Chủ Nhật, 26/06/2005 - 01:45

Dịch vụ công: Phải là một "sản phẩm"chất lượng

Sẽ tách hoạt động
quản lý nhà nước của
các cơ quan công quyền
với hoạt động cung ứng dịch vụ
về y tế, giáo dục...

Cải cách hành chính đã từng bước tách dịch vụ công khỏi quản lý nhà nước. Tuy nhiên, theo đánh giá của nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Khánh thì: "Cơ quan hành chính trung ương và địa phương vẫn còn làm quá nhiều công việc không phải của mình". Chính vì vậy, chất lượng dịch vụ công vẫn "bị" đánh giá là kém hiệu quả.

Ông Nguyễn Khánh khẳng định: Đây chính là "tàn dư bao cấp do vẫn dùng ngân sách nhà nước bù lỗ, cấp cho DN, cho các đơn vị sản xuất, dịch vụ có khả năng và có trách nhiệm tự trang trải chi phí, tự phát triển nguồn vốn của mình...". Chính vì vậy, để tiến tới một "nền hành chính chuyên nghiệp" - như lời của ông Nguyễn Khánh thì cần tách bạch quản lý nhà nước và dịch vụ công.

Dịch vụ công là gì?

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Quang Trung khẳng định tuy còn nhiều ý kiện khác nhau nhưng tựu trung dịch vụ công là những hoạt động phục vụ nhu cầu thiết yếu của nhân dân. Đây là hoạt động không vụ lợi, không vì mục đích kinh doanh và hoạt động theo các tiêu chí, quy định của nhà nước. Ông Trung cũng khẳng định chức năng trực tiếp cung ứng dịch vụ công hiện nay phần lớn do các tổ chức sự nghiệp công thực hiện. Tuy nhiên, cũng như nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Khánh các cơ quan quản lý nhà nước vẫn còn "ôm đồm" quá nhiều việc dẫn đến cơ quan dịch vụ công hoạt động như một cơ quan quản lý hành chính nhà nước.

Tách từ đâu?

Tách chức năng quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công theo ông Trung trước hết và cơ bản là “tách hoạt động quản lý nhà nước của các cơ quan công quyền với hoạt động cung ứng dịch vụ về y tế, giáo dục, văn hoá xã hội... do các tổ chức sự nghiệp công lập thực hiện”. Luật Tổ chức Chính phủ năm 2001 cũng quy định: "Tách chức năng quản lý nhà nước của Chính phủ, bộ, cơ quan hành chính với chức năng cung ứng dịch vụ sự nghiệp công của các tổ chức sự nghiệp. Từ đó tách rõ tổ chức sự nghiệp công với tổ chức hành chính để hoạt động theo cơ chế riêng, phù hợp và có hiệu quả".

Về mặt cơ cấu tổ chức của các bộ cũng đã tách rõ các loại hình tổ chức nhiệm vụ quản lý nhà nước và loại làm nhiệm vụ phục vụ, cung ứng dịch vụ công. Tuy nhiên, đây chỉ là "lý thuyết" bởi hiện nay trong ý thức của một bộ phận công chức vẫn coi dịch vụ công như cái cớ để "hành" DN và người dân khi họ phải sử dụng những dịch vụ này và đương nhiên họ không muốn tách hai lĩnh vực này. Đơn cử như trong lĩnh vực cấp giấy phép đầu tư cho DN vẫn còn cơ chế "xin - cho". Vì vậy, theo nhận định của Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Quang Trung các công chức phải thay đổi tư duy, phải nhận thức được rằng dịch vụ công chính là "sản phẩm". Mà đã là sản phẩm thì phải có thị trường và cách quản lý riêng chứ không phải quản lý nhà nước. ông Trung nêu ví dụ như hiện nay tại các bệnh viện vẫn còn hiện tượng quá tải, 2, 3 người một giường thì phải khẳng định đó là chất lượng dịch vụ kém.

Đổi mới cơ chế quản lý

Cũng theo Bộ trưởng Đỗ Quang Trung, đổi mới cơ chế quản lý, giao quyền tự chủ thực sự cho các tổ chức thực hiện nhiệm vụ dịch vụ công chính là cách thức để nâng cao chất lượng dịch vụ này. Mặt khác, muốn chất lượng dịch vụ tốt cũng cần rà soát để phân loại các tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập. Đối với những đơn vị được nhà nước hỗ trợ ngân sách một phần như bệnh viện, trường học... cần trao quyền và trách nhiệm cho người quản lý để họ có thể nâng cao chất lượng dịch vụ và có thể lấy thu bù chi. Đối với các đơn vị sự nghiệp phải tự bù đắp chi phí thì nhà nước cần trao quyền tự hạch toán để các đơn vị đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

Ông Đỗ Quang Trung khẳng định: "Nhà nước sẽ từng bước mở rộng loại cơ sở tự bù đắp chi phí nhằm đổi mới cơ bản cơ chế tài chính, cơ chế nhân lực, lao động đối với khu vực sự nghiệp dịch vụ công, xoá bỏ tận gốc cơ chế "xin - cho".

Sắp tới Chính phủ sẽ xây dựng và ban hành 3 nghị định cụ thể đảm bảo quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức sự nghiệp dịch vụ công: các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề công lập; bệnh viện công lập và các tổ chức khoa học và công nghệ.

Các loại hình dịch vụ công:

  • Dịch vụ công do các cơ quan hành chính cung ứng: giấy phép, công chứng...
  • Dịch vụ sự nghiệp công: y tế, giáo dục, văn hoá, khoa học, công nghệ... do các tổ chức sự nghiệp cung ứng.
  • Dịch vụ kinh tế công ích: vệ sinh môi trường, nước sạch, giao thông công cộng... do các DN hoạt động công ích cung ứng.
  • Dịch vụ công phục vụ kinh tế: khuyến nông, khuyến ngư, khuyến lâm....

Ý kiến

Ông Nguyễn Hữu Điền - Bí thư tỉnh ủy - Chủ tịch HĐND tỉnh Phú Thọ: Đổi mới dịch vụ công đến từng đơn vị, cơ sở:Nâng cao chất lượng của các dịch vụ công là một trong những nội dung cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranhđang được lãnh đạo tỉnh Phú Thọ coi trọng và xem đây là một trong những điểmbù đắp lại các hạn chế khác. Thực hiện chương trình cải cách hành chính, trong đó có dịch vụ công.

Ông Đoàn Bá Nhiên - Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn: Tỉnh đã thực hiện từ 10 năm trước: Lạng Sơn đã tổ chức mở rộng, đa dạng hoá các loại hình dịch vụ công từ cách đây khoảng 10 năm. Bằng một ví dụ cụ thể như: giao cho Cty TNHH Huy Hoàng thực hiện việc thu gom rác thải. Lúc mới làm cũng có nhiều ý kiến cho rằng đây là một dịch vụ công thì phải do cty nhà nước đảm đương. Tuy nhiên, lãnh đạo tỉnh đã quyết định xã hội hoá công tác này. Từ một việc tưởng chừng như nhỏ nhặt đó những đã đem lại hiệu quả rất thiết thực. Tỉnh Lạng Sơn sẽ tiếp tục mở rộng hơn nữa các loại hình dịch vụ công đến các ngành, các lĩnh vực, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế cùng được bình đẳng tham gia để các dịch vụ này sẽ ngày càng đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của đời sống kinh tế - xã hội tỉnh nhà.

Ông Phạm Văn Cường - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai: Đồng bộ dịch vụ công tại cửa khẩu:Lào Cai có cửa khẩu là cầu nối giữa VN với Vân Nam, Trung Quốc. Trong những năm gần đây, hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu biên giới rất phát triển, năm sau tăng 22 - 25% so với năm trước. Năm 2004 kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 350 triệu USD. Trong tháng 5/2005, tỉnh đã kiện toàn, đồng bộ các dịch vụ công liên quan đến xuất nhập khẩu như bốc xếp, vận tải hàng hoá qua cửa khẩu. Trong đó có dịch vụ vận tải qua đường sắt, đường bộ, qua cửa khẩu cầu Kiều Hải. Công tác phối kết hợp giữa các cơ quan liên ngành như Hải quan, cửa khẩu và các cơ quan khác cũng đã được đặc biệt chú trọng. Đến nay, các dịch vụ này đã được xắp xếp ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho DN xuất nhập khẩu. Nhìn chung các dịch vụ này đã phát huy hiệu quả trong giao thương hàng hóa xuất nhập khẩu giữa hai nước Việt Trung và hàng quá cảnh qua cửa khẩu.

Ông Nguyễn Hữu Mộc - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hải Dương:Cải thiện dịch vụ công để thu hút đầu tư: Hải Dương là một trong những tỉnh trọng điểm của kinh tế phía Bắc, nằm trong tam giác kinh tế Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh. Các dịch vụ công đã được tổ chức khá phóng phú và đa dạng tạo điều kiện cho họat động của các DN trên địa bàn tỉnh nói riêng và nền kinh tế, xã hội của tỉnh nói chung. Tuy nhiên, vừa qua, VCCI và Ban Nghiên cứu của Thủ tướng đã kết hợp với Tổ chức quốc tế VCTI tiến hành đánh giá khả năng cạnh tranh cấp tỉnh. Hải Dương đã bị đánh giá khá thấp, thứ tư từ dưới lên. Dịch vụ công cũng là một trong những tiêu chí để đánh giá khả năng cạnh tranh cấp tỉnh. Chúng tôi coi đây là một điều nhắc nhở tốt đối với mình. Qua đây, tỉnh sẽ cải thiện chất lượng dịch vụ công để thu hút đầu tư.

Bà Lê Thị Thìn - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Thanh Hoá: Cần sớm thực hiện chủ trương xã hội hoá dịch vụ công:Hiện nay, dịch vụ công vẫn chưa được quan tâm nhiều tại một số địa phương. Trong những năm gần đây, Chính phủ đã có chủ trương đẩy mạnh việc đa dạng hoá các thành phần kinh tế cùng tham gia dịch vụ công. Theo tôi chủ trương này cần được các địa phương sớm triệt để thực hiện vì đây sẽ là một cơ hội để cải thiện chất lượng các dịch vụ như y tế, giáo dục, văn hoá, thể thao... một cách tốt nhất. Bên cạnh việc nâng cao chất lượng dịch vụ công, Việc xã hội hoá các dịch vụ này sẽ tạo thêm công ăn việc làm cho các thành phần kinh tế.

N.Hương - B. Tú thực hiện

search