, tránh tình trạng dịch chuyển công nghệ cũ về đây, biến chúng ta thành nơi chứa rác thải công nghiệp.

Đối với từng DN dệt may, cần có sự chuẩn bị để liên kết được với các khâu trong chuỗi cung ứng, tránh bị động khi đã ký kết mà lại không tận dụng được các điều kiện thuận lợi với thuế quan ưu đãi khi thỏa mãn các điều kiện của Hiệp định TPP. Hiệp hội Dệt may VN khuyến nghị các DN dệt may phải hình thành chuỗi này chặt chẽ, có cam kết, có cộng đồng trách nhiệm để xây dựng năng lực cạnh tranh của toàn chuỗi với mục tiêu biến TPP thành cú hích quan trọng cho dệt may VN tăng trưởng bền vững. Các DN nên tận dụng thời cơ này để phát triển bền vững, tích lũy tiềm lực mọi mặt để xây dựng năng lực cạnh tranh thực sự, chứ không nên coi TPP là liều thuốc tiên và yên tâm ngủ quên trên những ưu đãi thuận lợi trước mắt.

Đừng để nước đến chân mới nhảy


Ông Nguyễn Tôn Quyền - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội gỗ và lâm sản VN: Trước khi tham gia vào  TPP, chúng ta phải có những buổi tập huấn, nâng cao ý thức cho các DN trong lĩnh vực lao động.

Có rất nhiều việc các DN cần phải chuẩn bị trước khi chúng ta tham gia vào Hiệp định TPP, trong đó đào tạo lao động đáp ứng được yêu cầu là một trong những việc quan trọng.

Lấy ví dụ với ngành gỗ, trước đây hầu như không có nước nào đòi hỏi khi XK đồ gỗ vào nước họ mà lại đề cập đến vấn đề lao động. Chỉ có Hoa Kỳ yêu cầu: Thứ nhất, trước khi ký hợp đồng, họ sang kiểm tra xem việc vệ sinh an toàn lao động trong nhà máy như thế nào. Thứ hai, sơn có hàm lượng chì cao không. Thứ ba, hàm lượng keo có vượt hàm lượng hóa chất hay không. Thứ 4, ánh sáng có đủ đảm bảo cho người lao động thao tác hay không và có bị ảnh hưởng gì về mắt không...

Nếu phải áp dụng vấn đề này theo cam kết Hiệp định TPP thì sẽ rất phức tạp và khó cho DN. Bởi các DN của chúng ta vẫn chưa quen, hầu hết các DN VN vẫn chưa hiểu tiêu chuẩn lao động quốc tế hiện nay như thế nào. Chẳng hạn, Mỹ yêu cầu cái gì, Nhật Bản quy định thế nào

Theo tôi, việc này Nhà nước phải cung cấp  thông tin và có hướng dẫn cụ thể cho các DN biết. Trước khi tham gia vào Hiệp định TPP, chúng ta phải có những buổi tập huấn, nâng cao ý thức cho các DN trong lĩnh vực lao động. Nhưng xem ra “các vị” vẫn bình chân như vại. “Nước đến chân mới nhảy” là hình ảnh thường thấy ở VN.

Riêng ngành gỗ hiện đang sử dụng khoảng hơn 300.000 công nhân, chưa kể đến các lao động làm việc tại các hộ gia đình. Nhưng số lượng lao động này được đào tạo chỉ chiếm khoảng 20%. Chủ yếu được đào tạo trong nhà máy, tuyển lao động phổ thông vào rồi mới bắt đầu đào tạo, vì trường lớp đào tạo của chúng ta hiện nay còn rất yếu.

Sự Cân bằng và lợi ích của tất cả các bên


Ông
Vũ Huy Hoàng - Bộ trưởng Bộ Công thương: Tôi tin rằng, những mong muốn của những nhà lãnh đạo TPP sẽ có nhiều khả năng trở thành hiện thực vào cuối năm nay.

Hiện còn một số bất đồng trong đàm phán TPP, đó là những vấn đề liên quan đến thương mại, đến dịch vụ và đầu tư. Về thương mại thì đó là câu chuyện mở cửa thị trường. Chúng tôi đã thống nhất với nhau rằng, mở cửa thị trường là phải dựa trên nguyên tắc hai bên cùng có lợi. Tôi mở cửa thị trường cho anh, thì đổi lại anh cũng phải mở cửa thị trường cho tôi.

Và, ngoài danh mục những mặt hàng mà hai bên tạo điều kiện cho nhau nhập khẩu thì còn có câu chuyện về thuế. VN hiện nay đang ở một trình độ thấp hơn so với các nước thành viên Hiệp định TPP khác, cho nên chúng ta yêu cầu các nước thành viên TPP khác, trong đó có Mỹ, cần dành cho VN một sự linh hoạt nhất định. Tức là có thời gian quá độ trước khi thực hiện mục tiêu cuối cùng.

Ngoài ra, một số nội dung có vấn đề nhạy cảm. Nhạy cảm ở đây không chỉ đối với VN mà còn đối với nhiều nước thành viên Hiệp định TPP khác, như vấn đề mua sắm của Chính phủ, vấn đề môi trường, vấn đề về DN nhà nước,...

Những chuyện này liên quan đến nhiều nước, vì thế không chỉ có VN và Mỹ phải phối hợp chặt chẽ trong quan hệ song phương để xử lý những vấn đề liên quan mà còn phải có sự tham gia tích cực đa phương của nhiều thành viên khác. Với tinh thần như vậy, chúng tôi tin rằng trong thời gian ngắn tới đây, những khác biệt đó sẽ được thu hẹp. Phải nhấn mạnh một điều, dù muốn hay không thì luôn phải tính đến sự cân bằng và lợi ích của tất cả các bên tham gia đàm phán Hiệp định TPP.

Hai đoàn đàm phán Hiệp định TPP của VN và Hoa Kỳ sẽ gặp nhau trước khi phiên đàm phán thứ 19 diễn ra ở Brunei.


Tuấn Anh, Lưu Trần ghi

search